Hiệu quả rõ nét từ mô hình SRI hữu cơ giảm phát thải ở Hà Tĩnh

Chống đổ tốt, ít sâu bệnh – giống lúa DK6 cho tín hiệu tích cực

Những ngày cuối vụ xuân, trên cánh đồng Nhà Tai không khí trở nên rộn ràng hơn khi bà con và cán bộ chuyên môn cùng xuống đồng tham quan, đánh giá mô hình trình diễn giống lúa thuần DK6. Hoạt động do Công ty Giống cây trồng Nam Dương, Công ty Vật tư nông nghiệp Kiến Vàng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh cùng chính quyền địa phương tổ chức.

Đây là vụ đầu tiên giống DK6 được đưa vào sản xuất trình diễn tại địa phương nhưng đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm không chỉ của nông dân trong xã mà còn từ nhiều vùng lân cận.

Theo đánh giá ban đầu, DK6 là giống lúa có thời gian sinh trưởng phù hợp với điều kiện Bắc Trung Bộ, vụ xuân khoảng 120–125 ngày, vụ hè thu từ 95–100 ngày. Cây lúa cao trung bình trên dưới 1 mét, thân cứng, lá đứng, khả năng đẻ nhánh khá. Điều mà bà con dễ nhận thấy nhất là cây khỏe, đứng vững ngay cả khi gặp mưa gió cuối vụ, hạn chế tình trạng đổ ngã, điểm cộng không nhỏ trong điều kiện thời tiết thất thường ở miền Trung.

Không chỉ vậy, trong suốt quá trình sinh trưởng, ruộng lúa DK6 ghi nhận khả năng chống chịu khá tốt với một số sâu bệnh thường gặp như đạo ôn, khô vằn, bạc lá… Đây cũng là yếu tố giúp giảm áp lực thuốc bảo vệ thực vật, nhất là khi mô hình được triển khai theo hướng sử dụng hoàn toàn phân bón hữu cơ.

Về chất lượng, hạt lúa thon dài, vỏ vàng sáng. Sau xay xát, gạo trong, ít bạc bụng, cơm trắng, có mùi thơm nhẹ và vị đậm. Trọng lượng 1.000 hạt đạt khoảng 21–22 gam. Năng suất thực tế bước đầu ước đạt từ 65–70 tạ/ha, nhỉnh hơn một số giống đang canh tác phổ biến tại địa phương.

Điểm đáng chú ý trong mô hình là toàn bộ diện tích đều sử dụng phân bón hữu cơ. Quy trình bón được thực hiện theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, kết hợp làm cỏ, sục bùn và dặm tỉa, giúp cây phát triển ổn định mà không phụ thuộc vào phân hóa học.

Là một trong những hộ trực tiếp tham gia mô hình, ông Thái Văn Nghĩa (thôn Vân Cửu) chia sẻ khá thẳng thắn: “Tôi làm 4 sào DK6, cũng là lần đầu trồng giống này. Từ lúc cấy đến lúc thu hoạch hầu như không xuất hiện bệnh, cây cứng, không bị đổ. So với các giống khác thì năng suất có phần nhỉnh hơn. Tôi lại dùng hoàn toàn phân hữu cơ nên cũng yên tâm khi sử dụng”.

Từ kết quả bước đầu, có thể thấy DK6 đang cho những tín hiệu khá tích cực trên đồng đất Gia Hanh. Dù vẫn cần thêm thời gian đánh giá qua các vụ sản xuất, nhưng với khả năng thích ứng tốt, chống chịu khá và phù hợp với hướng canh tác an toàn, giống lúa này được kỳ vọng sẽ là một lựa chọn đáng cân nhắc cho nông dân trong thời gian tới.

Giảm phát thải hướng đến sản xuất bền vững

Nhìn đám ruộng không bị đổ gãy sau trận giông lốc đêm 03/5, ông Thái Văn Nghĩa chia sẻ: Làm nông bây giờ không còn đơn giản như trước. Thời tiết thất thường hơn, nắng nóng kéo dài, mưa lũ cực đoan, nguồn nước cũng không còn dồi dào như xưa. Trong khi đó, chi phí đầu vào từ công lao động đến vật tư ngày một tăng. Tất cả những yếu tố ấy đang khiến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây lúa, chịu sức ép lớn hơn bao giờ hết.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện giảm phát thải, chuyển sang hướng sản xuất xanh không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành yêu cầu thực tế. Giữ được năng suất, đảm bảo an ninh lương thực, đồng thời thích ứng với biến đổi khí hậu - đó là bài toán buộc ngành nông nghiệp phải tìm lời giải.

Mô hình cấy lúa thâm canh cải tiến SRI theo hướng hữu cơ, giảm phát thải khí nhà kính vụ xuân 2026 nhằm cụ thể hóa Quyết định số 4024/QĐ-BNNMT ngày 29/9/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phê duyệt Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt, Kế hoạch hành động của Bộ (Quyết định số 4766/QĐ-BNNMT ngày 12/11/2025); Quyết định số 2990/QĐ-UBND ngày 28/11/2025 của UBND tỉnh về Kế hoạch hành động thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050 trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.

Điểm khác biệt của mô hình này nằm ở cách làm. Thay vì cấy dày như trước, lúa được cấy thưa, mỗi khóm ít dảnh hơn, sử dụng mạ non và đưa máy móc vào đồng ruộng. Song song với đó là việc ưu tiên phân bón hữu cơ, kết hợp làm cỏ, sục bùn và quản lý nước theo phương pháp “tưới ngập khô xen kẽ”, không giữ ngập ruộng liên tục.

Mô hình này khi áp dụng vào thực tế mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân. Cụ thể, lượng giống giảm từ 25–50%, phân bón nhất là đạm cũng giảm đáng kể. Nước tưới tiết kiệm được khoảng 30–50%... Giảm chi phí, giảm công lao động, trong khi năng suất vẫn có thể tăng thêm 10–15% nếu làm đúng kỹ thuật.

Quan trọng hơn, cách làm này giúp hạn chế đáng kể phát thải khí nhà kính. Việc không giữ nước ngập liên tục làm giảm lượng khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa. Cùng với đó, việc giảm phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật cũng góp phần cắt giảm phát thải CO₂, đồng thời cải thiện độ tơi xốp và hệ vi sinh của đất.

Qua trao đổi, ông Phạm Ngọc Xuân, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật và Thú ý khu vực V chia sẻ: Mô hình thâm canh lúa cải tiến SRI trên giống lúa DK6 theo hướng hữu cơ mang lại lợi ích kép cho người dân, ngoài năng suất vượt trội còn bảo vệ được hệ sinh thái cho môi trường, sản phẩm sau thu hoạch an toàn cho người sử dụng. Hay nói khác, mô hình này không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là thay đổi cách nghĩ trong sản xuất, làm sao để trồng lúa hiệu quả nhưng ít tác động xấu đến môi trường hơn, đó mới là hướng đi lâu dài và bền vững.

Kết quả bước đầu từ mô hình cho thấy, khi bà con nắm vững được kỹ thuật và mạnh dạn thay đổi, cây lúa vẫn phát triển tốt, năng suất ổn định. Quan trọng hơn, đây là hướng đi giúp sản xuất nông nghiệp thích ứng tốt hơn với những biến động ngày càng khó lường của thời tiết.