Chuyển đổi xanh gắn với phát triển nông nghiệp phát thải thấp, hướng tới tham gia thị trường carbon đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với nông nghiệp Quảng Trị. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Hồng Phương – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị.
PV: Thưa bà, trong nhiều năm qua, ngành nông nghiệp Việt Nam không chỉ chuyển đổi nhanh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp mà còn ngày càng thể hiện trách nhiệm mạnh mẽ hơn với cộng đồng quốc tế thông qua việc nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính hướng tới việc bán tín chỉ carbon, xây dựng một nền kinh tế xanh. Trước xu thế đó, tỉnh Quảng Trị đã có những giải pháp, hành động cụ thể nào trong chuyển đổi xanh của ngành nông nghiệp?
Bà Nguyễn Hồng Phương: Trong định hướng phát triển chung, tỉnh Quảng Trị xác định nông nghiệp xanh là một trong bốn trụ cột của nền kinh tế, bên cạnh năng lượng, logistics và du lịch. Vì vậy, ngành Nông nghiệp và Môi trường cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hướng tới nền sản xuất hiệu quả và bền vững, sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên, nâng cao chất lượng môi trường và đời sống Nhân dân khu vực nông thôn, qua đó góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng “hai con số” của tỉnh trong giai đoạn 2026-2030.
Trong thời gian qua, xác định chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của ngành nông nghiệp, tỉnh Quảng Trị đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong lĩnh vực này.
Ngành Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh đẩy mạnh tái cơ cấu sản xuất theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển các mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao. Nhiều vùng sản xuất lúa chất lượng cao, lúa hữu cơ, cà phê, hồ tiêu, cây ăn quả, cây dược liệu… được hình thành gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm; đồng thời chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất kém hiệu quả, thiếu nước sang cây trồng và nuôi trồng thủy sản phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất, nước.
Các quy trình canh tác tiên tiến như sản xuất hữu cơ, VietGAP, tưới ngập khô xen kẽ, sử dụng phân bón hợp lý, giảm thuốc bảo vệ thực vật, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc được nhân rộng, góp phần giảm vật tư đầu vào hóa học, bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân.
Đến nay, toàn tỉnh có trên 2.780 ha cây trồng sản xuất theo các tiêu chuẩn, trong đó hơn 1.200 ha sản xuất hữu cơ; gần 1.050 ha lúa canh tác theo hướng hữu cơ và tự nhiên; khoảng 270 ha VietGAP. Diện tích cây trồng được cấp mã số vùng trồng đạt trên 3.250 ha; thiết bị bay không người lái (drone) được ứng dụng trên hơn 22.000 ha để gieo trồng, bón phân, phun thuốc.
Tỉnh cũng đẩy mạnh áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM), sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, khuyến khích thuốc và chế phẩm sinh học; đồng thời tăng cường tuyên truyền thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng nhằm bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, Quảng Trị đang từng bước xây dựng các mô hình nông nghiệp phát thải thấp, hướng tới đo đếm, kiểm kê và quản lý phát thải, nhất là trong sản xuất lúa và các cây trồng chủ lực, làm cơ sở tham gia thị trường tín chỉ carbon trong nông nghiệp.
PV: Qua thực tiễn triển khai, có thể thấy quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh của tỉnh đang được thúc đẩy bằng nhiều mô hình và chính sách phù hợp với điều kiện địa phương. Trong quá trình thực hiện, tỉnh gặp những thuận lợi và khó khăn gì? Mức độ tham gia, hưởng ứng của người dân và doanh nghiệp ra sao?
Bà Nguyễn Hồng Phương: Trong quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh trong nông nghiệp, tỉnh Quảng Trị có nhiều thuận lợi khi chủ trương phát triển nông nghiệp bền vững, phát thải thấp được Trung ương quan tâm chỉ đạo, tạo định hướng rõ ràng cho địa phương triển khai. Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Trị có tiềm năng về tài nguyên đất đai, điều kiện khí hậu, sinh thái phù hợp phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn. Nhận thức của người dân, địa phương và doanh nghiệp về sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh vẫn gặp nhiều khó khăn như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, ruộng đất manh mún; nguồn lực đầu tư cho ứng dụng công nghệ, xử lý môi trường, đo đếm phát thải còn hạn chế; việc thay đổi tập quán sản xuất truyền thống sang sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững cần nhiều thời gian; thị trường tiêu thụ sản phẩm xanh chưa thực sự ổn định; cơ chế chính sách chưa đủ mạnh để khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững. Chuyển mạnh từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; phát triển các sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc trưng theo lợi thế từng vùng; thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, hợp tác xã kiểu mới, doanh nghiệp nông nghiệp; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt; doanh nghiệp và người dân là trung tâm của quá trình phát triển.
Hiện nay, chuyển đổi xanh đang nhận được sự hưởng ứng tích cực từ người dân và doanh nghiệp. Nhiều hộ nông dân, HTX đã áp dụng quy trình sản xuất an toàn, sử dụng vật tư sinh học, phát triển sản phẩm đạt tiêu chuẩn hữu cơ, VietGap; doanh nghiệp từng bước đầu tư phát triển vùng nguyên liệu và liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh và bền vững trên địa bàn.
Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp Quảng Trị sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật, hoàn thiện cơ chế chính sách và tăng cường liên kết sản xuất - tiêu thụ nhằm nhân rộng các mô hình nông nghiệp xanh, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, thu nhập bền vững cho người dân và bảo vệ môi trường.
PV: Chuyển đổi xanh gắn với nông nghiệp phát thải thấp và hướng tới thị trường carbon vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra nhiều thách thức cho sản xuất nông nghiệp Quảng Trị. Nếu áp dụng hiệu quả các quy chuẩn, bà có tin tưởng rằng nông sản Quảng Trị sẽ được thị trường trong nước và quốc tế ghi nhận, đánh giá cao hơn trong thời gian tới không?
Bà Nguyễn Hồng Phương: Nếu thực hiện tốt các quy chuẩn về sản xuất bền vững, an toàn và giảm phát thải, tôi tin rằng nông sản Quảng Trị sẽ ngày càng nâng cao uy tín, giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm của nông nghiệp tỉnh đã từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, hữu cơ, VietGap và phát triển vùng nguyên liệu gắn với truy xuất nguồn gốc, qua đó đã tạo niềm tin với người tiêu dùng và doanh nghiệp. Nhiều sản phẩm như lúa hữu cơ, cà phê, hồ tiêu, dược liệu... đã xuất khẩu ra thị trường quốc tế và đang được đánh giá cao.
Hiện nay, tỉnh Quảng Trị đã ban hành Kế hoạch số 2636/KH-UBND ngày 31/12/2025 về triển khai thực hiện Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Theo kế hoạch, đến năm 2030 có 35.000 ha cây trồng sản xuất theo quy trình giảm phát thải, đây là nền tảng quan trọng để Quảng Trị tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản xanh và thị trường tín chỉ cacbon trong thời gian tới.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngành nông nghiệp cần tiếp tục đẩy mạnh tích tụ, tập trung ruộng đất, phát triển vùng nguyên liệu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, nâng cao nhận thức và năng lực của người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp… Làm được như vậy tôi tin tưởng nông sản Quảng Trị sẽ từng bước khẳng định vị thế, đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường trong bối cảnh kinh tế xanh và bền vững hiện nay.
Trân trọng cám ơn bà!
Nông nghiệp tỉnh Quảng Trị từng bước chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Tốc độ tăng trưởng của khu vực nông, lâm, thủy sản đạt gần 3%; cơ cấu nội ngành chuyển dịch theo hướng tích cực; nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, gắn với liên kết chuỗi, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số được triển khai. Công tác quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường có nhiều chuyển biến; chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai được triển khai quyết liệt, tạo nền tảng quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước, thu hút đầu tư và phát triển bền vững của tỉnh trong thời gian tới.
Giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Tại Quảng Trị, cùng với việc thúc đẩy công nghiệp phát triển theo hướng xanh và tiết kiệm năng lượng, tỉnh đang từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp các-bon thấp, hướng tới tham gia thị trường tín chỉ các-bon. Khi nông sản địa phương tham gia mô hình tín chỉ các-bon, giá trị không chỉ nằm ở sản lượng mà còn giúp người nông dân phát triển bền vững. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quốc Tuấn – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị xung quanh vấn đề này.
Động vật trên cạn thuộc diện phải kiểm dịch gồm nhóm gia súc bao gồm trâu, bò, dê, cừu, lợn, thỏ, chó, mèo và các loài gia súc nuôi khác; nhóm gia cầm gồm gà, vịt, ngan, ngỗng, gà tây, đà điểu, chim cút, bồ câu, các loài chim cảnh và chim khác.
Trong chiến lược phát triển thủy sản bền vững, con giống luôn được xác định là “đầu vào quyết định” đến năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế và khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường. Năm 2026 được xác định là năm bản lề triển khai các định hướng mới của ngành thủy sản giai đoạn tiếp theo nên việc yêu cầu bảo đảm đủ số lượng, nâng cao chất lượng và kiểm soát chặt chẽ con giống thủy sản tiếp tục được đặt ra như một nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong tổ chức sản xuất.
Chiều ngày 08/02/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh phối hợp cùng Tập đoàn Quế Lâm và các đơn vị liên quan đã tiến hành khảo sát thực địa, đánh giá các địa điểm chiến lược để triển khai Tổ hợp chăn nuôi an toàn sinh học 4F và Làng kinh tế nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn. Đây là bước đi cụ thể hóa các cam kết hợp tác giữa tỉnh với Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam và Tập đoàn Quế Lâm, nhằm tạo đột phá cho nông nghiệp địa phương trong giai đoạn 2026 – 2030.
Sáng 7/2, tại khu quy hoạch xứ Nhà Trao (thôn Vĩnh Trung), UBND xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh tổ chức khai mạc Hội chợ hoa, cây cảnh và các sản phẩm nông nghiệp gắn với Hội thi Hoa đào đẹp xã Toàn Lưu năm 2026.
