PGS,TS. Huỳnh Quyền: HCMUNRE đào tạo theo bài toán ngành

Theo HCMUNRE, mùa tuyển sinh 2026 ghi nhận gần 30.000 nguyện vọng, khoảng 3.900 thí sinh trúng tuyển, đạt 100% chỉ tiêu; quy mô đào tạo hiện nay của Nhà trường gần 10.000 sinh viên, học viên, bao gồm các hệ chính quy, vừa làm vừa học và sau đại học. Sức hút ấy đồng thời đặt ra áp lực về chất lượng đầu ra và trách nhiệm cung cấp nguồn nhân lực cho ngành.

Nhân dịp năm học mới, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường trao đổi với PGS,TS. Huỳnh Quyền về cách HCMUNRE chuyển yêu cầu mới của đất nước, của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và khu vực phía Nam thành những bài toán đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao cụ thể.

Phóng viên: Thưa PGS,TS. Huỳnh Quyền, năm học 2026-2027 bắt đầu đúng dấu mốc 50 năm hình thành và phát triển của HCMUNRE, đồng thời mở đầu nhiệm kỳ Hiệu trưởng 2026-2030. Sau định hướng về đại học ứng dụng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, đâu là yêu cầu mới và khó nhất đối với Nhà trường?

PGS,TS. Huỳnh Quyền: Dấu mốc 50 năm cho chúng tôi một nền tảng, nhưng nền tảng chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành năng lực hành động. Yêu cầu lớn nhất hiện nay không còn dừng ở duy trì quy mô hay bổ sung ngành đào tạo, mà là trả lời được một câu hỏi cụ thể: HCMUNRE sẽ cung cấp cho ngành Nông nghiệp và Môi trường, TP. Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long nguồn nhân lực, tri thức và những giải pháp nào.

Khi nhận nhiệm vụ Hiệu trưởng nhiệm kỳ 2026-2030, tôi xác định Nhà trường phải phát triển theo định hướng đại học ứng dụng hiện đại; đào tạo liên ngành, xuyên ngành, gắn với nhu cầu xã hội và thị trường lao động; đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao và đổi mới sáng tạo. Sau lễ khai giảng, định hướng ấy phải thành sản phẩm và kết quả có thể kiểm chứng.

Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí động lực phát triển; Nghị quyết số 71-NQ/TW yêu cầu đột phá trong giáo dục và đào tạo. Từ yêu cầu đó, HCMUNRE định hướng tái cấu trúc chương trình cử nhân 4 năm, kỹ sư 4,5 năm theo hướng phát triển năng lực ứng dụng, tư duy phản biện và khả năng thích ứng công nghệ. Đào tạo không thể tách khỏi nghiên cứu; chuyển đổi số phải thay đổi thực chất cách dạy, học, đánh giá và phục vụ người học.

Trong không gian quản lý mới của ngành, kỹ sư môi trường cần hiểu sản xuất và chuỗi giá trị; người làm đất đai cần năng lực dữ liệu không gian; người làm tài nguyên nước phải kết nối quan trắc, dự báo với dân sinh và sản xuất; người làm quản lý cần tư duy số và kỹ năng phối hợp liên ngành.

Nhiệm vụ khó nhất là đổi mới nhưng không chạy theo phong trào; tăng quy mô nhưng chất lượng phải đi lên; tự chủ nhưng không để người học khó khăn bị bỏ lại. Giai đoạn 2026-2030, HCMUNRE phải chuyển từ “đào tạo những gì mình có” sang “đào tạo năng lực mà ngành và xã hội thực sự cần”.

Phóng viên: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm 2030, tầm nhìn 2045, chú trọng AI, dữ liệu lớn, công nghệ môi trường, công nghệ sinh học, kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, tài nguyên nước, địa chất, viễn thám và công nghệ không gian. HCMUNRE sẽ chuyển những yêu cầu đó thành chương trình đào tạo như thế nào để đúng tinh thần “đào tạo theo bài toán của ngành” thưa ông?

PGS,TS. Huỳnh Quyền: “Đào tạo theo bài toán của ngành” không có nghĩa chương trình đại học chạy theo một nhu cầu tuyển dụng ngắn hạn. Trường đại học phải trang bị nền tảng khoa học đủ vững để người học thích ứng lâu dài, đồng thời nhận diện đúng thay đổi về công nghệ, quản trị và thị trường lao động để cập nhật kịp thời.

