Ngày 28/3, tại Hà Nội, Lễ bế mạc Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến ghi nhận nỗ lực của các nhà khoa học, doanh nghiệp và tổ chức, đồng thời nhấn mạnh ngành chăn nuôi - thú y cần chuyển từ nghiên cứu sang sản phẩm ứng dụng, xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh, ưu tiên vắc xin, giống vật nuôi, an toàn thực phẩm và công nghệ chế biến, với doanh nghiệp là trung tâm và Nhà nước kiến tạo cơ chế.
Không gian khoa học đa chiều, phản ánh toàn diện ngành chăn nuôi và thú y
Tại lễ bế mạc Hội nghị, 6 tiểu ban chuyên môn đã lần lượt công bố kết quả nghiên cứu và thảo luận, phản ánh những nỗ lực, thành tựu cũng như định hướng khoa học - công nghệ mới nhất trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y.
Tại tiểu ban Khoa học công nghệ về lợn, TS. Nguyễn Hữu Tỉnh, Phó Viện trưởng Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam cho biết, 17 báo cáo nghiên cứu từ các viện, trường và doanh nghiệp đã được tiếp nhận, trong đó 8 báo cáo tiêu biểu được lựa chọn trình bày dựa trên 6 tiêu chí bao gồm tính khoa học, tính mới, khả năng áp dụng sản xuất, lợi ích cho ngành, khả năng thương mại hóa và mức độ chuyển giao.
Hội đồng đánh giá cao các nghiên cứu giai đoạn 2021 - 2025, bám sát định hướng chiến lược và giải quyết các vấn đề cấp bách của ngành. Tuy nhiên, nghiên cứu về chỉnh sửa gen vẫn còn hạn chế, trong khi ứng dụng trong sản xuất chưa thực sự đồng bộ. Các tham luận tại tiểu ban đề xuất phát triển hệ thống tháp giống lợn, ứng dụng công nghệ AI, IoT, CNTT trong quản lý giống; đồng thời tiếp tục nghiên cứu chọn giống, hệ giống và chỉnh sửa gen, phát triển chăn nuôi hữu cơ tuần hoàn, xử lý chất thải và chế biến thức ăn, cũng như nghiên cứu nguồn thức ăn bổ sung từ phế phẩm.
Trong khi đó, theo PGS, TS. Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, tiểu ban Khoa học và công nghệ về gia cầm nhận được 25 báo cáo, trong đó 9 báo cáo được trình bày, tập trung vào giống và dinh dưỡng. Các chuyên gia nhấn mạnh, hướng đi trong thời gian tới cần kết hợp chọn giống theo thị hiếu thị trường, áp dụng chỉnh sửa gen, quản lý nguồn gen bản địa, phát triển dinh dưỡng kết hợp miễn dịch, đồng thời tăng cường đặt hàng nghiên cứu từ doanh nghiệp để nâng cao khả năng thương mại hóa.
Báo cáo kết quả của tiểu ban khoa học và công nghệ về gia súc nhai lại và động vật khác, PGS, TS. Phạm Doãn Lân, Quyền Viện trưởng, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam cho biết, các tham luận tập trung vào các nghiên cứu về thức ăn bổ sung, công nghệ phôi, sinh sản, giảm phát thải khí mê-tan và công nghệ sinh học. Các báo cáo, chủ yếu về bò thịt, bò sữa, dê và cừu, đều được Hội đồng đánh giá cao về tính thực tiễn, bám sát nhu cầu sản xuất.
Đáng chú ý, đề xuất trọng tâm là phát triển giống bò thịt và bò sữa bản địa, hỗ trợ khai thác nguồn gen, ứng dụng công nghệ cao trong quản lý đàn, truy xuất nguồn gốc và chỉ dẫn địa lý. Đồng thời, tiêu chuẩn dinh dưỡng riêng cho gia súc nhai lại, phát triển thức ăn bổ sung từ phế phẩm, ứng dụng chuồng trại thông minh, quan trắc môi trường và dịch bệnh cũng được xác định là những lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư.
Về khoa học và công nghệ về sức khỏe vật nuôi và phòng chống dịch bệnh, TS. Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y thông tin, tiểu ban nhấn mạnh ưu tiên nghiên cứu các bệnh nguy hiểm, ứng dụng công cụ giám sát dịch bệnh, khuyến khích các nghiên cứu có sản phẩm đầu ra rõ ràng, đồng thời triển khai cơ chế hỗ trợ gắn với chuyển đổi số và công nghệ tiên tiến, hướng tới xây dựng bản đồ số dịch bệnh và tiêm phòng bảo đảm tới nông thôn.
