Thúc đẩy hành động cụ thể trong hiện thực hoá mục tiêu Net Zero

Biến đổi khí hậu tiếp tục là thách thức toàn cầu và đang chuyển từ nguy cơ dài hạn thành sức ép hiện hữu đối với mọi nền kinh tế. Các hiện tượng thời tiết cực đoan, rủi ro thiên tai gia tăng, cùng với những biến động địa chính trị toàn cầu đã và đang tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng, chi phí sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) đã trở thành định hướng phát triển chiến lược. Với cam kết đạt Net Zero vào năm 2050, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và phát triển bền vững.

Phát biểu tại Lễ phát động, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh, đối với một nền kinh tế đang phát triển và chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu, đồng thời đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm như Việt Nam, việc chuyển đổi xanh, chuyển dịch năng lượng, thúc đẩy các giải pháp khả thi cho hành trình Net Zero không chỉ là yêu cầu cấp thiết về môi trường, mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và tạo động lực tăng trưởng mới. 

Thời gian qua, hệ thống chính sách và chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng hoàn thiện. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã chủ động ban hành kế hoạch giảm phát thải. Chương trình chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) và các sáng kiến hợp tác quốc tế đang mở ra cơ hội huy động nguồn lực tài chính, công nghệ. 

Tuy nhiên, theo Chủ tịch VBCSD, con đường đến Net Zero vẫn còn nhiều thách thức: nguồn vốn đầu tư còn hạn chế, công nghệ lõi chưa đủ mạnh, cơ chế đo đếm, giám sát phát thải chưa thiếu đồng bộ, năng lực thực thi ở địa phương còn yếu. Đặc biệt, sự tham gia của khu vực tư nhân và cộng đồng doanh nghiệp cần được khơi thông mạnh mẽ hơn. "Hướng tới Net Zero là một hành trình dài lâu và đầy thách thức, nhưng là hành trình tất yếu để đất nước phát triển bền vững", Chủ tịch VBCSD nhấn mạnh.

Trên hành trình hướng tới tăng trưởng xanh, bao trùm, bền vững, cùng mục tiêu Net Zero, ngoài hành động và chỉ đạo điều hành của Chính phủ, các bộ, ngành, Chủ tịch VBCSD cho rằng cần có sự quyết tâm, đồng lòng và cam kết mạnh mẽ hơn nữa của toàn xã hội, trong đó có cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, qua đó cùng nhau chung tay bảo vệ môi trường xanh.

Chính vì vậy, Diễn đàn được kỳ vọng là nền tảng kết nối đa bên nhằm thúc đẩy hành động cụ thể của cộng đồng doanh nghiệp trong hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, đặc biệt thông qua triển khai những sáng kiến trong lĩnh vực năng lượng và môi trường. VCCI cam kết đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Từ vai trò đồng tổ chức, Chủ tịch Hội đồng Năng lượng Thế giới tại Việt Nam (WEC-VN) Nguyễn Thị Thanh Thúy cho biết, thông qua Diễn đàn, WEC-VN kỳ vọng góp phần đưa các chuẩn mực và công cụ quốc tế vào thực tiễn Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển dịch năng lượng hiệu quả, phù hợp và bền vững. Cùng với đó hình thành cơ chế kết nối liên tục giữa các đơn vị đạt giải với hệ sinh thái chuyên gia, nhà tài trợ, quỹ khí hậu, tổ chức quốc tế và các chương trình hỗ trợ kỹ thuật – tài chính xanh. 

Chủ tịch WEC-VN chia sẻ, hiện Chương trình đang nhận được nhiều phản hồi tích cực và đồng hành của các địa phương thông qua việc xác nhận tham gia, đồng thời đề cử các doanh nghiệp, cá nhân tiêu biểu trong công tác thực hiện chuyển đổi xanh cho hoạt động triển lãm và bình xét, vinh danh.

Bên cạnh đó, Tổng Thư ký VBCSD Nguyễn Tiến Huy cho biết, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra tầm nhìn rất rõ ràng, đó là xây dựng một hệ thống năng lượng quốc gia hiện đại, bền vững, đa dạng và có khả năng chống chịu cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đến năm 2030, hướng tới năm 2045.

Tuy nhiên, quan trọng hơn hết, Nghị quyết không chỉ là định hướng của Đảng, Nhà nước, mà còn là lời hiệu triệu đối với cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nghiệp chính là lực lượng trung tâm, là người trực tiếp biến những mục tiêu chiến lược đó thành hiện thực. Tương lai của an ninh năng lượng quốc gia phụ thuộc rất lớn vào quyết định đầu tư, lựa chọn công nghệ và cách thức vận hành của từng doanh nghiệp.

Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và khuyến khích đổi mới. Nhưng chính doanh nghiệp mới là lực lượng hành động, là người biến chính sách thành giá trị, biến tầm nhìn thành kết quả cụ thể.

Theo Tổng Thư ký VBCSD Nguyễn Tiến Huy, không dừng lại ở sản xuất và kinh doanh, doanh nghiệp còn là người kiến tạo tương lai năng lượng. Điều đó đòi hỏi sự chủ động đổi mới công nghệ, đầu tư vào giải pháp ít phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong từng quy trình sản xuất. An ninh năng lượng là câu chuyện của từng nhà máy, từng dây chuyền sản xuất, từng quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Và hơn hết, đó là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam khẳng định vai trò tiên phong trong một nền kinh tế xanh, bền vững và tự chủ.

Theo dự kiến, Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026” với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero” diễn ra trong hai ngày 11-12/6/2026 tại Hà Nội, với sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, đại diện các bộ, ngành, địa phương; các tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Chương trình sẽ bao gồm các hoạt động: Diễn đàn “Năng lượng và môi trường thế giới – Việt Nam”; bình xét vinh danh “Năng lượng và môi trường xanh bền vững tại Việt Nam” và triển lãm “Con đường xanh – Net Zero Việt Nam”. 

Diễn đàn sẽ là cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức trong nước, quốc tế cùng các bộ, ngành, địa phương đối thoại trực tiếp, cùng nhau trao đổi về những kết quả, khoảng trống chính sách trong thực thi cam kết giảm phát thải, qua đó nâng cao hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.