Trước hết, chúng tôi rà soát chuẩn đầu ra từ vị trí việc làm: sinh viên tốt nghiệp xử lý được loại dữ liệu nào, sử dụng công cụ gì, tham gia quy trình chuyên môn và giải quyết vấn đề nào. Chuẩn đầu ra phải thể hiện năng lực làm việc, tư duy phản biện, ngoại ngữ, kỹ năng số, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Trong 1-2 năm đầu, các ngành sẽ từng bước tích hợp kiến thức về tư duy dữ liệu, AI căn bản, an toàn thông tin và đạo đức AI.

Ở giai đoạn chuyên ngành, các công cụ AI phù hợp phải được đưa vào môn học, bài tập và dữ liệu thực tế. AI, dữ liệu lớn, GIS, viễn thám hay IoT phải gắn với giám sát môi trường, quản lý đất đai, dự báo khí tượng thủy văn, nhận diện sạt lở, kiểm kê phát thải và quy hoạch không gian. Khung chương trình không thể cố định suốt toàn khóa; các mô-đun mở phải cho phép cập nhật tri thức công nghệ mới hằng năm.

Phương pháp dạy, học và đánh giá cũng phải thay đổi. Những nội dung lý thuyết phù hợp được số hóa trên hệ thống LMS để sinh viên chủ động nghiên cứu; thời gian trên lớp dành nhiều hơn cho thảo luận, thực hành và giải quyết vấn đề. Nhà trường định hướng giảm đánh giá dựa trên ghi nhớ, tăng đồ án và dự án thực tế. Sinh viên phải biết đặt vấn đề, sử dụng AI, kiểm chứng kết quả, nhận diện thiên lệch và rủi ro bản quyền, thay vì phụ thuộc vào sản phẩm do AI tạo ra.

Đào tạo đồng thời phải mở ra ngoài giảng đường. Doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý và địa phương cần tham gia xây dựng chương trình, đặt bài toán, hướng dẫn thực tập và đánh giá dự án; bài toán số hóa có thể trở thành đồ án hoặc đề tài tốt nghiệp. Nhà trường định hướng phát triển hạ tầng Cloud, năng lực tính toán AI, đồng thời hợp tác để sinh viên tiếp cận công cụ chuẩn nghề nghiệp. Thỏa thuận tháng 8/2026 giữa HCMUNRE và Viện Công nghệ Nhiệt đới hướng tới chia sẻ chuyên gia, phòng thí nghiệm, gắn đào tạo với nghiên cứu và chuyển giao. Cùng với chương trình chính khóa, đào tạo ngắn hạn sẽ hỗ trợ năng lực tự học suốt đời.

Tuyển sinh 2026 là tín hiệu tích cực: báo chí ghi nhận hơn 18.500 thí sinh với hơn 29.000 nguyện vọng; HCMUNRE công bố khoảng 3.900 thí sinh trúng tuyển, đạt 100% chỉ tiêu. Sự quan tâm đối với công nghệ kỹ thuật môi trường, địa chất học, kỹ thuật trắc địa - bản đồ tăng so với năm 2025. Nhưng tuyển đủ mới là đầu vào. Trách nhiệm lớn hơn là để mỗi người học tốt nghiệp có năng lực nghề nghiệp thực chất và tìm thấy vị trí trong quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Phóng viên: Tại lễ khai giảng, ông nhấn mạnh nghiên cứu khoa học không thể dừng ở lý thuyết hàn lâm mà phải tạo ra giải pháp cho thực tiễn. HCMUNRE sẽ lựa chọn những bài toán nào để tạo dấu ấn nghiên cứu và chuyển giao trong nhiệm kỳ 2026-2030, thưa ông?

PGS,TS. Huỳnh Quyền: HCMUNRE đặt tại một không gian có nhiều bài toán lớn. TP. Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ chịu áp lực về chất thải, ô nhiễm không khí, nguồn nước, ngập lụt, sụt lún, hạ tầng và nhu cầu chuyển đổi năng lượng. Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt sạt lở, hạn mặn, suy giảm nguồn nước và những biến động khó lường của khí hậu. Đây không chỉ là đối tượng nghiên cứu mà còn là trách nhiệm của Nhà trường.

