Ngày 25/6, tại TP. Đà Nẵng, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng tổ chức Diễn đàn “Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam”. Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, đại diện các địa phương ven biển cùng người dân tham dự.
Tham dự Diễn đàn có: TS. Phùng Đức Tiến, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; PGS, TS. Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam; TS. Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư; TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam; TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường; ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng; bà Lê Thủy Trinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Đà Nẵng; ông Lê Vĩnh Thuận, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, cùng đại diện các sở, ban, ngành thành phố Đà Nẵng; đại diện các Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thành phố ven biển và người dân Đà Nẵng…
Diễn đàn là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6, Ngày Đại dương thế giới 8/6, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; đồng thời là không gian đối thoại chính sách quan trọng, kết nối cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp thực chất cho công tác khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sau gần 8 năm thực hiện Nghị quyết 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, kinh tế biển nước ta đã có nhiều bước chuyển biến tích cực, trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng. Theo ông, nguồn tài nguyên biển đảo vô cùng quý giá, là nền tảng quan trọng cho sự phát triển lâu dài của đất nước. Trong bối cảnh mới, cần chuyển mạnh từ tư duy khai thác đơn thuần sang khai thác thông minh, hợp lý, gắn với bảo tồn hệ đa dạng sinh học biển và phục hồi tài nguyên, bảo vệ môi trường biển hướng tới phát triển kinh tế biển xanh, bền vững.Từ góc độ địa phương, ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết, với 228 km bờ biển cùng hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế quy mô lớn, Đà Nẵng có lợi thế đặc biệt để phát triển kinh tế biển, logistics, du lịch biển và các ngành kinh tế xanh. Những năm qua, Thành phố đã triển khai nhiều chương trình trọng điểm về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, hướng tới phát triển bền vững.Nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, phát triển kinh tế biển phải song hành với bảo tồn đa dạng sinh học. Bảo tồn, nuôi trồng và khai thác thủy sản đều là những trụ cột quan trọng, trong đó khai thác phải gắn chặt với bảo tồn để phát huy hiệu quả các lợi thế của biển trong phát triển kinh tế, giao thông và bảo đảm an ninh.Ở góc nhìn chuyên gia, PGS, TS. Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, cho rằng đại dương đang chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm và hoạt động khai thác quá mức. Những biểu hiện rõ nét gồm hiện tượng ấm lên, axit hóa đại dương, nước biển dâng, suy giảm nguồn lợi thủy sản và ô nhiễm rác thải nhựa. Theo ông, con người đang khai thác tài nguyên biển mạnh mẽ nhưng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ hệ sinh thái.TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, chỉ ra 5 điểm nghẽn lớn trong hệ thống pháp luật hiện hành gồm: thiếu cơ chế quản lý không gian biển; chồng chéo giữa các luật liên quan; thiếu cơ chế thúc đẩy kinh tế biển; chưa hoàn thiện quyền sử dụng khu vực biển; và còn khoảng trống trong quản lý môi trường biển, đặc biệt là rác thải nhựa và ô nhiễm xuyên biên giới.Từ thực tiễn địa phương, ông Đặng Duy Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản thành phố Đà Nẵng cho biết, Thành phố là một trong những địa phương sớm hoàn thành việc thiết lập và quản lý hành lang bảo vệ bờ biển, góp phần bảo vệ hệ sinh thái, giảm sạt lở và bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân.Tại tham luận “Phát triển du lịch sinh thái biển gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và sinh kế cộng đồng”, ông Lê Vĩnh Thuận, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm khẳng định, Cù Lao Chàm là minh chứng rõ nét cho mô hình phát triển du lịch hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế, trong đó hai yếu tố này không đối lập mà có thể bổ trợ cho nhau. Theo ông, để đạt được hiệu quả, Ban Quản lý đã tập trung triển khai 4 trụ cột chính gồm: quản lý tổng hợp dựa vào cộng đồng, xây dựng cơ chế tài chính bền vững, phát triển du lịch sinh thái có kiểm soát và tăng cường hợp tác khoa học, công nghệ cùng hợp tác quốc tế.