Hội đồng tiểu ban khoa học và công nghệ về thuốc, chế phẩm sinh học và vắc xin thú y do TS. Tạ Hoàng Long, Giám đốc Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc thú y Trung ương I, Cục Chăn nuôi và Thú y làm trưởng tiểu ban cũng thống nhất một số định hướng ưu tiên cho giai đoạn tới, tập trung vào phát triển vắc xin thế hệ mới, ứng dụng công nghệ sinh học tiên tiến và chuyển đổi số trong thú y.
Cụ thể, cần tăng cường nghiên cứu các loại vắc xin tái tổ hợp, cắt đoạn gen, vector, vắc xin ADN, ARN, peptide, đồng thời phát triển vắc xin đa giá và thúc đẩy liên kết giữa cơ quan quản lý, viện, trường và doanh nghiệp. Công nghệ sinh học hiện đại sẽ được ứng dụng trong tạo chủng giống, công nghệ miễn dịch học phân tử và biểu hiện protein tiên tiến. Trong khi đó, chuyển đổi số được triển khai thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu dịch tễ, ứng dụng AI trong dự báo dịch bệnh và phát triển hệ thống giám sát thời gian thực.
Tại phiên thảo luận của tiểu ban Khoa học công nghệ về kháng kháng sinh, an toàn thực phẩm và vấn đề thú y khác, các đại biểu thống nhất rằng vấn đề kháng kháng sinh (KKS) và an toàn thực phẩm không thể giải quyết bằng những biện pháp rời rạc mà đòi hỏi một tư duy quản trị ở cấp độ quốc gia.
Chuyển dịch tư duy khoa học công nghệ trong chăn nuôi - thú y
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đánh giá, sau thời gian làm việc nghiêm túc và có trách nhiệm, Hội nghị đã hoàn tất toàn bộ nội dung chương trình, ghi nhận nhiều kết quả quan trọng. Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao sự tham gia tích cực, tâm huyết của các đại biểu, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức, góp phần tạo nên thành công chung của sự kiện.
Thứ trưởng đánh giá cao công tác tổ chức Hội nghị, nhận định mọi khâu đều được triển khai bài bản, đồng bộ và chuyên nghiệp. Từ hệ thống tài liệu, công tác hậu cần, triển lãm 22 gian hàng, đến các phiên họp toàn thể và chuyên sâu, tất cả đều vận hành một cách chặt chẽ.
Đồng thời, chất lượng các báo cáo cũng được ghi nhận, đặc biệt phiên buổi sáng với 12 báo cáo mở ra không gian học thuật rộng, bao quát từ chăn nuôi, thú y đến công nghệ chế biến và phát triển chuỗi giá trị, với các hội đồng chuyên môn làm việc sôi nổi, thẳng thắn và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao.
Thứ trưởng cho rằng, tuy ngành đã có những bước tiến về công nghệ và tổ chức sản xuất nhưng quy mô, mức độ hiện đại hóa và tính khép kín của chuỗi sản phẩm vẫn chưa đồng đều. Việc phát triển một chuỗi hoàn chỉnh, từ giống, thức ăn, chăn nuôi, giết mổ, chế biến đến thị trường, vẫn là yêu cầu cấp thiết.
Hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận các vấn đề mang tính hệ thống, như thách thức kháng kháng sinh, tập quán sản xuất của người dân và đảm bảo an toàn sinh học trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng. Kiểm soát dịch bệnh, phát triển vắc xin, giám sát dịch tễ và an toàn thực phẩm là các lĩnh vực ưu tiên cần đầu tư.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, Thứ trưởng lưu ý cần cân nhắc đặc thù văn hóa, tập quán tiêu dùng và vùng miền trong tổ chức sản xuất. Đây là những yếu tố khó thay đổi nhưng cần giải pháp phù hợp để dần hướng tới sản xuất văn minh, an toàn và hội nhập.
Thứ trưởng nhấn mạnh, ngành cần chuyển đổi mạnh mẽ tư duy phát triển KHCN, lấy hiệu quả ứng dụng và nhu cầu thị trường làm thước đo; đi từ “có kết quả nghiên cứu” sang “có sản phẩm, có thị trường”.
Các chương trình KHCN trọng điểm cần tập trung vào vắc xin, giống vật nuôi, an toàn thực phẩm, chăn nuôi đại gia súc và công nghệ chế biến, với trọng tâm rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị. Doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ nghiên cứu, đầu tư công nghệ đến thương mại hóa sản phẩm; Viện, trường cung cấp tri thức và nhân lực; Nhà nước kiến tạo cơ chế, chính sách và môi trường thuận lợi.
