Thủ tướng: Thực hiện phát thải ròng bằng "0" là sứ mệnh và cam kết để phát triển nhanh, bền vững

Ngày 14/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, chủ trì Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo.

Dự phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Phó trưởng Ban Chỉ đạo; Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, thành viên Ban Chỉ đạo COP26.

Khai mạc phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, biến đổi khí hậu đã trở thành vấn đề toàn cầu, thách thức không biên giới đối với toàn nhân loại, thậm chí còn đang diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường và rất khốc liệt.

Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Những mất mát do thiên tai năm 2025 là lời cảnh báo, là yêu cầu cấp bách đặt ra đối với Việt Nam trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó có tiến trình thực hiện các cam kết tại COP26 để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải, nhất là trong lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp, giao thông… đang là xu thế tất yếu không thể đảo ngược, là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Vừa qua tình hình thế giới thay đổi, một số nước có những điều chỉnh chính sách chiến lược về chống biến đổi khí hậu; tuy nhiên, chống biến đổi khí hậu vẫn là phong trào, xu thế của thế giới, trong đó có Việt Nam.

Các bộ, ngành, địa phương tích cực vào cuộc

Kể từ sau Phiên họp lần thứ 5 của Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành và Ban Chỉ đạo đã tích cực triển khai các nhiệm vụ; rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật. Cùng với đó, Việt Nam tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế về biến đổi khí hậu, mở rộng quan hệ đối tác chiến lược, thu hút thêm nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình các nghị định, dự thảo tạo cơ sở pháp lý triển khai đàm phán và thực hiện trao đổi tín chỉ carbon với các đối tác quốc tế. Thực hiện Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp với nhiều kết quả rất tích cực. Xây dựng cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026 - 2035 (NDC3.0) với các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính linh hoạt phù hợp với mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.

Bộ Xây dựng đã hoàn thiện trình ban hành nhiều chính sách mới có tính đột phá, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, thu hút vốn tư nhân đầu tư vào các dự án đường sắt, đường sắt đô thị; phát triển đô thị xanh và bền vững, ưu tiên giao thông công cộng; việc chuyển đổi các phương tiện sang sử dụng điện đã có những thay đổi rõ rệt (từ 2022 đến nay, ô tô điện tăng hơn 28 lần (tổng số 270 nghìn xe), xe buýt điện tăng 4 lần (tổng số 1.187 xe). Cả nước có gần 600 công trình được đánh giá, chứng nhận là công trình xanh.

Bộ Công Thương đã tích cực triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; đề xuất nhiều giải pháp để đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo; thiết lập khung pháp lý chính thức cho các hợp đồng mua bán điện trực tiếp. Tăng cường các hoạt động đối ngoại để thực hiện chuyển đổi năng lượng công bằng trong khuôn khổ JETP và Sáng kiến AZEC. Hoàn tất thủ tục để Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Liên minh năng lượng mặt trời quốc tế (ISA), tham gia Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA).

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan liên quan đã hoàn thành xây dựng khung pháp lý cho sàn giao dịch carbon trong nước. Triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đạt được nhiều kết quả tích cực.

Các địa phương đã lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện cam kết chính trị rõ ràng, đồng bộ, nỗ lực cụ thể hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0". Thói quen sử dụng xe ô tô điện, xe máy điện tại nhiều địa phương tăng rõ rệt, thực hiện chuyển đổi dần sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng điện. Phong trào sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện được triển khai ở nhiều thành phố lớn trên cả nước.

Nhiều doanh nghiệp chuyển hướng mạnh mẽ sang đầu tư xanh, công nghệ sạch, mô hình phát thải thấp. Các tập đoàn nhà nước đã tiên phong trong phát triển năng lượng bền vững. Điển hình là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam triển khai thí điểm dự án điện gió ngoài khơi; các giải pháp thu hồi và lưu trữ carbon; tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế chế tạo và lắp đặt các công trình điện gió ngoài khơi. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tập trung phát triển mạng lưới truyền tải và phân phối điện, đấu nối, giải tỏa công suất cho các dự án điện gió, điện mặt trời…

Thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" là cam kết, sứ mệnh phải làm để phát triển đất nước nhanh, bền vững

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, nghiêm túc và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong việc triển khai các cam kết của Việt Nam tại COP26 thời gian vừa qua, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, giao thông, năng lượng.