Nhiệm vụ khoa học phải có địa chỉ ứng dụng. Với đô thị, đó có thể là quan trắc, bản đồ số, dữ liệu và mô hình hỗ trợ quyết định về ngập, sụt lún, không khí, chất thải, nguồn nước. Với Đồng bằng sông Cửu Long, trọng tâm là dự báo tài nguyên nước, thích ứng hạn mặn, sạt lở và xử lý nước. Với doanh nghiệp, nhu cầu tăng ở kiểm kê phát thải, năng lượng, kinh tế tuần hoàn, ESG và thị trường carbon.

Nhà trường đã chuẩn bị cho nghiên cứu liên ngành. Hội nghị Khoa học và Công nghệ Quốc tế lần thứ 7 năm 2025 thu hút hơn 500 nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp với tám phân ban. Năm 2026, HCMUNRE tiếp tục mở rộng hợp tác về hydrogen, môi trường, thị trường carbon, nghiên cứu và chuyển giao. Tuy nhiên, số hội thảo hay biên bản ghi nhớ chưa phải kết quả cuối cùng.

Điều cần làm là hình thành các nhóm nghiên cứu đủ mạnh, có sự tham gia của nhiều khoa, gắn với đối tác ngoài trường và có lộ trình sản phẩm. Mỗi nhiệm vụ phải làm rõ bài toán, dữ liệu đầu vào, sản phẩm đầu ra, người sử dụng và khả năng duy trì sau nghiệm thu. Sản phẩm có thể là công nghệ, quy trình, phần mềm, bộ dữ liệu, bản đồ chuyên đề, mô hình dự báo, tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc luận cứ chính sách. Giá trị không chỉ nằm ở công bố mà còn ở khả năng được sử dụng và tạo ra thay đổi thực tế.

Sinh viên cần tham gia từ sớm thông qua đồ án, khóa luận, dự án học tập và nhiệm vụ nghiên cứu. Tiếp xúc với dữ liệu, phòng thí nghiệm, địa bàn khảo sát sẽ giúp người học hình thành năng lực giải quyết vấn đề; đây là điểm gặp nhau giữa đào tạo và nghiên cứu.

Để thực hiện, Nhà trường cần cơ chế đặt hàng rõ hơn từ Bộ, địa phương và doanh nghiệp; nguồn lực có trọng tâm cho phòng thí nghiệm và hạ tầng dữ liệu; cơ chế để nhà khoa học được chủ động và được đánh giá bằng chất lượng, tác động của sản phẩm. Tinh thần của Bộ hiện nay là khoa học, công nghệ phải rõ đầu việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả. HCMUNRE phải cụ thể hóa tinh thần ấy trong từng nhiệm vụ.

Phóng viên: Quy mô người học và sức ép cạnh tranh trong giáo dục đại học đang tăng, trong khi Nhà trường đồng thời phải thực hiện tự chủ, chuyển đổi số và cải tiến sau kiểm định. Ông sẽ giải bài toán quản trị và bảo đảm chất lượng như thế nào để đổi mới không chỉ thể hiện trên kế hoạch, thưa ông?

PGS,TS. Huỳnh Quyền: Tự chủ đại học trước hết phải đi cùng trách nhiệm giải trình và một hệ thống quản trị có khả năng nhìn thấy vấn đề. Trong sáu tháng đầu năm 2026, HCMUNRE đã sắp xếp số đơn vị trực thuộc từ 23 xuống 20, gồm 7 phòng, 9 khoa và 4 trung tâm. Tinh gọn không chỉ là giảm đầu mối mà phải phân định rõ chức năng, giảm tầng nấc phối hợp và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.

Nhà trường đã hoàn thành đánh giá ngoài cơ sở giáo dục chu kỳ 2 giai đoạn 2026-2031, kết quả cao hơn chu kỳ 1; hoàn thành báo cáo giữa kỳ đối với ba chương trình đại học. Điều quan trọng không phải thêm một chứng nhận mà là chuyển khuyến nghị thành kế hoạch cải tiến, giao trách nhiệm và theo dõi kết quả đến cùng.

