Không chỉ thực hiện chức năng quản lý, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang đang khẳng định vai trò “nhạc trưởng” trong định hướng, kết nối và phát huy giá trị trà Shan tuyết, tạo nền tảng cho phát triển du lịch nông nghiệp tuần hoàn bền vững. Tại Hội thảo “Phát huy giá trị vùng Chè Shan Tuyết cổ trong phát triển du lịch nông nghiệp tuần hoàn ở xã Hồ Thầu”, bà Nguyễn Thị Hoài, Phó Giám đốc Sở, đại diện ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã trình bày tham luận quan trọng, trực tiếp định hướng chiến lược phát triển trà Shan Tuyết gắn với du lịch, nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của ngành trong khai mở tiềm năng và kiến tạo hướng đi bền vững cho địa phương.
Định vị di sản trà Shan tuyết – từ giá trị bản địa đến tài nguyên du lịch đặc sắc
Không phải ngẫu nhiên mà trà Shan Tuyết được xem là một trong những “báu vật xanh” của vùng núi phía Bắc. Ở Hồ Thầu, những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi, sinh trưởng giữa tầng mây ở độ cao trên 1.200m, đã tạo nên một hệ sinh thái vừa nguyên sơ, vừa giàu bản sắc. Tuy nhiên, để những giá trị ấy vượt ra khỏi phạm vi một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần, cần đến một chiến lược định vị bài bản và dài hạn.
Thời gian qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang đã đóng vai trò như một “người kể chuyện”, từng bước định danh trà Shan Tuyết không chỉ là thức uống mà còn là kết tinh của lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa. Việc lồng ghép các yếu tố văn hóa của đồng bào Dao đỏ vào hành trình trải nghiệm trà đã mở ra một không gian du lịch giàu chiều sâu, nơi mỗi chén trà trở thành cầu nối giữa con người với thiên nhiên và truyền thống.
Sự định vị này cũng là cơ sở để xây dựng thương hiệu trà Shan Tuyết theo hướng khác biệt, gắn với các giá trị cốt lõi như nguyên bản, tự nhiên và bền vững. Thay vì chạy theo sản lượng, cách tiếp cận này hướng tới chất lượng và trải nghiệm, qua đó nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm và tạo nền tảng cho phát triển du lịch.
Không dừng lại ở tầm nhìn, Sở còn tham gia tích cực vào việc định hình không gian phát triển, trong đó Hồ Thầu được xem như một điểm nhấn quan trọng. Những vùng chè cổ thụ được bảo tồn như những “di sản sống”, đồng thời trở thành trung tâm của các hoạt động trải nghiệm, góp phần hình thành diện mạo ban đầu cho một điểm đến du lịch nông nghiệp đặc sắc.
Kiến tạo hệ sinh thái du lịch tuần hoàn từ định hướng chiến lược đến hành động thực tiễn
Hiện nay, du lịch xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành xu thế, việc lựa chọn mô hình du lịch nông nghiệp tuần hoàn cho trà Shan tuyết thể hiện rõ tầm nhìn dài hạn của ngành du lịch Tuyên Quang. Ở đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch giữ vai trò kiến tạo, kết nối và thúc đẩy sự vận hành của một chuỗi giá trị khép kín.
Tại Hồ Thầu, những định hướng này đang dần được cụ thể hóa thành các trải nghiệm thực tế. Du khách không chỉ dừng lại ở việc ngắm nhìn những đồi chè phủ sương, mà còn có thể trực tiếp tham gia vào hành trình của lá trà, từ hái, sao, vò đến thưởng thức thành phẩm. Chính sự tham gia này tạo nên giá trị khác biệt, khi du lịch không còn là quan sát mà trở thành trải nghiệm sống động và có chiều sâu.
Song song với đó, Sở cũng chú trọng đến việc phát triển sản phẩm du lịch theo hướng tinh gọn nhưng giàu bản sắc. Những không gian thưởng trà, những câu chuyện về cây chè, về con người và tập quán canh tác được kể lại một cách mạch lạc, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho điểm đến. Đây chính là yếu tố giúp Hồ Thầu có thể định vị trên bản đồ du lịch, không phải bằng sự ồn ào, mà bằng chiều sâu trải nghiệm.
Một điểm đáng chú ý khác là vai trò kết nối của Sở trong việc hình thành mạng lưới liên kết giữa các chủ thể. Từ chính quyền địa phương, doanh nghiệp lữ hành đến người dân và hợp tác xã, tất cả đều được đặt trong một cấu trúc phát triển chung. Những chương trình xúc tiến, khảo sát, quảng bá được triển khai không chỉ nhằm thu hút du khách, mà còn mở rộng cơ hội thị trường cho sản phẩm trà Shan Tuyết.
Trong tiến trình này, yếu tố con người được xem là trung tâm. Việc nâng cao năng lực cho cộng đồng địa phương, từ kỹ năng làm du lịch đến khả năng kể chuyện về sản phẩm, đang dần giúp người dân trở thành chủ thể thực sự của hoạt động phát triển. Khi người dân hiểu giá trị của chính tài nguyên mình sở hữu, họ sẽ là lực lượng bền vững nhất trong việc gìn giữ và phát huy.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và quản lý cũng cho thấy bước chuyển mình rõ nét. Từ việc xây dựng nền tảng truyền thông đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tất cả đang góp phần hiện đại hóa cách tiếp cận, đưa trà Shan tuyết đến gần hơn với thị trường rộng lớn.
Có thể thấy, trong bức tranh phát triển trà Shan tuyết gắn với du lịch nông nghiệp tuần hoàn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang đang giữ vai trò trung tâm, không chỉ ở góc độ quản lý mà còn ở năng lực dẫn dắt và kiến tạo. Những định hướng chiến lược, cùng cách triển khai linh hoạt và đồng bộ, đã và đang mở ra một hướng đi mới cho Hồ Thầu, nơi giá trị truyền thống được khơi dậy, tài nguyên được khai thác hợp lý và sinh kế cộng đồng được củng cố.
Trong tương lai, khi các mô hình được hoàn thiện và nhân rộng, trà Shan Tuyết không chỉ dừng lại ở một sản phẩm đặc hữu, mà còn trở thành biểu tượng của một cách tiếp cận phát triển bền vững, nơi du lịch, văn hóa và nông nghiệp hòa quyện trong một chỉnh thể hài hòa và giàu sức sống.