Thực hiện thắng lợi Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ là yêu cầu phát triển mà còn là mệnh lệnh của thời đại. Khẳng định quan điểm này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải nêu rõ Nghị quyết số 57-NQ/TW phải trở thành động lực then chốt của tăng trưởng và năng lực chống chịu quốc gia; thật sự trở thành “đột phá quan trọng hàng đầu” và “động lực chính” của mô hình tăng trưởng mới.
Sáng 10/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại Tổ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH và NSNN những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026 - 2030.
Đóng góp ý kiến về Kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2026 - 2030, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải - đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, nêu rõ tại phiên khai mạc Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu “nhìn thẳng vào sự thật”, đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế và hành động đột phá cho chặng đường phát triển mới. Trung ương giao nhiệm vụ thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số” đặt ra yêu cầu “vừa tăng tốc, vừa củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô”.
Đánh giá kết quả tình hình năm 2025, ĐBQH Trần Văn Khải nhận thấy, năm 2025 có dư địa nhưng năng suất vẫn là “nút thắt”. Chúng ta đạt mức tăng trưởng GDP 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới, quy mô nền kinh tế đạt 514 tỷ USD, lên vị trí thứ 32 thế giới, thu nhập bình quân đầu người đạt 5.026 USD, trong khi đó kinh tế số mới đạt 14,02% GDP, thấp hơn mục tiêu 20% của giai đoạn trước. Trong giai đoạn 2026 - 2030, việc đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 10%/năm, thu nhập bình quân đầu người khoảng 8.500 USD, kinh tế số chiếm 30% GDP, đang đòi hỏi phải chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và năng suất.
Bên ngoài, thương mại và chuỗi cung ứng chịu tác động của xung đột địa chính trị, gia tăng bảo hộ và rào cản kỹ thuật; biến động năng lượng làm tăng chi phí, gây sức ép lên lạm phát và kỳ vọng thị trường. Chính vì vậy, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 24/12/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia phải trở thành động lực then chốt của tăng trưởng và năng lực chống chịu quốc gia.
Báo cáo của Chính phủ đã nêu nhiều hạn chế, như: kinh tế số chưa đạt mục tiêu; năng suất lao động tăng chậm; chậm ban hành văn bản hướng dẫn và khó khăn đưa chính sách đến doanh nghiệp, người dân... Tuy nhiên, để Nghị quyết 57-NQ/TW thật sự trở thành “đột phá quan trọng hàng đầu” và “động lực chính” của mô hình tăng trưởng mới, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng vẫn còn “4 thách thức lớn” chưa được chỉ rõ hoặc chưa được lượng hóa.
Một là, năng lực hấp thụ đổi mới của doanh nghiệp và chính quyền cơ sở còn thấp: thiếu nhân lực dữ liệu - công nghệ, thiếu tiêu chuẩn, thiếu quản trị đổi mới; khu vực công còn yếu “đặt hàng công nghệ” để kéo thị trường. Nếu “năng lực hấp thụ” thấp, ưu đãi của Nghị quyết 57-NQ/TW sẽ khó chuyển thành năng suất.
Hai là, dữ liệu chưa được coi là tư liệu sản xuất có cơ chế vận hành. Nghị quyết 57-NQ/TW yêu cầu kết nối cơ sở dữ liệu, khai thác tài nguyên số và hình thành sàn giao dịch dữ liệu; nhưng báo cáo chưa cụ thể hóa chuẩn dữ liệu bắt buộc, cơ chế chia sẻ/định giá dữ liệu công và yêu cầu tối thiểu về an ninh dữ liệu. Trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế số vì thế thiếu “nhiên liệu”.
Ba là, rủi ro địa chính trị công nghệ trong bối cảnh phân mảnh thương mại và gia tăng kiểm soát công nghệ. Phụ thuộc công nghệ lõi và phần cứng tính toán bên ngoài làm tăng nguy cơ đứt gãy, đội chi phí, giảm sức chống chịu, nhưng nội dung này chưa được chuyển thành yêu cầu chính sách cụ thể.
Bốn là, thiếu kỷ luật thực thi bằng KPI, mốc thời gian và chế tài. Ai chịu trách nhiệm khi chậm tiêu chuẩn, chậm liên thông dữ liệu, phân mảnh nền tảng số, hoặc dàn trải chi cho khoa học công nghệ? Nêu vấn đề này, đại biểu Trần Văn Khải nhận định: Không có “kỷ luật kết quả”, mục tiêu R&D 2% GDP và ngân sách nhà nước tối thiểu 3% tổng chi sẽ khó trở thành hiện thực.
Từ những phân tích nêu trên, đại biểu Trần Văn Khải cho rằng giải pháp là phải bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW và “liên thông Nghị quyết” theo đúng tinh thần: Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước.
