Cuộc kiểm tra thứ 5 của EC vào tháng 3/2026 là cơ hội quyết định để ngành thủy sản Việt Nam khẳng định cam kết và nỗ lực trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững. Những cải cách mạnh mẽ trong việc kiểm soát khai thác IUU của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ được đánh giá kỹ lưỡng. Đây là lúc Việt Nam thể hiện niềm tin vào công cuộc cải cách, khẳng định khả năng vượt qua thử thách và chứng tỏ sự quyết tâm trong việc gỡ bỏ "thẻ vàng", mở ra con đường phát triển bền vững và vươn xa ra thế giới.
Ngành Thủy sản Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều khó khăn sau khi Ủy ban Châu Âu (EC) đưa ra cảnh báo "thẻ vàng" IUU (Khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định) vào tháng 10 năm 2017. Được áp dụng do tình trạng khai thác hải sản trái phép, vấn đề IUU đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường EU, vốn là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam.
Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ và các bộ ngành, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nhiều cải cách và biện pháp mạnh mẽ. Mục tiêu của những cải cách này là không chỉ gỡ bỏ “thẻ vàng” mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành thủy sản, bảo vệ môi trường và nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài nguyên biển.
Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Nỗ lực cải cách và quản lý
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có những bước đi quan trọng trong việc giải quyết tình trạng khai thác IUU qua việc hoàn thiện khung pháp lý và triển khai các biện pháp giám sát chặt chẽ.
Một trong những cải cách quan trọng là việc ban hành và thực thi Nghị định số 42/2019/NĐ-CP về quản lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Nghị định yêu cầu tất cả tàu cá phải có giấy phép hợp pháp, gắn thiết bị giám sát hành trình (VMS) và thực hiện báo cáo thường xuyên về hoạt động khai thác. Điều này không chỉ giúp ngăn ngừa khai thác IUU mà còn tạo ra cơ chế giám sát và xử lý vi phạm hiệu quả.
Việc hoàn thiện các chính sách này giúp đảm bảo việc quản lý đội tàu cá hiệu quả hơn và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác IUU. Các biện pháp này không chỉ giúp kiểm soát tình trạng khai thác trái phép mà còn tạo ra một cơ chế pháp lý mạnh mẽ, đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp cho ngành thủy sản.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tuân thủ đúng việc giám sát và thực thi pháp luật, cụ thể là việc triển khai hệ thống giám sát tàu cá (VMS) trên toàn quốc, giúp theo dõi hành trình của các tàu cá khai thác hải sản. Theo đó, các tàu cá phải được trang bị thiết bị giám sát này và thực hiện báo cáo về hoạt động khai thác của mình. Hệ thống này giúp phát hiện các tàu vi phạm quy định và ngừng hoạt động của chúng kịp thời, đồng thời cung cấp dữ liệu để xử lý các vi phạm.
Một trong những giải pháp quan trọng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường là áp dụng công nghệ blockchain để truy xuất nguồn gốc hải sản. Điều này không chỉ giúp đảm bảo rằng các sản phẩm hải sản xuất khẩu đều có nguồn gốc hợp pháp, mà còn tạo ra một chuỗi cung ứng minh bạch, giúp tăng cường niềm tin của thị trường quốc tế vào chất lượng hải sản Việt Nam.
Việc áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp đáp ứng các yêu cầu của EC mà còn tạo ra sự minh bạch tuyệt đối cho sản phẩm thủy sản Việt Nam, giúp nâng cao giá trị và bảo vệ thị trường xuất khẩu.
Cuộc kiểm tra thứ 5 của EC: Cơ hội quyết định gỡ "thẻ vàng"
Dự kiến vào đầu tháng 3-2026, Ủy ban Châu Âu (EC) sẽ tiến hành kiểm tra lần thứ 5 đối với việc thực hiện các biện pháp chống khai thác IUU của Việt Nam. Cuộc kiểm tra này có ý nghĩa quyết định trong việc gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU, mở ra cơ hội quan trọng cho ngành thủy sản Việt Nam khôi phục và phát triển trên thị trường EU.
Cuộc kiểm tra này sẽ đánh giá kết quả của các biện pháp mà Việt Nam đã thực hiện, bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý, kiểm soát đội tàu, giám sát và thực thi pháp luật. Kết quả của cuộc kiểm tra sẽ quyết định liệu Việt Nam có thể gỡ bỏ "thẻ vàng" hay phải đối mặt với cảnh báo "thẻ đỏ", có thể dẫn đến các biện pháp cấm xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU.
Được biết, việc kiểm tra lần thứ 5 sẽ là cơ hội quan trọng để Việt Nam chứng minh cam kết và nỗ lực trong việc thực hiện các biện pháp chống khai thác IUU. Theo đó, tại buổi họp Chính phủ chiều 24/2/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã chủ trì phiên họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo. Phiên họp được tổ chức trực tiếp và trực tuyến với 21 tỉnh, thành phố ven biển, tập trung kiểm điểm kết quả thực hiện nhiệm vụ thời gian qua và triển khai các giải pháp cấp bách chuẩn bị đón đoàn công tác của Ủy ban châu Âu (EC) sang kiểm tra tại Việt Nam. Tại đây, Phó Thủ tướng nhấn mạnh đợt kiểm tra lần này của EC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU - vấn đề đã được EC cảnh báo từ năm 2017 và đến nay vẫn là thách thức lớn đối với ngành thủy sản Việt Nam. Do đó, các hoạt động rà soát, kiểm tra, thanh tra và khắc phục tồn tại phải được triển khai với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bảo đảm sự chỉ đạo thông suốt, quyết liệt từ Trung ương đến địa phương.
