Thúc đẩy chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc theo hướng minh bạch và bền vững

Sự kiện do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - Chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng iFresh Asia Fruit Expo và Công ty TNHH DAKAGO tổ chức, quy tụ hơn 500 đại biểu đến từ cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ sở hữu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói… cùng các nhà nhập khẩu của Việt Nam và Trung Quốc.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Ngọc Liêm - Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI Chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh cho biết, ngành sầu riêng Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ trong gần một thập kỷ qua. Từ sản lượng khoảng 366.000 tấn năm 2015, đến năm 2024 sản lượng đã vượt mốc 1,5 triệu tấn với diện tích gần 180.000 ha.

Xuất khẩu sầu riêng cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khi kim ngạch từ 277 triệu USD năm 2022, dự kiến đạt khoảng 4 tỷ USD vào năm 2025, tiếp tục giữ vai trò dẫn đầu trong nhóm hàng rau quả xuất khẩu. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu đạt 562,4 triệu USD, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm tới 87,5%.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, cùng với những kết quả tích cực, ngành hàng đang đứng trước nhiều sức ép như diện tích phát triển quá nhanh, nguy cơ dư cung, chất lượng sản phẩm chưa đồng đều và các quy định nhập khẩu ngày càng chặt chẽ về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật cũng như tiêu chuẩn kỹ thuật... Vì vậy, ngành sầu riêng cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng, sang cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn và thương hiệu.

Ban tổ chức cho biết, hội thảo tập trung vào ba nội dung chính, gồm tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với hệ thống phân phối của Trung Quốc; cập nhật các quy định mới liên quan đến truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật; đồng thời thúc đẩy chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị cho ngành hàng.

Đại diện địa phương có diện tích sầu riêng lớn, bà Đặng Thị Thủy - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk cho biết, tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng thương hiệu sầu riêng đạt tiêu chuẩn quốc tế. Trong đó, địa phương chú trọng số hóa mã số vùng trồng, kiểm soát quy trình sản xuất và tăng cường truy xuất nguồn gốc, để đáp ứng yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, Đắk Lắk tiếp tục thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải, bảo vệ tài nguyên đất và nước… hướng tới xây dựng các vùng sản xuất bền vững. Tỉnh cũng ưu tiên phát triển chuỗi cung ứng hiện đại, tạo điều kiện để doanh nghiệp và hợp tác xã kết nối trực tiếp với các nhà nhập khẩu, qua đó giảm khâu trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Mỹ Duy - Giám đốc Công ty TNHH Trái cây 001 cho biết, hiện đơn vị đang phát triển chuỗi giá trị khép kín theo định hướng “Đồng hành cùng nhà vườn - Kết nối thị trường - Nâng tầm nông sản Việt”, lấy xuất khẩu chính ngạch, minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế làm nền tảng.

Theo bà Duy, doanh nghiệp đã triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc số hóa với mô hình “mỗi quả sầu riêng - một mã QR”, đồng thời quản lý nghiêm mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói theo quy định của nước nhập khẩu… Hiện mạng lưới thu mua của doanh nghiệp gồm 63 điểm tại 20 tỉnh, thành phố, kết nối với nhà máy chế biến có diện tích 50.000m², ứng dụng hệ thống phân loại tự động và công nghệ cấp đông nhanh IQF, nhằm bảo đảm chất lượng hàng hóa phục vụ xuất khẩu.

Với năng lực cung ứng khoảng 1.200 tấn mỗi ngày trong mùa cao điểm và thời gian vận chuyển tới cửa khẩu Trung Quốc khoảng 6 ngày, doanh nghiệp kỳ vọng tiếp tục tối ưu chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam trên thị trường Quốc tế.

Đại diện đơn vị đồng tổ chức phía Trung Quốc, bà Cai Jianfei - Nhà sáng lập iFresh Asia Fruit Expo (nền tảng dịch vụ B2B trong ngành trái cây Trung Quốc) nhận định, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò cửa ngõ quan trọng trong kết nối thương mại giữa Việt Nam với thế giới. Theo bà, hội thảo lần này phản ánh xu hướng hợp tác mới giữa ngành sầu riêng Việt Nam và Trung Quốc, chuyển từ tăng trưởng về quy mô sang phát triển dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng.

Bà Cai Jianfei cho rằng, Việt Nam có lợi thế về vùng nguyên liệu, điều kiện sản xuất cũng như năng lực sơ chế, chế biến ngày càng được nâng cao, trong khi Trung Quốc là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới, với nhu cầu ngày càng cao về chất lượng, thương hiệu và truy xuất nguồn gốc… Đây là cơ sở để hai bên mở rộng hợp tác sâu hơn trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Theo đại diện iFresh Asia Fruit Expo, giai đoạn phát triển theo chiều rộng của thương mại sầu riêng giữa hai nước đang dần kết thúc. Trong thời gian tới, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và bảo đảm tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Việc hệ thống truy xuất nguồn gốc sầu riêng chính thức được triển khai trên phạm vi cả nước từ ngày 01/7/2026, được xem là bước tiến quan trọng trong quản lý mã số vùng trồng, kiểm soát chất lượng và nâng cao tính minh bạch của hoạt động xuất khẩu.

Các chuyên gia tại hội thảo cũng nhận định, ngoài yếu tố giá cả và năng lực cung ứng, các nhà nhập khẩu Trung Quốc hiện đặc biệt quan tâm đến mức độ chuẩn hóa của nhà máy, khả năng quản lý vùng nguyên liệu và duy trì chất lượng ổn định… Trong bối cảnh đó, đầu tư vào chuỗi sản xuất - chế biến - xuất khẩu hiện đại, ứng dụng công nghệ số và truy xuất nguồn gốc sẽ là nền tảng để sầu riêng Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng, nâng cao giá trị và củng cố vị thế trên thị trường Quốc tế.