Theo đại biểu, trước hết phải tạo kỷ luật thực thi bằng quản trị theo kết quả. Xây dựng bộ KPI quốc gia về Nghị quyết 57-NQ/TW (TFP, kinh tế số, số hóa dịch vụ công, doanh nghiệp đổi mới…), giao rõ cơ quan chịu trách nhiệm, mốc thời gian và cơ chế thưởng - phạt. Gắn KPI với phân bổ ngân sách, đánh giá cán bộ và hàng năm báo cáo chuyên đề trước Quốc hội để có thể “đo được”, “kiểm được”.
Cùng với đó, nâng năng lực hấp thụ đổi mới của doanh nghiệp theo nguyên tắc “3 đúng”: Đúng đối tượng (doanh nghiệp có tiềm năng nâng cấp); đúng công cụ (khoán chi chuyển đổi số; ưu đãi thuế cho R&D; quỹ đồng đầu tư mạo hiểm; tư vấn tiêu chuẩn) và đúng thời điểm (tập trung trong 2 năm 2026 và 2027). Mở rộng mua sắm công đổi mới sáng tạo và cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học theo vấn đề, tạo “thị trường đầu tiên” cho sản phẩm trong nước.
Coi dữ liệu và năng lực tính toán là hạ tầng sản xuất. Ban hành chuẩn dữ liệu bắt buộc, cơ chế chia sẻ/định giá dữ liệu công và yêu cầu tối thiểu về an ninh dữ liệu; đặt điều kiện “liên thông dữ liệu” như tiêu chí thẩm định dự án số. Ưu tiên đầu tư trung tâm dữ liệu xanh, tính toán quốc gia; gắn với Nghị quyết 70-NQ/TW để bảo đảm điện, giảm rủi ro chi phí năng lượng khi số hóa tăng tốc.
Đồng thời chủ động trước rủi ro địa chính trị công nghệ. Chọn danh mục công nghệ chiến lược (AI, bán dẫn, 5G/6G...) kèm sandbox có kiểm soát và cơ chế miễn trừ trách nhiệm theo Nghị quyết 57-NQ/TW; đa dạng hóa đối tác, tham gia chuẩn mực quốc tế theo Nghị quyết 59-NQ/TW; phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước theo Nghị quyết 79-NQ/TW ở các dự án hạ tầng số, năng lượng. Song song với đó, cần triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 72-NQ/TW để nâng chất lượng nhân lực, “sức bền” xã hội, tạo nền cho tăng trưởng hai con số bền vững.
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẳng định, thực hiện thắng lợi Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ là yêu cầu phát triển mà còn là mệnh lệnh của thời đại; và nêu rõ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là “chìa khóa vàng” để Việt Nam bứt phá, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, xây dựng nền kinh tế tự chủ, tự cường và thích ứng hiệu quả với mọi biến động toàn cầu.
"Với quyết tâm chính trị cao, thể chế đột phá, nguồn lực được khơi thông và sự đồng hành của toàn xã hội, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng rằng, Việt Nam sẽ bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của tri thức, công nghệ và thịnh vượng bền vững", Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải nhấn mạnh.
Tại Phiên họp thường kỳ tháng 02/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu, trong thời gian tới làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy mạnh các động lực tăng trưởng mới, trong đó đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu, trung tâm dữ liệu, phủ sóng 5G toàn quốc; thúc đẩy chuyển đổi xanh, tuần hoàn, phát thải carbon thấp.
Trong những năm gần đây, ngành hoa, rau, cây cảnh đã ghi nhận những bước phát triển vượt bậc, đặc biệt tại các tỉnh phía Nam và khu vực Tây Nguyên. Bên cạnh sự nỗ lực của người dân, doanh nghiệp, khoa học công nghệ được xem là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy đà tăng trưởng này. Để hiểu rõ hơn những chuyển biến và vai trò của khoa học công nghệ trong lĩnh vực hoa, rau, cây cảnh, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Thế Nhuận, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khoai tây, Rau và Hoa (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam).
Tại Phiên họp thường kỳ tháng 01/2026, Chính phủ thống nhất, trong thời gian tới đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó tăng cường hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát thải carbon thấp, tiết kiệm tài nguyên; có chính sách đủ mạnh thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp công nghiệp công nghệ số của Việt Nam.
Trong bối cảnh khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là khâu đột phá chiến lược, Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra hướng tiếp cận mới cho lĩnh vực nông nghiệp, từ chỗ dựa vào sản xuất truyền thống, thủ công dần chuyển sang mô hình dựa trên công nghệ, dữ liệu và sáng tạo.
Nghị quyết 57-NQ/TW thể hiện một định hướng chiến lược và toàn diện trong việc xây dựng, quản lý và khai thác dữ liệu không gian địa lý nhằm phục vụ phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong nghị quyết này, dữ liệu không gian địa lý được xác định là một nguồn tài nguyên quan trọng, đóng vai trò nền tảng cho nhiều ngành, lĩnh vực như quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu và quốc phòng - an ninh.
