Giữa cao điểm nắng nóng, nhiều diện tích lúa Hè Thu tại thôn Mỹ Lại, xã Tịnh Khê (tỉnh Quảng Ngãi) bất ngờ khô héo, chết hàng loạt do xâm nhập mặn kết hợp đất nhiễm phèn. Dù đã tìm nhiều cách cứu lúa, hàng chục hộ dân vẫn đứng trước nguy cơ thiệt hại nặng nếu nguồn nước ngọt không sớm được bổ sung.
Những ngày này, trên cánh đồng Khê Xuân (thôn Mỹ Lại, xã Tịnh Khê), không khó để bắt gặp những thửa lúa vừa qua giai đoạn bén rễ đã chuyển sang màu vàng úa. Dưới cái nắng gay gắt, nhiều diện tích lúa quăn lá, héo rũ rồi chết dần vì nguồn nước tưới bị nhiễm mặn.
Theo thống kê sơ bộ, có 29 hộ dân tại thôn Mỹ Lại bị ảnh hưởng với tổng diện tích khoảng 4,5 ha lúa. Nhiều diện tích thiệt hại từ 70 - 100%, nguy cơ tiếp tục mở rộng nếu tình trạng thiếu nước ngọt kéo dài.
Gia đình ông Lâm Thành Hân (63 tuổi, thôn Mỹ Lại) là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng. Ba sào lúa Hè Thu của gia đình đều bị xâm nhập mặn. Suốt nhiều ngày qua, ông liên tục bơm nước vào ruộng với hy vọng giảm độ mặn, hạ phèn để cứu lúa nhưng không mang lại kết quả.
Ông Hân cho biết toàn bộ chi phí đầu tư từ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến công thuê nhân công đã được đổ xuống ruộng. Nay lúa chết dần từng ngày, mọi khoản đầu tư đứng trước nguy cơ mất trắng.
Điều khiến ông lo lắng hơn là khoảng một sào lúa đã phải bỏ hoang vì không còn mạ để cấy dặm. Trong khi đó, nguồn giống dự phòng của nhiều hộ dân cũng gần cạn, khiến việc gieo sạ lại gặp rất nhiều khó khăn nếu chưa có nguồn nước ngọt ổn định.
Chung cảnh ngộ, ông Trần Ngọc Thắng (thôn Mỹ Lại) đứng lặng giữa hơn hai sào lúa của gia đình đang khô cháy. Theo ông Thắng, những năm trước khu vực này cũng từng xảy ra xâm nhập mặn nhưng không kéo dài và gay gắt như năm nay. Độ mặn trong nguồn nước tăng cao khiến cây lúa không thể sinh trưởng. Gia đình nhiều lần bơm nước, tìm mọi cách cứu lúa nhưng bất thành.
"Lúa vừa lên đã héo, chết từng đám. Nhìn cả ruộng lúa khô cháy mà bất lực", ông Thắng xót xa.
Trước tình trạng trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng phối hợp Chi cục Thủy lợi cùng chính quyền địa phương, Phòng Kinh tế và UBND xã Tịnh Khê kiểm tra thực tế để xác định nguyên nhân lúa chết.
Qua kiểm tra bước đầu, cơ quan chuyên môn ghi nhận diện tích lúa bị thiệt hại nằm ở khu vực thấp trũng. Khoảng 400m² lúa đã chết hoàn toàn, không còn khả năng phục hồi. Một số diện tích lân cận xuất hiện hiện tượng đầu lá khô cháy, rễ thâm đen và không phát triển.
Theo đánh giá của ngành chuyên môn, khu vực sản xuất này nằm giáp vùng nước mặn nên thường xuyên chịu ảnh hưởng của thủy triều, tình trạng đã xảy ra nhiều năm. Bên cạnh đó, đất canh tác cũng bị nhiễm phèn, trong khi nắng nóng kéo dài thời gian qua càng làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn.
Ngoài ra, qua trao đổi với cán bộ thủy nông, trước đó từng xảy ra tình trạng một số người dân tự ý mở van cống để lấy nước phục vụ chăn thả vịt, làm gia tăng khả năng nước mặn xâm nhập vào khu vực sản xuất.
Từ các yếu tố trên, ngành chuyên môn xác định nguyên nhân chính khiến lúa chết là do đất và nguồn nước bị nhiễm mặn kết hợp nhiễm phèn.
Để hạn chế thiệt hại và giúp diện tích lúa còn lại phục hồi, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng đề nghị UBND xã Tịnh Khê hướng dẫn nông dân tháo cạn nước trong ruộng, lấy nước ngọt vào rửa mặn và rửa phèn từ 2 - 3 lần liên tục; sau đó duy trì mực nước phù hợp, bón vôi nông nghiệp, bổ sung phân lân nung chảy nhằm cải tạo đất.
Cơ quan chuyên môn cũng khuyến cáo người dân sử dụng các loại chất điều hòa sinh trưởng có hoạt chất Brassinolide theo hướng dẫn để hỗ trợ cây lúa phục hồi, đồng thời thường xuyên theo dõi diễn biến trên đồng ruộng, chăm sóc và bón phân theo từng giai đoạn sinh trưởng.
Ông Nguyễn Hoài Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê cho biết, địa phương đang thường xuyên theo dõi độ mặn trên các tuyến kênh mương nội đồng để kịp thời thông báo cho người dân. Chính quyền cũng vận động các hộ tranh thủ những thời điểm có nguồn nước ngọt để bơm vào ruộng, đồng thời gieo sạ lại đối với những diện tích còn khả năng phục hồi.
Theo ông Thanh, về lâu dài, địa phương sẽ kiến nghị UBND tỉnh và các ngành chức năng nghiên cứu các giải pháp đồng bộ nhằm giảm tác động của hạn hán và xâm nhập mặn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng cực đoan, việc đầu tư hệ thống thủy lợi, kiểm soát nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng cho sản xuất nông nghiệp được cho là yêu cầu cấp thiết để giảm thiểu thiệt hại cho người dân.
Việc công nhận 14 sản phẩm, bộ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2026 góp phần tôn vinh những sản phẩm có chất lượng, giá trị kinh tế và khả năng cạnh tranh, đồng thời tạo điều kiện quảng bá, nâng cao thương hiệu sản phẩm địa phương.
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Quảng Ngãi đang đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ thông minh vào lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Từ quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai đến sản xuất, tiêu thụ nông sản, chuyển đổi số đang tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.
UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa ban hành Kế hoạch số 228/KH-UBND về kiểm kê rừng giai đoạn 2026 - 2027, nhằm cập nhật toàn diện hiện trạng tài nguyên rừng, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu lâm nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ, phát triển rừng theo hướng bền vững.
