Nghệ An gần như năm nào cũng phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai. Từ bão, áp thấp nhiệt đới đến lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng hay hạn hán… gây hậu quả không nhỏ đến đời sống dân sinh, sản xuất và hạ tầng.
Để chủ động hơn trong phòng ngừa và ứng phó, bằng Quyết định số 1720/QĐ-UBND ngày 28/4/2026, UBND tỉnh đã ban hành phương án ứng phó thiên tai năm 2026. Mục tiêu xuyên suốt là hạn chế thấp nhất thiệt hại, đặc biệt là về người và tài sản, nhất là tại các khu vực xung yếu.
Theo phương án này, việc di dời, sơ tán dân được đặt lên hàng đầu khi có tình huống khẩn cấp. Những nhóm dễ bị tổn thương như người già, trẻ em, người khuyết tật sẽ được ưu tiên đưa đến nơi an toàn. Cùng với đó, tỉnh cũng chú trọng nâng cao tính chủ động của lực lượng phòng thủ dân sự các cấp, đồng thời tăng cường nhận thức của người dân trong công tác phòng chống thiên tai.
Nhìn lại năm 2025, thời tiết cực đoan diễn ra dồn dập với 21 đợt không khí lạnh, 12 đợt nắng nóng gay gắt, cùng 4 cơn bão và 1 áp thấp nhiệt đới. Hậu quả là 12 người thiệt mạng, hơn 100.000 ngôi nhà bị hư hỏng, tổng thiệt hại kinh tế ước tính trên 8.900 tỷ đồng. Những con số này cho thấy áp lực không nhỏ đối với công tác phòng chống thiên tai trong những năm tới.
Trên cơ sở đó, phương án năm 2026 được xây dựng với nhiều nội dung cụ thể: bảo vệ các công trình phòng, chống thiên tai và công trình trọng điểm; tổ chức sơ tán, bảo vệ người và tài sản; đảm bảo sản xuất; giữ vững an ninh trật tự, giao thông và thông tin liên lạc. Đồng thời, tỉnh cũng chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, vật tư, trang thiết bị, nhu yếu phẩm và các phương án cứu hộ, cứu nạn trong mọi tình huống.
Đáng chú ý, Nghệ An đã xây dựng các kịch bản chi tiết cho vùng ven biển khi xảy ra bão mạnh kèm triều cường. Theo đó, Kịch bản I (Bão cấp 16 + triều cường): Nước biển có thể dâng đến 7,7m. Dự kiến cần di dời, sơ tán hơn 146.000 người tại 15 xã, phường trọng điểm. Kịch bản II (Bão cấp 15 + triều cường): Nước biển dâng đến 6,4m, ảnh hưởng tới 13 xã, phường với hơn 103.000 người cần sơ tán. Kịch bản III (Bão cấp 14 kết hợp với triều cường): Nước biển có thể dâng đến 5,3m. Khu vực có nguy cơ ngập gồm 12 xã, phường. Kịch bản IV (Bão cấp 13 kết hợp với triều cường): Nước biển có thể dâng đến 4,4m. Khu vực có nguy cơ ngập gồm 9 xã, phường. Kịch bản V (Bão cấp 13 kết hợp với triều cường trung bình); Nước biển có thể dâng đến 4,2m. Khu vực có nguy cơ ngập gồm 9 xã, phường.
Bên cạnh việc bảo vệ dân cư, tỉnh cũng đặc biệt quan tâm đến các công trình trọng yếu. Tuyến đê Tả Lam dài hơn 67km, hệ thống đê biển, đê cửa sông cùng các hồ chứa được đưa vào diện theo dõi chặt chẽ. Các đơn vị quản lý hồ đập phải thường xuyên cập nhật phương án đảm bảo an toàn, sẵn sàng xử lý sự cố ngay từ sớm để tránh nguy cơ vỡ đập. Tàu thuyền được hướng dẫn vào nơi neo đậu an toàn, duy trì thông tin liên lạc thông suốt với ngư dân.
Một trong những yêu cầu xuyên suốt là thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ”: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp địa phương phản ứng nhanh, giảm phụ thuộc vào hỗ trợ từ bên ngoài khi thiên tai xảy ra.
Trước mùa mưa bão, toàn bộ hệ thống thủy lợi, giao thông, khu neo đậu tàu thuyền sẽ được rà soát kỹ lưỡng. Công tác trực ban được duy trì 24/24 giờ nhằm kịp thời cập nhật, truyền tải thông tin cảnh báo đến người dân. Đồng thời, lực lượng y tế và vật tư phòng dịch cũng được chuẩn bị sẵn, giúp ổn định môi trường và đời sống sau thiên tai.
Để công tác ứng phó thiên tại đạt hiệu quả tốt nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An ông Nguyễn Văn Đệ yêu cầu “các tổ chức, lực lượng đóng trên địa bàn các phường, xã, phải chịu mọi sự điều động và chấp hành nghiêm túc sự chỉ đạo của Chủ tịch UBND các xã, phường và Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự địa phương đảm bảo cơ chế chỉ huy tập trung, thống nhất trong công tác chuẩn bị, ứng phó và khắc phục hậu quả đảm bảo quá trình xử lý được kịp thời, nhanh chóng và hiệu quả…”
Năm 2025 được xem là một trong những năm thiên tai khốc liệt nhất trong nhiều năm gần đây. Trên biển Đông xuất hiện tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, vượt mức kỷ lục 20 cơn của năm 2017; mưa lớn cực đoan, diện rộng liên tiếp xảy ra tại nhiều khu vực, gây lũ lụt nghiêm trọng, xuất hiện lũ vượt mức lịch sử trên 18 tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Hệ thống đê điều cả nước xảy ra 185 sự cố; riêng các tuyến đê sông Cầu, sông Thương đã phải tổ chức chống tràn gần như toàn tuyến.
Ngày 21/3, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác; riêng khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa, mưa rào rải rác và có nơi có dông. Khu vực từ Trung Trung Bộ trở vào phía Nam duy trì ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Ngày 20/3, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sáng và đêm có mưa nhỏ, trưa chiều giảm mây trời nắng. Khu vực từ Trung Trung Bộ trở vào phía Nam duy trì ngày nắng, riêng miền Đông Nam Bộ có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Ngày 19/3, khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến TP Huế sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều giảm mây trời nắng. Các khu vực khác trên cả nước ngày nắng, riêng miền Đông Nam Bộ có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Ngày 17/3, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, đêm và sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều hửng nắng. Sáng sớm và đêm trời lạnh. Khu vực từ tỉnh Quảng Trị đến phía Đông tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa ngày nắng, đêm có mưa vài nơi. Các khu vực khác ngày nắng, riêng miền Đông Nam Bộ có nơi nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
