Giữa những dãy núi xanh nối tiếp của vùng Đất Tổ, mỗi ngày, những bước chân Kiểm lâm vẫn lặng lẽ băng rừng, tuần tra trên các tuyến trọng điểm, canh giữ từng khoảnh rừng trước nguy cơ cháy rừng, khai thác trái phép và những tác động ngày càng khắc nghiệt của biến đổi khí hậu. Sáu tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh tỉnh Phú Thọ bước vào giai đoạn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập với nhiều khó khăn về tổ chức bộ máy và nguồn lực, ngành Lâm nghiệp và Kiểm lâm vẫn duy trì được nhịp phát triển ổn định, bảo vệ hiệu quả tài nguyên rừng, tạo nền tảng để kinh tế lâm nghiệp phát triển theo hướng hiện đại và bền vững.
Giữ rừng từ những bước chân không mỏi
Một buổi sáng đầu hè, khi mặt trời vừa ló sau những dãy núi của Vườn quốc gia Xuân Sơn, lực lượng kiểm lâm đã bắt đầu hành trình tuần tra. Con đường mòn ngoằn ngoèo, dốc đứng, nhiều đoạn chỉ vừa đủ một người đi, nhưng những bước chân vẫn đều đặn tiến sâu vào rừng.
Đó là công việc diễn ra mỗi ngày của lực lượng Kiểm lâm Phú Thọ. Không chỉ đối mặt với địa hình hiểm trở, họ còn phải thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, nguy cơ cháy rừng, kiểm soát hoạt động khai thác lâm sản, bảo vệ động vật hoang dã và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.
Nửa đầu năm 2026 ghi nhận nhiều thách thức mới. Sau sáp nhập tỉnh, địa bàn quản lý rộng hơn, yêu cầu quản lý cao hơn trong khi nguồn kinh phí hoạt động còn hạn chế. Biến đổi khí hậu khiến nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao, trong khi lực lượng Kiểm lâm vẫn mỏng, phân tán trên địa bàn rộng.
Thế nhưng, vượt lên những khó khăn ấy, Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ (Chi cục) vẫn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo vệ tài nguyên rừng. Hàng nghìn cuộc tuần tra được duy trì, các điểm nóng được kiểm soát thường xuyên, công tác phối hợp giữa Kiểm lâm với chính quyền cơ sở ngày càng chặt chẽ.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh xảy ra 7 vụ cháy rừng với diện tích thiệt hại chưa đến 1 ha. Ngay sau khi phát hiện, các lực lượng tại chỗ đã nhanh chóng khống chế, không để cháy lan trên diện rộng. Đây là kết quả của việc chủ động cảnh báo sớm, trực phòng cháy chữa cháy rừng 24/24 giờ trong mùa nắng nóng và thực hiện nghiêm phương châm "4 tại chỗ".
Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ, điều quan trọng nhất hiện nay là xây dựng thế trận bảo vệ rừng ngay từ cơ sở. "Bảo vệ rừng không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng kiểm lâm mà là trách nhiệm chung của chính quyền địa phương, chủ rừng và mỗi người dân. Khi người dân coi rừng là tài sản, là sinh kế lâu dài thì rừng sẽ được bảo vệ bền vững".
Những con số biết nói trong 6 tháng đầu năm 2026: 07 vụ cháy rừng, diện tích thiệt hại 0,964 ha; mở 22 lớp tuyên truyền, tập huấn với 742 lượt người tham gia; hơn 1.900 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn được ban hành; tiếp tục tiếp nhận, quản lý diện tích Vườn quốc gia Tam Đảo được điều chỉnh về tỉnh Phú Thọ.
Động lực mới cho kinh tế lâm nghiệp
Nếu như trước đây, công tác lâm nghiệp chủ yếu được nhìn nhận ở góc độ bảo vệ tài nguyên thì nay, mục tiêu lớn hơn là phát triển kinh tế dưới tán rừng.
Khắp nhiều vùng trồng rừng của Phú Thọ, những diện tích keo, bạch đàn, quế và các loài cây bản địa đang được chăm sóc theo quy trình ngày càng bài bản. Người dân không còn chỉ hướng đến khai thác gỗ nhỏ mà từng bước chuyển sang trồng rừng gỗ lớn nhằm nâng cao giá trị kinh tế.
