Buổi sáng, nắng vừa ló lên khỏi hiên nhà.
Ông đang tưới mấy luống rau sau vườn, còn bé cháu gái ông, chạy lon ton theo sau, tay cầm cái bình tưới nhựa màu hồng, nước văng tung toé.
“Ông ơi, nước của con hết trơn rồi nè!” - An cười khanh khách.
Ông đưa tay đỡ lấy bình, rót thêm nước. Rồi ông hỏi: “Con có nói gì với ông chưa?”.
Cháu bé nghiêng đầu, đôi mắt tròn xoe: “Dạ… nói gì ạ?”
Ông mỉm cười hiền hậu: “Khi ai đó giúp mình, con nhớ nói “cảm ơn”. Hai tiếng đó nhỏ thôi, mà lòng người nghe lại ấm”.
Cháu gái ngập ngừng, rồi rạng rỡ nói: “Con cảm ơn ông ạ!”
Ông cười, nụ cười làm mấy vết chân chim bên mắt giãn ra như vầng nắng.
Buổi trưa, cháu chạy ào vào nhà, lỡ va phải cái ly trên bàn. Ly rơi xuống, vỡ tan.
Ông đang ngồi đan rổ, ngẩng lên, thấy cháu gái đứng sững, mắt rưng rưng.
Ông không nói gì, chỉ lấy chổi quét mảnh vỡ.
Cháu gái lí nhí: “Con… con xin lỗi ông. Con không cố ý đâu”.
Ông xoa đầu cháu: “Ông biết mà. Biết nói “xin lỗi” là con đã lớn thêm một chút rồi đó. Người ta ai cũng có lúc làm sai, quan trọng là biết nhận ra và nói bằng lòng thật”.
Chiều xuống, gió từ ngoài đồng thổi về. Hai ông cháu ngồi bên hiên, nhìn những hạt sương còn đọng trên lá rau.
Ông chỉ cho cháu nội xem: “Con thấy hai hạt sương kia không? Một hạt là “cảm ơn”, một hạt là “xin lỗi”. Khi mặt trời lên, hai hạt sương sẽ tan vào đất, nuôi cây lớn. Cũng như con người, khi biết nói hai lời đó, tâm mình sẽ lớn lên”.
An tựa đầu vào vai ông, giọng nhỏ nhẹ: “Ông ơi… con sẽ giữ hai hạt sương đó trong tim”.
Ông gật đầu, nhìn xa ra cánh đồng mướt xanh, nơi nắng chiều đang rơi xuống, lấp lánh như có hàng ngàn hạt sương nhỏ đang cười.
Có hai điều ai cũng có thể học suốt đời: Biết ơn và biết xin lỗi. Khi cháu gái biết nói được hai điều ấy, lòng ông đã nở hoa.
Từ tiếng gà gáy nơi sân quê đến những con đường bê tông nối dài ra tương lai, câu chuyện đặt ra một cách nhìn mới về nông thôn: không chỉ xây dựng hạ tầng mà còn đánh thức di sản, văn hoá và sức sáng tạo của cộng đồng. Nông thôn mới phải là nơi hiện đại nhưng vẫn giữ hồn quê, nơi người dân tự hào gìn giữ bản sắc và cùng nhau kiến tạo sinh kế bền vững. Khi di sản được “kích hoạt”, làng quê không chỉ đáng sống mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho phát triển kinh tế, giáo dục và du lịch cộng đồng. Mời bạn đọc tiếp tục đồng hành trong chuyên mục “Đọc sách cùng Xích Lô”, để cùng lắng nghe những câu chuyện đời, chuyện quê và những ý tưởng đang âm thầm làm đổi thay nông thôn Việt Nam hôm nay.
Bài viết nói về sức mạnh của sự khiêm tốn và tinh thần học hỏi trong cuộc sống. Biết mình “chưa biết” không phải là yếu kém, mà là mở ra cơ hội để tiếp nhận tri thức mới. Người luôn cho rằng mình đúng dễ trở nên bảo thủ, giống “cái giếng nước tù”, còn người biết lắng nghe và học hỏi sẽ như “dòng sông” luôn rộng mở. Trong thế giới thay đổi không ngừng, dám nghĩ lại và đặt câu hỏi là cách để con người trưởng thành hơn. Chính khoảnh khắc thừa nhận “tôi chưa biết” cũng là lúc hành trình hiểu biết thật sự bắt đầu.
Cỏ năn tượng, loài cỏ mọc nơi vùng nước lợ ven biển miền Tây không chỉ là nguyên liệu thủ công mà còn là “lá phổi xanh” của hệ sinh thái duyên hải. Bộ rễ của cỏ giúp lọc nước, giữ phù sa, chống xói mòn và tạo môi trường sống cho nhiều loài thủy sinh. Từ giá trị sinh thái ấy, nhiều địa phương đã phát triển làng nghề, du lịch cộng đồng và sinh kế xanh bền vững. Câu chuyện cỏ năng tượng cho thấy phát triển thuận thiên không phải chinh phục tự nhiên, mà là biết sống hài hòa cùng thiên nhiên. Một cọng cỏ nhỏ bé cũng có thể chứa đựng triết lý lớn về thích ứng, gìn giữ và phát triển bền vững.
Câu chuyện “Con Chim Hạnh Phúc Nhất” là một ngụ ngôn nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về hành trình đi tìm hạnh phúc của mỗi con người. Qua chuyến đi của chú chim nhỏ Lemi, tác giả cho thấy ai cũng có những nỗi niềm và thiếu vắng riêng, kể cả những người tưởng chừng hoàn hảo nhất. Hạnh phúc không nằm ở sự nổi bật hay hơn thua với người khác, mà ở việc biết trân trọng những điều bình dị quanh mình. Đôi khi, điều quý giá nhất lại chính là mái ấm, sự yêu thương và cảm giác bình yên trong tâm hồn. Một câu chuyện nhỏ nhưng gợi mở bài học lớn về lòng biết ơn và sự an yên trong cuộc sống.
Từ loài cỏ bàng mọc tự nhiên trên vùng đất phèn Đồng Tháp Mười, nhiều người trẻ đã nhìn ra giá trị của tài nguyên bản địa để khởi nghiệp bền vững. HTX Kim Phát là hình ảnh tiêu biểu cho tư duy “thuận thiên”, kết hợp nông nghiệp sạch, công nghệ cao và bảo tồn môi trường. Câu chuyện cho thấy khởi nghiệp không nhất thiết phải tìm điều xa lạ, mà là biết đánh thức giá trị từ chính quê hương mình. Cỏ bàng trở thành biểu tượng của sức sống, sự bền bỉ và khát vọng hồi sinh nông thôn. Từ “Sen – Dứa – Cỏ bàng”, người trẻ đang kiến tạo một hệ sinh thái phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