Báo cáo tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, Bộ đã xây dựng báo cáo tổng thể về công tác chống khai thác IUU theo yêu cầu của EC từ năm 2017 đến nay. Đây là tài liệu quan trọng phản ánh toàn bộ quá trình hoàn thiện thể chế, tăng cường thực thi pháp luật và hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá.
Thời gian qua, các đoàn kiểm tra của các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 18 địa phương ven biển. Trước khi đoàn EC vào làm việc, sẽ tiếp tục kiểm tra trọng điểm tại 15 địa phương nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các tồn tại.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị các địa phương phối hợp với Bộ Quốc phòng kiểm soát liên thông tàu cá qua cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và qua trạm Biên phòng.
Cũng tại buổi họp chiều ngày 24/2/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, đến nay, 100% tàu cá đủ điều kiện hoạt động đã được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VN-Fishbase). Các địa phương cũng đã rà soát, cập nhật và công bố công khai 19.042 tàu xóa đăng ký để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát.
Cuộc kiểm tra sẽ tập trung vào các yếu tố quyết định: (1) Pháp lý: Đánh giá tính hiệu quả của các nghị định, thông tư, và các văn bản pháp lý liên quan đến quản lý khai thác thủy sản và chống IUU. (2) Quản lý đội tàu: Kiểm tra việc triển khai hệ thống VMS và khả năng kiểm soát tàu cá để ngăn chặn hoạt động khai thác trái phép. (3) Thực thi pháp luật: Đánh giá khả năng xử lý các tàu cá vi phạm, việc thực hiện các biện pháp xử lý mạnh mẽ đối với các hành vi khai thác IUU. (4) Truy xuất nguồn gốc: Đảm bảo rằng tất cả sản phẩm hải sản xuất khẩu đều có nguồn gốc hợp pháp và tuân thủ các quy định của EU.
Trong thời gian còn lại trước cuộc kiểm tra, Chính phủ Việt Nam tiếp tục tăng cường các biện pháp để đảm bảo việc thực hiện đầy đủ các khuyến cáo của EC. Các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan chức năng sẽ tập trung vào việc đẩy mạnh thực thi các quy định về giám sát tàu cá, truy xuất nguồn gốc hải sản, và xử lý nghiêm khắc các vi phạm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các bộ, ngành khác và các cơ quan liên quan để hoàn thiện các kế hoạch hành động, chuẩn bị kỹ lưỡng cho cuộc làm việc với đoàn kiểm tra của EC.
Cuộc kiểm tra thứ 5 của EC vào tháng 3/2026 sẽ là cơ hội quyết định đối với ngành thủy sản Việt Nam, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc khẳng định cam kết và nỗ lực của đất nước trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững. Những cải cách mạnh mẽ và quyết liệt mà Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện trong việc kiểm soát khai thác IUU sẽ được đánh giá kỹ lưỡng. Đây chính là thời điểm để Việt Nam chứng minh niềm tin vào công cuộc cải cách, khẳng định khả năng vượt qua thử thách và chứng tỏ sự nỗ lực không ngừng nghỉ của cả hệ thống chính trị trong việc gỡ bỏ “thẻ vàng”, hướng tới một tương lai phát triển ngành thủy sản bền vững và vươn ra thế giới.
Việc gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU không chỉ mang lại lợi ích về mặt kinh tế, giúp Việt Nam phục hồi và phát triển thị trường EU mà còn nâng cao uy tín và cam kết của Việt Nam trong việc bảo vệ tài nguyên biển và phát triển ngành thủy sản bền vững.
Trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, Hợp tác xã Nông nghiệp Nhân Lý (xã Xuân Lãng, tỉnh Phú Thọ) nổi lên như một điểm sáng của kinh tế tập thể.
Với lợi thế đất bãi bồi rộng lớn ven sông Lam, xã Bích Hào (tỉnh Nghệ An) đang từng bước định hướng người dân phát triển vùng rau màu hàng hóa theo hướng hữu cơ.
Trong nhiều năm qua, sản xuất vụ đông luôn đóng vai trò quan trọng đối với cơ cấu cây trồng của xã Nật Sơn (tỉnh Phú Thọ). Đây là vụ sản xuất mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng nghìn hộ nông dân, góp phần gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích đất canh tác. Bởi vậy, mục tiêu duy trì 490 ha cây vụ đông trong năm 2025, tưởng như chỉ là một con số trong kế hoạch sản xuất của địa phương, lại trở thành một nỗ lực lớn trong bối cảnh thời tiết bất thường và sâu bệnh ngày càng khó kiểm soát.
Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, trong tuần tới phải xử lý dứt điểm các nhiệm vụ được giao; báo cáo trung thực, khách quan, không hình thức, không chạy theo thành tích để gửi EC; chuẩn hóa số liệu giữa các cấp, các ngành, các địa phương, đặc biệt các vấn đề EC đã khuyến nghị.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tài nguyên nước cho sản xuất nông nghiệp đang chịu áp lực lớn, việc ứng dụng các giải pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước được xác định là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả canh tác và phát triển nông nghiệp bền vững. Tại Đắk Lắk – trung tâm sản xuất nông nghiệp trọng điểm của khu vực Tây Nguyên – vấn đề này càng trở nên cấp thiết trong quá trình chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
