Động vật trên cạn thuộc diện phải kiểm dịch gồm nhóm gia súc bao gồm trâu, bò, dê, cừu, lợn, thỏ, chó, mèo và các loài gia súc nuôi khác; nhóm gia cầm gồm gà, vịt, ngan, ngỗng, gà tây, đà điểu, chim cút, bồ câu, các loài chim cảnh và chim khác.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng vừa ban hành Thông tư số 01/2026/TT-BNNMT, quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về thú y, nhằm tăng cường kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn sinh học, an toàn thực phẩm, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Thông tư quy định rõ danh mục động vật, sản phẩm động vật trên cạn thuộc diện phải kiểm dịch; đối tượng được miễn kiểm dịch; đối tượng kiểm dịch; đồng thời xác định các trường hợp phải phân tích nguy cơ trước khi nhập khẩu vào Việt Nam; đối tượng kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn. Việc cụ thể hóa danh mục giúp cơ quan quản lý thuận lợi trong tổ chức thực hiện, đồng thời tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động chăn nuôi, sản xuất, kinh doanh và xuất, nhập khẩu.
Thông tư cũng quy định rõ nội dung, trình tự, thủ tục kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh; xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửa khẩu, kho ngoại quan, quá cảnh lãnh thổ Việt Nam; động vật trên cạn tham gia hội chợ, triển lãm, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật; sản phẩm động vật trên cạn tham gia hội chợ, triển lãm và động vật, sản phẩm động vật trên cạn mang theo người; đánh dấu, cấp mã số động vật trên cạn, niêm phong phương tiện vận chuyển, vật dụng chứa đựng động vật, sản phẩm động vật trên cạn thuộc diện phải kiểm dịch; vận chuyển mẫu bệnh phẩm.
Theo Thông tư, động vật trên cạn thuộc diện phải kiểm dịch gồm nhóm gia súc bao gồm trâu, bò, dê, cừu, lợn, thỏ, chó, mèo và các loài gia súc nuôi khác; nhóm gia cầm gồm gà, vịt, ngan, ngỗng, gà tây, đà điểu, chim cút, bồ câu, các loài chim cảnh và chim khác. Ngoài ra, động vật thí nghiệm như chuột, thỏ; động vật hoang dã từ voi, hổ, gấu, linh trưởng đến bò sát, chim rừng; cùng các loài đặc thù như ong, tằm, côn trùng cũng đều thuộc diện kiểm dịch.
Sản phẩm động vật trên cạn thuộc diện kiểm dịch bao gồm cả nguyên liệu thô và sản phẩm chế biến. Thịt và các sản phẩm từ thịt, sữa và sản phẩm từ sữa, trứng và sản phẩm từ trứng, phôi và tinh dịch động vật đều phải kiểm dịch. Các loại bột thịt, bột xương, bột huyết, thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc động vật; nguyên liệu thủy sản dùng sản xuất thức ăn chăn nuôi; dược liệu có nguồn gốc động vật như nọc rắn, mật gấu, cao động vật,... cũng được đưa vào danh mục quản lý chặt chẽ.
Đáng chú ý, Thông tư còn quy định kiểm dịch đối với da, lông, răng, sừng, xương, tổ yến..., cũng như những đối tượng khác theo yêu cầu của nước nhập khẩu hoặc theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Thông tư cũng quy định rõ động vật, sản phẩm động vật trên cạn thuộc diện miễn kiểm dịch gồm nhóm động vật sử dụng cho mục đích an ninh, quốc phòng trong trường hợp khẩn cấp; ong mật và các sản phẩm từ ong mật; trứng gia cầm tươi, trứng muối, trứng bắc thảo và các sản phẩm từ trứng; hàng thủ công mỹ nghệ chế tác từ sản phẩm của động vật, thú nhồi lông của động vật.
Cùng với đó, động vật, sản phẩm động vật xuất khẩu, nhập khẩu thực hiện theo quy chế ngoại giao; các sản phẩm nghiên cứu, sản xuất vắc-xin và chế phẩm sinh học; sản phẩm động vật nhập khẩu mang theo người dùng làm thực phẩm với trọng lượng không quá 05 kg đã qua chế biến, bao gói sẵn để tiêu dùng cá nhân cũng thuộc diện miễn kiểm dịch.
Ngoài ra, Thông tư cũng hướng dẫn cụ thể về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh; kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn xuất, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửa khẩu, kho ngoại quan, quá cảnh lãnh thổ việt nam; đánh dấu, cấp mã số động vật, niêm phong phương tiện vận chuyển, vật dụng chứa đựng động vật, sản phẩm động vật thuộc diện phải kiểm dịch;...
Việc ban hành Thông tư số 01/2026/TT-BNNMT góp phần chủ động phòng, chống dịch bệnh lây truyền từ động vật sang người, nâng cao uy tín của nông sản, sản phẩm chăn nuôi Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh thương mại nông sản ngày càng mở rộng, quy định kiểm dịch rõ ràng, thống nhất là “lá chắn” cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, môi trường và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.
Trước nguy cơ dịch bệnh động vật và bệnh truyền lây từ động vật sang người ngày càng phức tạp, từ ngày 26 - 28/01/2026, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) tại Việt Nam đã phối hợp với Cục Chăn nuôi và Thú y cùng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi tỉnh Hà Tĩnh tổ chức khóa tập huấn nhằm nâng cao năng lực nhận biết, điều tra và báo cáo dịch bệnh cho đội ngũ cán bộ thú y địa phương.
Khẳng định kiểm soát dịch bệnh động vật là "tuyến phòng thủ đầu tiên" của y tế công cộng, ĐBQH Nguyễn Thị Lan cho rằng cần nhấn mạnh hơn yêu cầu tăng cường năng lực hệ thống thú y; hoàn thiện giám sát, cảnh báo, kiểm nghiệm, kiểm soát sử dụng thuốc thú y và kháng sinh, đồng thời thúc đẩy kết nối thú y - y tế - môi trường theo mô hình "một sức khỏe".
Tỉnh Thái Nguyên đang đối mặt với những thách thức trong việc triển khai công tác quản lý ngành chăn nuôi và thú y tại cấp xã, đặc biệt là sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp. Mặc dù việc sáp nhập các trạm chuyên môn thành Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp nhằm tinh gọn bộ máy quản lý, nhưng thực tế lại phát sinh nhiều vấn đề, trong đó nổi bật là sự thiếu hụt nhân lực thú y tại các xã. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch bệnh mà còn tác động nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi. Việc bổ sung đội ngũ nhân viên thú y tại cấp xã đang trở thành yêu cầu cấp bách để giải quyết các vấn đề hiện tại, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai.
Ngày 15/8, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ ngành liên quan về tình hình dịch tả lợn châu Phi; đánh giá nguyên nhân, hiệu quả công tác phòng chống trong thời gian qua và đề xuất giải pháp phù hợp, căn cơ để kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm nguồn cung thịt lợn cho những tháng cuối năm 2025.
