Trong bối cảnh ngành gia cầm Việt Nam bước vào thời kỳ cạnh tranh khốc liệt với sức ép về chất lượng, an toàn thực phẩm và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, việc tìm kiếm một mô hình chăn nuôi mới – sạch hơn, bền vững hơn và gia tăng giá trị – trở thành mối quan tâm lớn của nhiều địa phương. Tại xã Hội Thịnh (tỉnh Phú Thọ), một hướng đi mới đang dần định hình: nuôi gà lấy trứng thảo dược. Mô hình không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng cao mà còn khơi mở tư duy phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái – công nghệ – không kháng sinh, phù hợp chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững đến năm 2030.
Từ bức tranh chung của ngành gia cầm tới nhu cầu phải thay đổi
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đến cuối năm 2023, tổng đàn gia cầm cả nước đạt khoảng 559 triệu con, tăng 3,3% so với năm 2022. Sản lượng trứng đạt hơn 19,22 tỷ quả, mức tiêu thụ bình quân mỗi người đạt 184 quả/năm và dự kiến sẽ tăng lên 250 quả vào năm 2030.
Những con số này cho thấy thị trường nội địa rất lớn, nhưng đi kèm đó là “nút thắt” lớn: trứng của Việt Nam phần lớn vẫn tiêu thụ nội địa, chất lượng chưa đồng đều, khó xuất khẩu và thiếu thương hiệu rõ ràng.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ngành nông nghiệp Việt Nam đang chịu áp lực lớn trong việc nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu. Theo phân tích của Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, phần lớn nông sản của nước ta vẫn đối mặt với hạn chế về nhãn mác, bao bì, hệ thống nhận diện, khiến giá trị gia tăng chưa tương xứng tiềm năng. Điều này khiến các sản phẩm như thịt, trứng gia cầm – dù có sản lượng lớn – vẫn chủ yếu tiêu thụ trong nước và khó tiếp cận các thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Cùng lúc, người tiêu dùng trong nước ngày càng cảnh giác với thực phẩm sử dụng kháng sinh và hóa chất trong chăn nuôi. Các bệnh rối loạn chuyển hóa như huyết áp cao, tiểu đường, mỡ máu… ngày càng gia tăng, khiến nhu cầu thực phẩm sạch, tự nhiên và “chữa lành” trở thành xu hướng rõ rệt. Trong hoàn cảnh ấy, một mô hình chăn nuôi an toàn – giảm hóa chất – tăng sinh học là điều tất yếu.
Xã Hội Thịnh là vùng thuần nông, có truyền thống chăn nuôi gà đẻ hàng chục năm và nằm gần thị trường tiêu thụ lớn như phường Vĩnh Yên, tạo điều kiện thuận lợi cho mô hình quy mô lớn. Từ năm 2025, Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao và Dịch vụ Công nghệ Sinh học Hữu cơ phối hợp với Trung tâm Khuyến nông triển khai mô hình nuôi gà hướng trứng thảo dược tại hộ ông Bùi Văn Bình, thôn Trại Giềng với quy mô 4.000 con, thời gian thực hiện từ tháng 6 năm 2025 đến tháng 12 năm 2026.
Một điểm đáng chú ý là hộ dân tự đối ứng 100% con giống và 50% vật tư thiết yếu, thể hiện sự chủ động của nông hộ – yếu tố quan trọng đảm bảo sự bền vững và khả năng nhân rộng mô hình.
Không chỉ đơn giản là “cho gà ăn thảo mộc”, mô hình này là sự kết hợp giữa giống gà chất lượng cao, khẩu phần bổ sung thảo dược, quy trình vi sinh và môi trường chăn nuôi an toàn sinh học.
Giống gà CZG 234 (Ai Cập lai) – đã được công nhận tiến bộ kỹ thuật – có năng suất trứng trên 245 quả/mái/năm, trọng lượng trứng đạt trên 60g, khả năng thích nghi tốt và tiêu tốn thức ăn thấp. Đây là nền tảng quan trọng để đảm bảo sản lượng và chất lượng trứng ổn định.
Phần tạo nên sự khác biệt nằm ở khẩu phần thảo dược: từ đông trùng hạ thảo, tỏi, gừng, mần trầu đến chế phẩm Herbal Eggs chứa sơn tra, phục linh, bản lan căn, búp ổi, lá mơ lông và nhiều dược liệu khác. Nhờ đó, gà tăng sức đề kháng tự nhiên, hạn chế sử dụng kháng sinh, cải thiện hệ tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Trứng tạo ra có hương thơm thảo mộc, lòng đỏ đậm màu, giàu omega-3 và chất chống oxy hóa tốt cho sức khỏe người tiêu dùng.
Môi trường chăn nuôi sử dụng đệm lót sinh học, giúp phân hủy nhanh phân gà, giảm mùi hôi và hạn chế ô nhiễm đất – nước. Chất thải được ủ thành phân hữu cơ vi sinh, tạo vòng tuần hoàn nông nghiệp bền vững, phù hợp định hướng nông nghiệp sinh thái hiện nay.
Hiệu quả thấy rõ: từ con số đến cảm nhận người tiêu dùng
Sau 6 tháng triển khai, mô hình ghi nhận tỷ lệ sống của gà đạt 95,48% ở 19 tuần tuổi – mức rất tốt trong chăn nuôi quy mô lớn. Sản lượng trứng đạt trên 90% ở 33 tuần tuổi, tương đương mỗi 100 con gà thì trên 90 con đẻ trứng mỗi ngày. Trọng lượng trứng đạt trên 60g/quả, đồng đều và vượt tiêu chuẩn trứng công nghiệp trung bình. Đi kèm đó là lợi nhuận tăng 15–20% so với chăn nuôi đại trà, trong khi chi phí thuốc thú y giảm đáng kể.
Quan trọng hơn, người tiêu dùng đánh giá trứng thảo dược có vị đậm, béo, thơm nhẹ thảo mộc – điều hiếm tìm thấy trong trứng công nghiệp. Đây chính là giá trị cảm xúc giúp sản phẩm khác biệt trên thị trường.
Anh Bình – chủ mô hình – là người đưa ra khái niệm “trứng chữa lành”chia sẻ: quả trứng không chỉ là thực phẩm, mà còn mang ý nghĩa phục hồi sức khỏe, nuôi dưỡng cơ thể và tinh thần. Triết lý này được thể hiện qua sản xuất sạch, hạn chế tối đa hóa chất, truy xuất nguồn gốc minh bạch và cách xây dựng bao bì – nhãn mác thân thiện, thiện cảm với người tiêu dùng.
Đây chính là giá trị gia tăng mà ngành nông nghiệp hiện nay đang tìm kiếm: không chỉ bán sản phẩm, mà bán câu chuyện, cảm xúc và niềm tin.
Từ mô hình đến chiến lược: hướng tới phát triển vùng trứng thảo dược
Tất cả các hộ chăn nuôi theo mô hình sẽ được chuẩn hóa theo VietGAHP, áp dụng nhật ký điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu trứng thảo dược vùng Hội Thịnh, hướng tới OCOP và các thị trường giá trị cao.
Theo đánh giá của ông Trần Văn Thơ - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, việc triển khai mô hình gà thảo dược tại Hội Thịnh mang ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang chuyển dịch mạnh từ tăng trưởng theo sản lượng sang tăng trưởng theo chất lượng và giá trị gia tăng. Ông cho rằng mô hình này không chỉ giúp người dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật mới, mà còn tạo ra hướng đi khác biệt so với chăn nuôi đại trà vốn phụ thuộc nhiều vào kháng sinh và thức ăn công nghiệp.
Ông Thơ nhấn mạnh: điều đáng ghi nhận nhất chính là khả năng tạo ra sản phẩm trứng có hàm lượng dinh dưỡng cao, an toàn sinh học và có câu chuyện thương hiệu, giúp nâng giá trị sản phẩm lên mức cao hơn so với trứng thông thường. Theo ông, đây là cơ sở quan trọng để các địa phương xây dựng sản phẩm OCOP, tiến tới hình thành chuỗi giá trị trứng thảo dược mang tính bền vững.
Bên cạnh đó, Trung tâm đánh giá cao việc mô hình áp dụng đồng bộ đệm lót sinh học, các chế phẩm vi sinh và quy trình chăn nuôi VietGAHP, giúp giảm mùi hôi, hạn chế ô nhiễm và giảm áp lực môi trường – vấn đề nan giải của chăn nuôi truyền thống. Việc hộ chăn nuôi chủ động đối ứng vật tư, tham gia đầy đủ các khóa tập huấn và duy trì nhật ký điện tử cho thấy tính sẵn sàng để nhân rộng mô hình là rất cao.
“Đây là hướng đi phù hợp xu thế nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp sạch mà địa phương đang thúc đẩy. Nếu được triển khai đồng bộ, trứng thảo dược không chỉ tạo sinh kế tốt hơn cho người dân mà còn mở ra cơ hội tiếp cận những phân khúc thị trường cao cấp”, ông Thơ nhận định.
Mô hình nuôi gà lấy trứng thảo dược tại xã Hội Thịnh không chỉ là một thử nghiệm thành công mà còn là minh chứng rõ rệt rằng nông nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể đi theo hướng sinh thái – công nghệ – giá trị cao. Việc kết hợp giống chất lượng, thảo dược tự nhiên và quy trình vi sinh đã tạo nên sản phẩm vừa khác biệt, vừa tốt cho sức khỏe, vừa gia tăng thu nhập cho nông hộ. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên thực phẩm an toàn, giàu dinh dưỡng và có câu chuyện thương hiệu, trứng thảo dược Hội Thịnh đang mở ra một hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương – và có thể là mô hình kiểu mẫu cho nhiều vùng chăn nuôi trong tương lai.