Theo Thủ tướng, nền kinh tế Việt Nam thường xuyên phải hứng chịu thiệt hại nặng nề do biến đổi khí hậu, đặc biệt là thảm họa thiên tai. Các ngành xuất khẩu chủ lực đang gặp khó khăn liên quan tới các hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn phát triển xanh. Việt Nam phải đồng thời giải bài toán khó giữa tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, phát triển nhanh, xanh, bền vững, giảm phát thải, bảo đảm an toàn cho người dân, trong khi nguồn lực có hạn.

Bên cạnh đó, Việt Nam có nhiều cơ hội chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng tái tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển kinh tế carbon thấp với lợi thế "rừng vàng, biển bạc", hệ sinh thái carbon xanh và nông nghiệp giảm phát thải để thương mại hóa tín chỉ carbon; có nhiều tiềm năng để đẩy mạnh chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, gắn kết chặt chẽ chuyển đổi xanh với chuyển đổi số, giảm phát thải ở các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ.

Thủ tướng đề nghị quán triệt một số quan điểm, nhận thức. Theo đó, xác định thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" là cam kết, sứ mệnh phải làm để phát triển đất nước nhanh, bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập sâu rộng, thực chất, hiệu quả; phải thực hiện đa mục tiêu, vừa nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, trong đó có bảo đảm sống an toàn trước biến đổi khí hậu, vừa bảo vệ thiên nhiên, môi trường, bảo vệ độc lập, chủ quyền.

Tranh thủ sự giúp đỡ bạn bè quốc tế một cách có hiệu quả. Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, vừa là động lực, nguồn lực, mục tiêu; doanh nghiệp và người dân phải thực hiện nghĩa vụ của mình; không có người nào an toàn nếu người khác không an toàn, không có quốc gia nào an toàn nếu quốc gia bên cạnh không an toàn.

"Phấn đấu đưa Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 không chỉ là lời hứa mà là cam kết hành động, là sứ mệnh chính trị của quốc gia; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Đó là hoàn thiện thể chế phù hợp điều kiện, hoàn cảnh đất nước, tình hình diễn biến phức tạp và hài hòa hóa với các quy định của quốc tế; xây dựng cơ chế, chính sách để huy động nguồn lực tài chính cho phát triển xanh; xây dựng quy trình, quy định chuyển giao công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển xanh, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; xây dựng mô hình quản trị quốc gia về phát triển xanh, thông minh; đào tạo nhân lực cho phát triển xanh.

Chỉ đạo các nhóm nhiệm vụ cụ thể, về thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, Thủ tướng yêu cầu sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định NDC. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, các cơ sở sản xuất sắt, thép, các cơ sở sản xuất xi măng ngay sau khi được phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025-2026; khẩn trương hoàn thành dự thảo Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026-2035 (NDC3.0), trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt trong Quý I/2026; tổ chức triển khai, theo dõi, giám sát việc thực hiện chặt chẽ, thực chất, hiệu quả.

Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cập nhật, hoàn thiện hướng dẫn kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở theo từng lĩnh vực; theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý.

Thủ tướng cũng yêu cầu và giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị kỹ lưỡng cho vận hành thị trường carbon trong nước, trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Tăng tốc triển khai các nhiệm vụ chuyển giao công nghệ tiên tiến nhằm điện khí hoá giao thông, phát triển giao thông xanh và hạ tầng xanh. Tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, nhất là quán triệt tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đẩy mạnh phát triển tài chính xanh, tín dụng xanh. Tiếp tục tăng cường dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Tăng cường công tác đàm phán quốc tế, hợp tác về biến đổi khí hậu, kêu gọi đoàn kết quốc tế, đề cao chủ nghĩa đa phương.

Bộ Công Thương chủ trì, cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ ngành liên quan triển khai các nhiệm vụ liên quan truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn, quy định chuyển đổi xanh. Bộ Công Thương theo dõi, phổ biến cho các doanh nghiệp về hướng dẫn thực hiện Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU (CBAM) cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu đề xuất xây dựng Nghị quyết mới (thay thế Nghị quyết Trung ương 7 (khóa XI) về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường).