Những ngày gần đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã chủ trì nhiều Hội nghị lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Theo Phó Thủ tướng, việc lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) là sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng nhằm phát huy quyền làm chủ, trí tuệ, tâm huyết của nhân dân trong tham gia lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Luật Đất đai là đạo luật quan trọng, phức tạp, tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường của đất nước; giữ vai trò trung tâm trong hệ thống pháp luật về đất đai. Luật phải thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng; thống nhất trong tổng thể các mối quan hệ pháp lý khác có liên quan đến đất đai. 

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) lần đầu được công bố vào tháng 7/2022. Hiện nay, Dự thảo Luật đang ở giai đoạn gấp rút tổng hợp việc lấy ý kiến nhân dân. Mục đích của việc tổ chức lấy ý kiến rộng rãi nhằm phát huy quyền làm chủ, huy động trí tuệ, tâm huyết, thể hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân để hoàn thiện Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật, đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đồng thời nâng cao nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật, trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về đất đai, phù hợp với thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Ngày 11/2/2023, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã ký Công điện số 32/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Trong đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các bộ, cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ khẩn trương tổ chức lấy ý kiến đóng góp về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) của cán bộ, công chức, viên chức, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, các đơn vị trực thuộc, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các doanh nghiệp trong phạm vi quản lý của bộ, ngành mình; tổng hợp, xây dựng Báo cáo kết quả lấy ý kiến Nhân dân gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường theo đúng thời hạn trong Nghị quyết số 170/NQ-CP của Chính phủ.

Như vậy, việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân là sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng, cần được tiến hành rộng rãi, dân chủ, khoa học, nghiêm túc, thực chất, khách quan. Việc tổ chức lấy ý kiến với các hình thức thích hợp, tạo điều kiện thuận lợi để các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia góp ý, hoàn thiện đối với dự thảo Luật. Nội dung lấy ý kiến phải toàn diện và có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào một số nội dung, chính sách lớn của dự án Luật, các vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được dư luận quan tâm. Ý kiến đóng góp của nhân dân phải được tổng hợp đầy đủ, chính xác, khách quan và được nghiên cứu, tiếp thu, giải trình nghiêm túc để hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và báo cáo Quốc hội…

Ngày 21/2, Ban thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam phối hợp tổ chức Hội nghị lấy ý kiến các tổ chức, nhà khoa học về Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Hội nghị tập trung vào 12 nội dung gồm: Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; về người sử dụng đất, hộ gia đình sử dụng đất; căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số; các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; việc sử dụng đất để thực hiện các dự án đầu tư thông qua việc thỏa thuận quyền sử dụng đất; việc cho phép chuyển nhượng, thế chấp quyền thuê trong hợp đồng thuê đất trả tiền hằng năm; nguyên tắc xác định giá đất, bảng giá đất cụ thể; thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai; chế độ sử dụng đất khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp; chính sách đất đai đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân lao động.

Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu rõ Luật Đất đai được coi là đạo luật gốc, hết sức cơ bản, nền tảng cho phát triển kinh tế, liên quan đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội và người dân. Phó Thủ tướng cho rằng, quá trình sửa luật là lúc đánh giá năng lực của cơ quan lập pháp, hành pháp trong thể chế hóa chủ trương của Đảng. Quốc hội đã cho phép tổ chức lấy ý kiến nhân dân, Phó Thủ tướng mong muốn các ý kiến đi thẳng vào các chương, điều nào chưa chặt chẽ, khoa học, khả thi đối với chính sách mà nghị quyết trung ương ban hành cần tập trung góp ý để chính sách được thể chế một cách đầy đủ, đủ điều kiện pháp lý thực hiện hoàn thiện dự án luật để người dân nào đọc cũng hiểu và áp dụng thực hiện.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà nhấn mạnh, giải quyết đúng chính sách pháp luật về đất đai không những kiến tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, giải phóng nguồn lực đất đai mà còn góp phần đảm bảo an ninh quốc phòng, ổn định chính trị xã hội, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững các quyền lợi chính đáng của người dân, là tiền đề phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện mục tiêu của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Phó Thủ tướng nêu rõ, việc sửa đổi Luật Đất đai là rất cần thiết nhằm khắc phục những tồn tại hạn chế, giải quyết các chồng chéo, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn; tăng cường quản lý Nhà nước về đất đai, giải quyết hài hòa quyền, lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư; đồng thời phát huy nguồn lực đất đai đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Vì thế, phải làm sao để chính sách đó được thể chế hoá một cách đầy đủ, đủ điều kiện pháp lý thực hiện.