Ngay trong sáu tháng đầu năm 2026, diện tích trồng rừng tập trung đạt gần 13.937 ha; hơn 3,28 triệu cây phân tán được trồng mới; sản lượng khai thác gỗ đạt gần 799 nghìn m³, tăng hơn 7% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh tiếp tục duy trì ở mức 43,37%, khẳng định vai trò của rừng trong phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Không chỉ phát triển diện tích, ngành lâm nghiệp còn tham mưu triển khai nhiều chính sách hỗ trợ trồng rừng sản xuất, quản lý rừng bền vững, phát triển REDD+, chuẩn bị thực hiện quy định chống mất rừng của thị trường châu Âu (EUDR), mở ra cơ hội lớn cho xuất khẩu gỗ trong tương lai.
Song song với đó là việc xây dựng các đề án phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Xuân Sơn và các khu bảo tồn thiên nhiên, từng bước khai thác giá trị đa dạng sinh học gắn với bảo tồn.
Thành quả nổi bật trong phát triển rừng ở Phú Thọ: trồng rừng tập trung 13.936,8 ha; trồng 3,282 triệu cây phân tán; Sản lượng khai thác gỗ đạt 798,8 nghìn m³; tỷ lệ che phủ rừng: 43,37%.
Lá chắn xanh trước những thách thức mới
Khi những cánh rừng ngày càng mang nhiều giá trị về môi trường, kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu thì áp lực bảo vệ rừng cũng lớn hơn bao giờ hết. Tại Phú Thọ, lực lượng Kiểm lâm không chỉ đối diện với các hành vi khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép mà còn phải ứng phó với nguy cơ cháy rừng trong mùa nắng nóng, bảo vệ động vật hoang dã và gìn giữ đa dạng sinh học trên diện tích rừng ngày càng rộng sau sáp nhập tỉnh.
Để chủ động phòng ngừa, Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ đã chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm trực thuộc duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong mùa khô; thường xuyên cập nhật cấp dự báo cháy rừng, tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, chủ rừng trong kiểm soát người ra vào rừng. Mỗi đợt nắng nóng kéo dài đều được xem như một "bài kiểm tra" đối với khả năng phản ứng của lực lượng bảo vệ rừng.
Không chỉ dừng lại ở công tác phòng cháy, lực lượng Kiểm lâm còn đẩy mạnh kiểm tra các tuyến giao thông, các địa bàn giáp ranh, những khu vực có nguy cơ cao về khai thác và vận chuyển lâm sản trái phép. Các hành vi xâm hại rừng đều được phát hiện, lập hồ sơ và xử lý theo quy định, góp phần giữ nghiêm kỷ cương pháp luật trong lĩnh vực lâm nghiệp.
Sáu tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã phát hiện và xử lý 82 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, trong đó có 37 vụ phá rừng trái pháp luật, 8 vụ vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng, cùng nhiều vụ vi phạm về khai thác, vận chuyển, tàng trữ lâm sản và động vật hoang dã. Tổng số tiền xử phạt và khắc phục hậu quả đạt gần 470 triệu đồng. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự quyết liệt của lực lượng Kiểm lâm mà còn cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa các ngành, các cấp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền tiếp tục được đổi mới. Từ đầu năm đến nay, Chi cục đã phối hợp thực hiện nhiều phóng sự, chuyên trang, tin bài trên các cơ quan báo chí; tổ chức 22 lớp tuyên truyền, tập huấn với 742 lượt người tham gia. Ở nhiều xã miền núi, những buổi tuyên truyền lưu động, sinh hoạt cộng đồng đã giúp người dân hiểu rõ hơn quyền lợi và trách nhiệm trong bảo vệ rừng, từng bước hình thành ý thức "giữ rừng là giữ sinh kế".
Để màu xanh tiếp tục lan xa
Những cánh rừng của Phú Thọ hôm nay không chỉ là "lá phổi xanh" điều hòa khí hậu, giữ nước, chống xói mòn mà còn trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế xanh. Từ rừng trồng gỗ lớn, dịch vụ môi trường rừng đến du lịch sinh thái và thị trường tín chỉ các-bon, lâm nghiệp đang từng bước khẳng định vai trò là một ngành kinh tế bền vững.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ đã tham mưu triển khai hàng loạt nhiệm vụ chiến lược như thực hiện chính sách hỗ trợ trồng rừng sản xuất, chuẩn bị triển khai Nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng, tham gia xây dựng chương trình REDD+, triển khai các quy định của thị trường châu Âu về sản phẩm không gây mất rừng (EUDR), đồng thời tiếp nhận và quản lý phần diện tích Vườn quốc gia Tam Đảo được điều chỉnh về tỉnh Phú Thọ. Những nhiệm vụ ấy không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn mở ra hướng đi dài hạn cho ngành lâm nghiệp địa phương.