Ông Lê Trung Kiên, Chánh Văn phòng Cục Thủy sản và Kiểm ngư nêu ra quan điểm và mục tiêu Phát triển ngành thủy sản vì sự thịnh vượng của ngư dân, giải quyết đồng bộ 3 vấn đề: Ngư dân – ngư nghiệp – ngư trường. Phát triển cảng cá thành các trung tâm kết nối cộng đồng, đa chức năng, đa nhiệm vụ và đa giá trị, trung tâm nguyên liệu, nơi ngư dân về sinh hoạt, giao lưu, học hỏi, lưu giữ và truyền bá giá trị văn hóa, ẩm thực. Đồng thời cần cấu trúc lại ngành thủy sản theo hướng chuyển từ khai thác tài nguyên thiếu bền vững sang phát triển kinh tế thủy sản bền vững; cân bằng giữa khai thác, nuôi trồng, bảo tồn dựa trên xây dựng hệ sinh thái ngành hàng gồm có quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và cộng đồng ngư dân…Chương trình diễn đàn gồm hai phiên làm việc chính, tập trung vào các báo cáo tham luận chuyên sâu về hành lang pháp lý, thực trạng quản lý tài nguyên môi trường biển tại địa phương, công tác nuôi trồng, khai thác thủy sản bền vững gắn với quy định quốc tế và phát triển du lịch sinh thái gắn kết bảo tồn đa dạng sinh học với sinh kế cộng đồng; tiếp nối bằng phiên tọa đàm thảo luận trực tiếp với các cơ quan quản lý, chuyên gia và nhà khoa học. Tại đây, các đại biểu đã gửi nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề biển, hải đảo,...
Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt, suy giảm nguồn nước ngầm và nguy cơ xâm nhập mặn, Lý Sơn đã, đang và sẽ triển khai đồng thời nhiều giải pháp nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước. Từ các công trình trữ nước mưa, hồ chứa nước ngọt đến những dự án thu gom nước mặt quy mô lớn và phương án khử mặn nước biển, hòn đảo tiền tiêu đang từng bước giải cơn khát, tạo nền tảng để phát triển bền vững.
Nếu ở đảo Bé, người dân phải sống dựa vào nước mưa vì không có nguồn nước ngầm để khai thác, thì tại đảo Lớn - trung tâm của đặc khu Lý Sơn - một nghịch lý khác đang diễn ra. Hàng nghìn giếng đào, giếng khoan ngày đêm hút nước từ lòng đất để phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Thế nhưng, càng khai thác nhiều, nguồn nước ngọt càng suy giảm, nguy cơ nhiễm mặn càng hiện hữu.
Giữa tiết trời nắng nóng như đổ lửa của mùa hè, những chuyến tàu từ đảo Lớn sang đảo Bé (Đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) vẫn nườm nượp khách. Bãi cát trắng, làn nước trong xanh màu ngọc bích và những vách đá núi lửa hàng triệu năm tuổi khiến nơi đây được ví như “Maldives của Việt Nam”. Nhưng phía sau vẻ đẹp ấy là một nghịch lý tồn tại suốt hàng trăm năm qua: giữa bốn bề biển nước, người dân đảo Bé vẫn sống trong cảnh khát nước ngọt. Có thời điểm, mỗi mét khối nước sinh hoạt được bán với giá lên đến 350.000 đồng.
Trong bối cảnh du lịch xanh và phát triển bền vững trở thành xu hướng toàn cầu, bài toán bảo vệ môi trường ngày càng giữ vai trò then chốt đối với các điểm đến ven biển. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Hoài Trâm, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Huế, về định hướng xây dựng du lịch biển xanh, văn minh và phát triển bền vững tại địa phương.
Trong bối cảnh Quảng Trị đang từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới về kinh tế biển của khu vực Bắc Trung Bộ, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả tiềm năng từ biển mà quan trọng hơn là xây dựng mô hình phát triển dựa trên quản trị tài nguyên hiện đại, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Từ thực tiễn đó, các vấn đề như chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), phục hồi nguồn lợi thủy sản và tổ chức không gian phát triển ven biển theo hướng xanh, bền vững đang trở thành những trụ cột trong chiến lược phát triển của tỉnh. Phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, về các định hướng, giải pháp và cách tiếp cận dài hạn nhằm hài hòa giữa tăng trưởng và bảo vệ tài nguyên biển trong giai đoạn mới.