Với quy mô gần 10.000 sinh viên, học viên thuộc các hệ chính quy, vừa làm vừa học và sau đại học, quản trị dựa trên dữ liệu là yêu cầu không thể trì hoãn. Chuyển đổi số phải giúp theo dõi tiến độ học tập, cảnh báo sớm nguy cơ học vụ, quản lý khối lượng giảng dạy, sử dụng phòng học và phòng thí nghiệm, tiếp nhận phản hồi, công khai quy trình và rút ngắn thời gian xử lý công việc. Dữ liệu phải trở thành căn cứ điều hành chứ không chỉ dùng để tổng hợp báo cáo cuối kỳ.

Trong giảng dạy, AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, mô phỏng và phân tích dữ liệu nhưng phải đi cùng liêm chính học thuật, không thể thay thế tư duy khoa học và năng lực thực hành. Giảng viên phải chuyển từ truyền đạt kiến thức sang thiết kế trải nghiệm, hướng dẫn phương pháp và đánh giá năng lực.

Yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ. Theo yêu cầu của lãnh đạo Bộ, HCMUNRE phải thu hút nhân tài, gia tăng giảng viên trình độ cao và phát triển nhà khoa học trẻ. Môi trường làm việc cần minh bạch, tôn trọng chuyên môn, khuyến khích hợp tác. Chất lượng đội ngũ, cùng đầu tư cơ sở Nhà Bè, phòng thí nghiệm, thư viện số và hạ tầng công nghệ, sẽ quyết định năng lực phát triển dài hạn.

Phóng viên: Đến năm 2030, ông muốn người học, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương và xã hội đánh giá nhiệm kỳ của mình bằng những kết quả cụ thể nào?

PGS,TS. Huỳnh Quyền: Một nhiệm kỳ không nên được đánh giá chủ yếu bằng số kế hoạch đã ban hành hay hoạt động đã tổ chức. Kết quả cuối cùng phải thể hiện ở chất lượng người học, năng lực đội ngũ, sản phẩm khoa học và mức độ đóng góp cho ngành, xã hội.

Với người học, thước đo là năng lực nghề nghiệp và khả năng thích ứng: nền tảng chuyên môn, kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy dữ liệu, làm việc liên ngành và trách nhiệm cộng đồng. Nhà trường phải theo dõi việc làm sau tốt nghiệp, phản hồi của nhà tuyển dụng để điều chỉnh chương trình. Tuyển sinh đủ chỉ tiêu là đáng ghi nhận, nhưng uy tín bền vững phải đến từ chất lượng đầu ra.

Với khoa học, công nghệ, chúng tôi hướng tới nhóm nghiên cứu và sản phẩm có địa chỉ ứng dụng rõ trong tài nguyên, môi trường, biến đổi khí hậu, dữ liệu không gian, năng lượng và phát triển xanh. Gia tăng công bố quốc tế phải đồng thời với nâng cao năng lực ứng dụng, chuyển giao.

Với quản trị, HCMUNRE phải tinh gọn, minh bạch và phục vụ người học tốt hơn; hoàn thành kế hoạch cải tiến sau kiểm định; phát triển hạ tầng số và cơ sở vật chất đồng bộ. Cơ sở Nhà Bè không chỉ là không gian giảng dạy mà phải từng bước trở thành không gian nghiên cứu, thực hành, kết nối doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo.

Với Bộ và địa phương, chúng tôi mong HCMUNRE được nhìn nhận như một đầu mối có thể nhận nhiệm vụ, tổ chức lực lượng và cung cấp giải pháp cho những vấn đề cụ thể của ngành tại khu vực phía Nam. Điều đó đòi hỏi Nhà trường chủ động đề xuất nhiệm vụ, đồng thời chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và hiệu quả sản phẩm.

Trong chiến lược 2026-2030, những mục tiêu này sẽ tiếp tục được cụ thể hóa thành chỉ tiêu và lộ trình. Nhưng có một cam kết xuyên suốt: mọi đổi mới cuối cùng phải phục vụ người học, phục vụ ngành và sự phát triển bền vững của đất nước. HCMUNRE đào tạo theo bài toán của ngành không phải thu hẹp sứ mệnh đại học; đó là cách để tri thức hàn lâm tìm được giá trị trong đời sống, để người học thấy rõ trách nhiệm nghề nghiệp và để Nhà trường thực hiện đúng vai trò trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn PGS,TS. Huỳnh Quyền!