Hoạt động khai thác, kinh doanh cát, sỏi trên địa bàn Nghệ An còn bộc lộ nhiều bất cập, từ điều kiện bến, bãi tập kết, việc lắp đặt thiết bị giám sát đến kiểm soát sản lượng và niêm yết giá bán. Trước thực trạng này, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp liên quan khẩn trương khắc phục tồn tại, tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm.
Vừa qua, tỉnh Nghệ An đã thành lập các tổ công tác kiểm tra thực tế hoạt động khai thác, kinh doanh cát, sỏi tại các xã Lam Thành, Hưng Nguyên Nam, Kim Liên, Thiên Nhẫn, Vạn An, Xuân Lâm, Đại Đồng, Thuần Trung, Đô Lương, Bạch Ngọc... Sau kiểm tra, các tổ công tác đã phát hiện nhiều tồn tại cần chấn chỉnh.
Theo đó, một số doanh nghiệp được cấp phép khai thác nhưng chưa có bến, bãi tập kết hoặc bến, bãi chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định. Công suất khai thác được cấp phép tại nhiều mỏ còn thấp, trong khi thời hạn cấp phép dài. Việc kê khai, niêm yết giá bán khoáng sản cũng chưa bảo đảm yêu cầu.
Đáng chú ý, dù phần lớn doanh nghiệp đã lắp đặt camera, trạm cân và kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý, giám sát khai thác khoáng sản, việc bố trí thiết bị và tổ chức vận hành vẫn còn bất cập. Một số vị trí lắp đặt chưa phù hợp, chưa kiểm soát đầy đủ phương tiện ra, vào cũng như sản lượng khoáng sản thực tế khai thác, tập kết và kinh doanh tại mỏ, bến, bãi.
Những hạn chế này cho thấy việc đầu tư thiết bị giám sát chưa đồng nghĩa với kiểm soát hiệu quả hoạt động khai thác khoáng sản. Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, công tác quản lý, kiểm tra và giám sát của một số cơ quan chức năng cũng chưa đáp ứng yêu cầu.
Trước tình hình đó, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Công văn số 13159/UBND-NN về việc chấn chỉnh hoạt động khai thác, kinh doanh khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Văn bản nhằm khắc phục những tồn tại được phát hiện qua kiểm tra, đồng thời triển khai các nhiệm vụ theo Kết luận số 165-KL/TU ngày 30/7/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường quản lý hoạt động khai thác khoáng sản.
Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, các tổ chức, cá nhân khai thác, kinh doanh khoáng sản phải chấp hành nghiêm quy định pháp luật, khai thác đúng phạm vi, thời gian, công suất và thiết kế mỏ theo giấy phép được cấp.
Các doanh nghiệp phải rà soát, hoàn thiện việc lắp đặt, vận hành camera, trạm cân tại mỏ, bến, bãi; bảo đảm giám sát toàn bộ phương tiện ra, vào, kiểm soát sản lượng khai thác, tập kết, xuất bán và duy trì kết nối dữ liệu thường xuyên với hệ thống quản lý, giám sát khai thác khoáng sản theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Cùng với đó, việc kê khai, niêm yết công khai giá bán tại mỏ, bến, bãi phải thực hiện đúng quy định. Doanh nghiệp có trách nhiệm lập đầy đủ hóa đơn, chứng từ đối với khoáng sản khai thác, tập kết, xuất bán, bảo đảm dữ liệu sản lượng thống nhất với hồ sơ, chứng từ và nghĩa vụ thuế.
Đối với những vi phạm đã được phát hiện, các đơn vị phải khẩn trương khắc phục, nghiêm túc chấp hành quyết định tạm dừng hoặc đình chỉ hoạt động của cơ quan có thẩm quyền. Chỉ được hoạt động trở lại khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Để đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn, tỉnh cũng yêu cầu doanh nghiệp rà soát, lập hồ sơ đề nghị điều chỉnh, nâng công suất khai thác đối với những mỏ đủ điều kiện theo quy định.
Ở cấp cơ sở, UBND và Chủ tịch UBND các xã, phường được giao chỉ đạo các phòng chuyên môn, Công an cấp xã tăng cường kiểm tra việc chấp hành giấy phép khai thác, điều kiện hoạt động của bến, bãi; việc lắp đặt, vận hành camera, trạm cân và truyền dữ liệu về hệ thống giám sát. Công tác niêm yết giá, lập hóa đơn, chứng từ cũng phải được kiểm tra thường xuyên.
Khi phát hiện vi phạm, chính quyền địa phương phải kịp thời lập biên bản, xử lý theo thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền, khẩn trương chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đồng thời, cần xác định rõ nội dung, thời hạn khắc phục đối với từng tổ chức, cá nhân và tổ chức kiểm tra ngay khi hết thời hạn yêu cầu.
Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh việc xử lý phải thực chất, không để xảy ra tình trạng phát hiện vi phạm nhưng không xử lý, hoặc chỉ dừng ở nhắc nhở, yêu cầu khắc phục mà không kiểm tra kết quả. Những trường hợp đủ điều kiện áp dụng sẽ bị tước quyền sử dụng giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn theo quy định. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân buông lỏng quản lý, bao che hoặc chậm xử lý vi phạm cũng sẽ được xem xét.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, các sở, ngành được giao nhiệm vụ cụ thể theo chức năng, nhiệm vụ nhằm bảo đảm hoạt động khai thác, kinh doanh khoáng sản tuân thủ quy định pháp luật, đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng và hạn chế thất thoát tài nguyên, nghĩa vụ ngân sách nhà nước.
Thực tiễn các sự cố môi trường gần đây cho thấy hậu quả nghiêm trọng khi thiếu quản lý rủi ro hiệu quả. Do đó, việc tăng cường quản lý rủi ro môi trường, cùng với sự giám sát của Nhà nước, là vô cùng cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm và thúc đẩy ngành khai khoáng phát triển an toàn, hiện đại, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững của Việt Nam. Để thực thi, Bộ Công Thương đã ban hành Văn bản hợp nhất số 38/VBHN-BCT, quy định chi tiết về việc lập và phê duyệt kế hoạch quản lý rủi ro trong hoạt động này.
Tỉnh Nghệ An yêu cầu các tổ chức, cá nhân hoạt động khoáng sản hoàn thành việc lắp đặt, vận hành trạm cân, thiết bị đo, camera giám sát, thiết bị định vị và kết nối dữ liệu với cơ quan chức năng trước ngày 20/8/2026.
Thanh Hóa đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản. Chỉ thị mới của UBND tỉnh hướng đến kiểm soát chặt hoạt động khai thác, ngăn chặn vi phạm, đồng thời bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trọng điểm và phát triển kinh tế - xã hội.