Song song với phát triển kinh tế rừng là quá trình hiện đại hóa công tác quản lý. Chuyển đổi số được đẩy mạnh từ theo dõi diễn biến rừng, quản lý hồ sơ điện tử, giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến đến ứng dụng chữ ký số trong điều hành. Những thay đổi đó giúp giảm thời gian xử lý công việc, nâng cao tính minh bạch và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng hiệu quả hơn.
Cũng theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ cho biết, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục bảo vệ vững chắc diện tích rừng hiện có, nâng cao chất lượng rừng, thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: "Chúng tôi xác định bảo vệ rừng phải gắn với phát triển sinh kế cho người dân và ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý. Khi rừng tạo ra giá trị kinh tế, giá trị môi trường và giá trị văn hóa, người dân sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong gìn giữ màu xanh. Đó cũng là nền tảng để xây dựng ngành lâm nghiệp Phú Thọ phát triển hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế".
Chiều buông trên những triền đồi phủ kín màu xanh. Tiếng gió lao xao qua tán cây như nhắc nhớ về những giá trị mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho vùng đất Tổ. Phía sau sự bình yên ấy vẫn là những bước chân không mỏi của người Kiểm lâm, là những chủ rừng cần mẫn chăm sóc từng lô rừng, là sự đồng lòng của chính quyền và người dân trong hành trình gìn giữ tài nguyên quý giá.
Màu xanh ấy không chỉ được đo bằng hơn 43% độ che phủ rừng, gần 14 nghìn héc-ta rừng trồng mới hay gần 800 nghìn mét khối gỗ khai thác trong nửa đầu năm 2026. Quan trọng hơn, đó là màu xanh của niềm tin, của trách nhiệm và của khát vọng xây dựng một nền lâm nghiệp hiện đại, nơi mỗi cánh rừng đều được bảo vệ, phát huy giá trị và trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững của Phú Thọ hôm nay và mai sau.
Những dấu ấn nổi bật: xử lý 82 vụ vi phạm hành chính về lâm nghiệp; tổng số tiền xử phạt và khắc phục hậu quả gần 470 triệu đồng; giải quyết 154 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 142 hồ sơ đúng và trước hạn; duy trì bộ máy gồm 34 đơn vị trực thuộc, bảo đảm hoạt động thông suốt sau sáp nhập.
Để phòng ngừa ô nhiễm và ứng phó sự cố môi trường, những năm qua, UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo đồng bộ từ khâu thu hút đầu tư các dự án mới; không thu hút các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, không bố trí các dự án ở các khu vực không có hạ tầng cấp, thoát nước.
Thủ tướng Nhật bản Yoshihide Suga trong cuộc họp nội ngày 13/4/2021 cho biết: Việc xử lý nước thải từ Nhà máy Daiichi ở Fukushima bị tàn phá sau thảm họa động đất, sóng thần cách đây 10 năm là một vấn đề nan giải của Nhật Bản.
Theo Báo cáo hiện trạng môi trường biển và hải đảo quốc gia giai đoạn 2016-2020, tài nguyên biển đang bị khai thác quá mức, thiếu tính bền vững. Ước tính, cỏ biển trên toàn vùng biển nước ta từ Quảng Ninh đến Hà Tiên đã mất khoảng 40 - 60%; rừng ngập mặn (RNM) mất đến 70% và khoảng 11% các rạn san hô đã bị phá hủy hoàn toàn, không có khả năng tự phục hồi.
Dầu thải nghi bị đổ trộm theo dòng nước trôi lênh láng, tràn lan khắp cánh đồng ở xã Tích Giang, huyện Phúc Thọ, Hà Nội. Khiến cho nhiều người dân không thể canh tác được ruộng, nguồn nước bị ô nhiễm, nhiều vùng bị nhuộm một màu đen kịt.
Ô nhiễm chất thải nhựa (CTN) là một trong những thách thức về môi trường lớn nhất trên thế giới hiện nay. Tại Việt Nam, tốc độ tăng trưởng kinh tế, công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng đã dẫn tới sự gia tăng đáng kể CTN, gây áp lực không nhỏ lên môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và các hệ sinh thái.