Đánh giá cao sự chủ động của các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung trong việc hướng dẫn, tổ chức các hội nghị lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Phó Thủ tướng cho rằng, các địa phương cần làm tốt hơn nữa việc truyền thông rộng rãi để người dân biết, nắm bắt, góp ý nhằm hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật; thể hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân trước thực tiễn phát triển của đất nước.

Tại Hội nghị lấy ý kiến Nhân dân về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tại Bắc Ninh, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá các địa phương triển khai lấy ý kiến nhân dân bám sát tinh thần, nghiêm túc, kỹ lưỡng và nhiều hình thức phong phú và quan trọng nhất là rất trách nhiệm, thiết thực và hiệu quả để từng người dân hiểu được chủ trương của Đảng, Nhà nước về đất đai, cụ thể là Nghị quyết 18-NQ/TW.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu rõ việc lấy ý kiến nhân dân về dự thảo luật như một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn nhân dân, quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng, những lo lắng của nhân dân.

Theo Phó Thủ tướng, Luật Đất đai (sửa đổi) có nhiều chính sách quan trọng, tuy nhiên nhiệm vụ quan trọng nhất, hiện nay và xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của nhà nước và người dân. Trong đó, nhà nước làm tốt quy hoạch, tức phân bổ nguồn lực đất đai cho các lĩnh vực kinh tế, các địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong từng thời kỳ, đảm bảo sự phân bổ này bền vững cho kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng và môi trường,… cần phải đảm bảo công bằng, điều chỉnh hài hoà lợi ích giữa các bên liên quan, giữa các vùng miền. Phó Thủ tướng cũng gợi mở về việc phân cấp mạnh mẽ cho người dân và nhà nước thực hiện quyền của mình; giải pháp để đất nông nghiệp vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa là không gian sinh thái,… Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương tiếp tục lắng nghe, khái quát từ thực tiễn để phản ánh chính xác tiếng nói, tâm tư, nguyện vọng của người dân ở mỗi vùng, miền với đặc trưng văn hoá, điều kiện kinh tế, tự nhiên khác nhau.

Ngày 14/3, tại Cần Thơ, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà chủ trì Hội nghị lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) của 19 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Tại đây, Phó Thủ tướng một lần nữa nhấn mạnh việc lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) khẳng định vai trò quan trọng của đất đai trong mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân; phát huy trí tuệ của nhân dân; đưa thực tiễn, đòi hỏi của cuộc sống vào luật; là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về lĩnh vực đất đai.

Tại các tỉnh phía nam, đất đai là lĩnh vực hết sức quan trọng, nóng bỏng trước yêu cầu cấp thiết là giải phóng nguồn lực đất đai, đóng góp tốt hơn, hiệu quả hơn cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh lương thực, phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá tốt hơn, hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, nhiều tỉnh, thành phố phía nam đang có tốc độ chuyển dịch đất nông nghiệp rất nhanh gắn với quá trình đô thị hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang công nghiệp, dịch vụ, thương mại. Phó Thủ tướng cho rằng cần tính toán hợp lý chỉ tiêu đất nông nghiệp, đất rừng phòng hộ, rừng tự nhiên… tại các tỉnh phía nam, nhất là khu vực Tây Nam Bộ, để vừa bảo đảm an ninh lương thực, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Việc lấy ý kiến nhân dân tại các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá cao các địa phương triển khai lấy ý kiến nhân dân bám sát tinh thần, nghiêm túc, kỹ lưỡng và nhiều hình thức phong phú và quan trọng nhất là rất trách nhiệm, thiết thực, khoa học và hiệu quả để từng người dân hiểu được chủ trương của Đảng, Nhà nước về đất đai, cụ thể là Nghị quyết 18-NQ/TW.

Theo tiến độ, việc lấy ý kiến nhân dân về dự án luật sẽ kết thúc vào ngày 15-3-2023. Ngày 25-3, các cơ quan phải hoàn thành báo cáo gửi về Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Dự kiến, Dự thảo Luật đất đai sửa đổi sẽ được cho ý kiến lần thứ 2 tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV (tháng 5-2023).