Lão nông gieo “màu xanh” trên vùng núi

Hợp tác xã rau sạch giữa vùng núi

Những ngày đầu hạ, khu nhà màng của Hợp tác xã sản xuất rau an toàn Điền Lý ở xã Điền Lư, tỉnh Thanh Hóa luôn rộn ràng không khí thu hoạch. Dưới lớp màng phủ trong suốt, những luống cải xanh mướt, giàn mướp sai quả, dưa chuột và dưa kim hoàng hậu phát triển đồng đều, báo hiệu một vụ mùa bội thu. Ít ai biết rằng, để có được vùng sản xuất rau sạch rộng khoảng 10 ha như hôm nay, người sáng lập hợp tác xã là ông Lê Chí Dũng đã bắt đầu từ khu vườn chỉ rộng 200m² của gia đình.

Trước năm 2015, cũng như nhiều hộ dân khác trong vùng, gia đình ông Dũng chủ yếu trồng lúa và hoa màu theo phương thức truyền thống. Thu nhập bấp bênh, sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết khiến cuộc sống gặp không ít khó khăn. “Khi ấy tôi luôn trăn trở, nếu cứ canh tác như cũ thì rất khó cải thiện kinh tế. Muốn khá lên phải thay đổi cách làm”, ông Dũng nhớ lại.

Đúng thời điểm địa phương triển khai chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ông mạnh dạn đăng ký thực hiện mô hình trồng rau an toàn ngay trên diện tích đất vườn của gia đình. Những luống cải, mồng tơi, mướp, cà pháo đầu tiên được chăm sóc theo quy trình hạn chế sử dụng hóa chất, ưu tiên phân bón hữu cơ và các biện pháp phòng trừ sâu bệnh sinh học.

Thời điểm ấy, khái niệm rau an toàn vẫn còn khá mới ở vùng miền núi. Không ít người hoài nghi bởi chi phí đầu tư cao hơn, quy trình sản xuất khắt khe hơn, trong khi đầu ra chưa thực sự rõ ràng. Song ông Dũng vẫn kiên trì học hỏi kỹ thuật, tham gia các lớp tập huấn khuyến nông, tìm hiểu kinh nghiệm từ nhiều mô hình sản xuất hiệu quả trong và ngoài tỉnh.

Sự kiên trì đã được đền đáp. Chỉ sau vài vụ sản xuất, rau của gia đình ông được người tiêu dùng tin tưởng bởi chất lượng tốt, tươi ngon và bảo đảm an toàn. Giá bán ổn định, cao hơn rau sản xuất thông thường đã tạo thêm động lực để ông tiếp tục mở rộng quy mô.

Ông đầu tư xây dựng nhà màng, từng bước áp dụng cơ giới hóa và cải tiến quy trình sản xuất. Quan trọng hơn, ông không giữ thành quả cho riêng mình mà chủ động chia sẻ kinh nghiệm, vận động các hộ dân cùng tham gia phát triển vùng rau sạch.

Năm 2017, Hợp tác xã sản xuất rau an toàn Điền Lý chính thức được thành lập với 17 thành viên nòng cốt. Đến nay, hợp tác xã đã liên kết với hàng trăm hộ dân, hình thành vùng sản xuất tập trung khoảng 10 ha, cung ứng nhiều loại rau, củ, quả an toàn cho thị trường. Sản phẩm của hợp tác xã hiện được tiêu thụ tại các trường học, chợ đầu mối, cửa hàng thực phẩm sạch và nhiều điểm bán trong tỉnh. Đầu ra ổn định giúp người dân yên tâm đầu tư sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập.

Theo ông Dũng, nhiều hộ thành viên hiện đạt mức thu nhập từ 50–70 triệu đồng mỗi năm, cao hơn đáng kể so với canh tác lúa trước đây. Hợp tác xã cũng tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương với mức thu nhập ổn định, góp phần giảm nghèo và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới.

Ứng dụng công nghệ cao, hướng đến nền nông nghiệp xanh và bền vững

Điểm nổi bật trong mô hình của Hợp tác xã rau an toàn Điền Lý là mạnh dạn đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất, coi đây là yếu tố quyết định để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.

Bên trong khu nhà màng hiện đại, hệ thống tưới nhỏ giọt tự động theo công nghệ Israel vận hành đều đặn, cung cấp lượng nước phù hợp cho từng gốc cây. Phương pháp này giúp tiết kiệm đáng kể lượng nước tưới, giảm chi phí nhân công, đồng thời tạo điều kiện để cây sinh trưởng đồng đều. Nhờ sản xuất trong môi trường nhà màng, cây trồng ít chịu tác động của thời tiết, hạn chế sâu bệnh và giảm tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Hợp tác xã ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, hướng tới quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.

Không dừng lại ở các loại rau truyền thống, hợp tác xã còn mở rộng trồng dưa vàng, dưa chuột, dưa kim hoàng hậu cùng nhiều loại nông sản có giá trị kinh tế cao nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Việc đa dạng hóa cây trồng không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn giảm rủi ro trong sản xuất, tăng nguồn thu cho các thành viên.

Theo nhiều hộ dân tham gia hợp tác xã, điều đáng quý nhất không chỉ là thu nhập được cải thiện mà còn là sự thay đổi trong tư duy làm nông. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm, người dân đã quen với việc sản xuất theo quy trình thống nhất, chú trọng chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Bà Nguyễn Thị Hòa, một thành viên hợp tác xã, chia sẻ rằng trước đây gia đình chỉ trồng lúa nên thu nhập thấp, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Từ khi tham gia mô hình trồng rau an toàn, được hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ đầu ra, thu nhập của gia đình đạt gần 60 triệu đồng mỗi năm. Điều khiến bà yên tâm nhất là quá trình sản xuất hạn chế tiếp xúc với hóa chất, vừa bảo vệ sức khỏe người làm nông, vừa tạo ra những sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.

Không chỉ chú trọng sản xuất, ông Dũng còn đặc biệt quan tâm đến xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ. Hợp tác xã đã ký kết hợp đồng với nhiều trường học, chợ đầu mối, cửa hàng thực phẩm sạch và các đơn vị phân phối trong tỉnh. Một phần sản lượng còn được thương lái từ Nghệ An, Ninh Bình và Hà Nội đến thu mua, góp phần ổn định đầu ra cho nông sản.

Theo lãnh đạo địa phương, Hợp tác xã sản xuất rau an toàn Điền Lý là mô hình tiêu biểu trong phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với ứng dụng công nghệ cao. Thành công của mô hình không chỉ tạo động lực chuyển đổi cơ cấu cây trồng mà còn góp phần thay đổi nhận thức của người dân về sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững. Hiện nay, chính quyền địa phương tiếp tục hỗ trợ hợp tác xã trong việc mở rộng vùng sản xuất, tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, hoàn thiện hạ tầng và kết nối thị trường nhằm nhân rộng mô hình.

Giữa những đổi thay của nông nghiệp hiện đại, ông Lê Chí Dũng đang tiếp tục truyền cảm hứng về một thế hệ nông dân năng động, biết khai thác lợi thế địa phương, ứng dụng công nghệ vào sản xuất và xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Đó cũng là hướng đi phù hợp để nông nghiệp miền núi phát triển hiệu quả, thích ứng với yêu cầu của thị trường và mục tiêu phát triển xanh trong giai đoạn mới.