Ngành nông nghiệp giữ vững đà tăng trưởng, chủ động ứng phó thách thức mới

Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản quý I/2026 tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2025

Phát biểu khai mạc Họp báo, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, ngành nông nghiệp đang tiếp tục duy trì những kết quả đạt được sau hơn 40 năm tái cơ cấu, đồng thời giữ vững đà tăng trưởng của năm 2025. 

Trong quý I/2026, lĩnh vực trồng trọt ghi nhận sự sụt giảm nhẹ ở sản xuất lúa gạo do yếu tố mùa vụ. Tuy nhiên, chăn nuôi tiếp tục là điểm sáng khi sản lượng thịt lợn và gia cầm duy trì đà tăng trưởng, góp phần bù đắp cho những biến động ở các lĩnh vực khác.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, đặc biệt là các chỉ tiêu về môi trường có xu hướng suy giảm trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Trước thực tế này, ngành đang tập trung hoàn thiện thể chế, sửa đổi các luật liên quan và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thích ứng trong giai đoạn tới.

Cùng với đó, công tác kiện toàn tổ chức bộ máy đang được đẩy mạnh, đặt ra khối lượng công việc lớn nhưng cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý. Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, hơn 200 nhiệm vụ vẫn đang được triển khai, với yêu cầu đầu tư bài bản và giải quyết nhiều bài toán lớn của ngành.

“Chúng ta đã có nền tảng, các nhiệm vụ đều đang được triển khai quyết liệt, đồng bộ”, Thứ trưởng khẳng định, đồng thời nhấn mạnh nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò là trụ cột của nền kinh tế. Những kết quả đạt được trong quý I là minh chứng cho sự nỗ lực chung của toàn ngành trong bối cảnh còn nhiều thách thức.

Thông tin chi tiết về kết quả sản xuất nông lâm thủy sản, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, đến cuối tháng 3/2026, diện tích gieo cấy lúa Đông Xuân của cả nước ước đạt 2,92 triệu ha, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Do diện tích thu hoạch giảm 5,6% (đạt 529,4 nghìn ha), sản lượng lúa trên diện tích thu hoạch ước đạt 3,64 triệu tấn, giảm 5,5%. Trái ngược với đà giảm của cây lương thực, nhóm cây ăn quả chính ghi nhận sự tăng trưởng đồng đều. Cụ thể, sản lượng sầu riêng đạt 212,9 nghìn tấn, tăng 15%; thanh long đạt 341,3 nghìn tấn, tăng 3,1%; cam đạt 333,2 nghìn tấn, tăng 1,2% và xoài đạt 207,6 nghìn tấn, tăng 1,8%.

Ngành chăn nuôi lợn và gia cầm trong quý I/2026 tiếp tục duy trì đà phục hồi ổn định. Tổng đàn lợn ước tăng 2,9%, đàn gia cầm tăng 3,3% so với cùng kỳ năm 2025. Về sản lượng thịt hơi xuất chuồng, thịt lợn đạt 1,44 triệu tấn (tăng 4,9%) và thịt gia cầm đạt 660,8 nghìn tấn (tăng 5,8%). Song song đó, lĩnh vực lâm nghiệp cũng ghi nhận mức tăng nhẹ với diện tích rừng trồng mới tập trung đạt 50,5 nghìn ha, tăng 3%. Đáng chú ý, diện tích rừng được chăm sóc tăng mạnh 25,3%, đạt 280,5 nghìn ha, góp phần đưa sản lượng gỗ khai thác đạt 4,34 triệu m3, tăng 2,6%.

Lĩnh vực thủy sản trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt tổng sản lượng ước tính 2,18 triệu tấn, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này có được nhờ việc mở rộng hình thức nuôi thâm canh và ứng dụng công nghệ cao, giúp sản lượng nuôi trồng tăng trưởng 5,4%, đạt gần 1,3 triệu tấn. Trong cơ cấu sản lượng, cá đạt 1,62 triệu tấn (tăng 2,8%), tôm đạt 229,8 nghìn tấn (tăng 6,2%) và các loại thủy sản khác đạt 332,3 nghìn.

Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản trong 3 tháng đầu năm 2026 ước đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy tín hiệu phục hồi tích cực của ngành. Trong đó, chăn nuôi và thủy sản là hai điểm sáng khi lần lượt tăng mạnh 54,3% và 13,3%, trong khi nông sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 8,93 tỷ USD nhưng mức tăng còn khiêm tốn. Ngược lại, lâm sản giảm 2,4%, phản ánh những khó khăn về thị trường, trong khi nhóm đầu vào sản xuất tăng tới 56,7%, cho thấy nhu cầu phục hồi rõ nét.

Hoàn thiện thể chế, phát huy động lực tăng trưởng mới cho ngành nông nghiệp

Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu và đóng góp vào mức tăng trưởng kinh tế hai con số từ năm 2026, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ cho rằng, ngành cần đồng thời khai thác hiệu quả các yếu tố nội tại và khơi thông những nguồn lực mới. Trọng tâm là phát huy tiềm năng tài nguyên như đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước, rừng và cả đất hiếm, qua đó tạo dư địa tăng trưởng cho toàn ngành. Song song, các động lực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, kích thích tiêu dùng và phát triển các loại thị trường được xác định là những giải pháp quan trọng để duy trì đà tăng trưởng. Ngành tập trung triển khai đồng bộ các nghị quyết, luật, quy hoạch và chương trình đã được phê duyệt, đặc biệt là Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm hoàn thiện thể chế như Luật Đất đai, Luật Môi trường, cùng với đẩy mạnh phát triển sản xuất kinh doanh trên các lĩnh vực.

Trước những biến động quốc tế, đặc biệt là tác động kép từ xung đột Trung Đông và các rào cản thương mại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, tập trung ổn định nguồn cung vật tư đầu vào như phân bón, xăng dầu, đồng thời kiến nghị các chính sách tài khóa, tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp.

Cùng với đó là tăng cường theo dõi rủi ro logistics, thiết lập cơ chế cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp xử lý các hợp đồng bị gián đoạn. Việc đa dạng hóa thị trường, phát huy vai trò hệ thống thương vụ và phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành hàng cũng được đẩy mạnh nhằm giảm thiểu rủi ro, duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh nhiều biến động.

Tổ chức Hội nghị “Phát triển NTTS các tỉnh phía Bắc năm 2026 và triển khai Đề án phát triển NTTS hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030” 

Tại Họp báo thường kỳ, ông Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư thông tin, Hội nghị “Phát triển nuôi trồng thủy sản các tỉnh phía Bắc năm 2026 và triển khai Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030” được tổ chức nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ của Chương trình quốc gia phát triển nuôi trồng thủy sản.

Hội nghị dự kiến diễn ra vào ngày 3/4/2026 tại tỉnh Lào Cai, do lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh chủ trì. Đây là hội nghị liên vùng, liên ngành, tập trung thảo luận định hướng phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó nhấn mạnh lĩnh vực nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa.

Theo đánh giá, nuôi trồng thủy sản các tỉnh phía Bắc tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định trong những năm gần đây. Năm 2025, diện tích nuôi đạt khoảng 309 nghìn ha, chiếm 23% diện tích cả nước; sản lượng đạt khoảng 1,3 triệu tấn, tương đương 21% tổng sản lượng. Tuy nhiên, sản xuất vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ lẻ, phân tán, hiệu quả chưa cao, liên kết chuỗi còn hạn chế. Đáng chú ý, khu vực trung du và miền núi phía Bắc có tiềm năng lớn về mặt nước nội địa, đặc biệt là hệ thống hồ chứa, song mức độ khai thác còn thấp, chưa tương xứng với lợi thế.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định số 707/QĐ-BNNMT được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng trên 260.000 tấn/năm, giá trị khoảng 16.000 tỷ đồng; tạo việc làm cho hơn 80.000 lao động; đồng thời thúc đẩy tổ chức sản xuất theo hướng liên kết chuỗi, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. 

Hội nghị sẽ tập trung thảo luận các giải pháp về quy hoạch, hạ tầng, khoa học công nghệ, thị trường và cơ chế chính sách, qua đó làm cơ sở để các địa phương xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng hồ chứa, góp phần phát triển kinh tế xanh và nâng cao sinh kế cho người dân.