Bằng việc kết hợp kinh nghiệm quốc tế và công nghệ cao, quan hệ hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Hà Lan đang hướng tới mục tiêu "xanh hóa" toàn diện chuỗi giá trị thủy sản tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đây là bước đi chiến lược để con tôm, cá tra Việt Nam tự tin tiến tới lộ trình phát thải ròng bằng 0, đảm bảo sinh kế lâu dài trước biến đổi khí hậu.
Mối quan hệ giữa Việt Nam và Hà Lan, với bề dày 400 năm giao thương và hơn nửa thế kỷ ngoại giao, đang bước vào một chương mới đầy triển vọng trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản. Tại khu vực ĐBSCL – nơi cung ứng tới 70% sản lượng thủy sản cả nước, sự hợp tác này không chỉ đơn thuần là chuyển giao kỹ thuật mà còn là một chiến lược "thuận thiên" để hiện thực hóa cam kết Net Zero và bảo vệ sinh kế bền vững trước biến đổi khí hậu.
Công nghệ Hà Lan "hòa âm" cùng thổ nhưỡng vùng BĐSCL
Trong khuôn khổ triển lãm VinaFIS Expo 2026, Hội thảo hợp tác Việt Nam - Hà Lan diễn ra ngày 29/4 đã trở thành diễn đàn then chốt để tái định vị tầm vóc chiến lược của ĐBSCL. Tại đây, các chuyên gia nhận định rằng ĐBSCL không chỉ giữ vai trò là "túi tôm, túi cá" cung ứng 70% sản lượng cả nước mà đã thực sự trở thành tâm điểm của chiến dịch Net Zero toàn cầu. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành yếu tố sống còn để ngành thủy sản nước nhà tồn tại và phát triển.
Để hiện thực hóa mục tiêu đưa sản lượng thủy sản đạt chuẩn xanh, tại hội thảo, các nhà quản lý và chuyên gia nhấn mạnh vào sự thay đổi từ tư duy đến hành động. Bà Raïssa Anaïs Marteaux - Tổng Lãnh sự Hà Lan tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, Hà Lan sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam giải quyết các thách thức của ngành thủy sản. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh cần một cách tiếp cận tổng thể, có sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học và người nuôi, thay vì chỉ dừng lại ở việc chuyển giao kỹ thuật đơn lẻ: “Hà Lan tự hào cung cấp các thiết kế đặc thù để giúp nông dân Việt Nam bảo vệ môi trường lâu dài” - bà Raïssa Anaïs Marteaux chia sẻ.
Đồng quan điểm về tính hệ thống, TS. Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho rằng, ngành thủy sản muốn "đi xa" thì không thể phát triển theo kiểu mảng miếng, mà cần phải nhìn nhận toàn chuỗi, từ khâu con giống sạch, thức ăn chuẩn cho đến vùng nuôi xanh và thị trường minh bạch. Chỉ khi các mắt xích này gắn kết chặt chẽ, công nghệ quốc tế mới có thể phát huy hiệu quả tối đa tại Việt Nam.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang, ThS. Ngô Thế Anh, Trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, nhận định đây là thời điểm "vàng" để dịch chuyển từ tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu. Khi đó, giá trị sản phẩm sẽ được định danh bằng "dấu chân carbon" thấp, giúp thủy sản Việt Nam giữ vững vị thế trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới.
Từ các dự án hạt nhân đến tham vọng lan tỏa toàn ngành
Sự hiện diện của công nghệ Hà Lan không còn là lý thuyết mà đã được minh chứng qua những kết quả định lượng cụ thể. Điển hình là dự án TomGoxy® Zero, một mô hình kết hợp nuôi thâm canh với phục hồi rừng ngập mặn, đã giúp giảm 60% lượng nước thải trong khi năng suất lại tăng đột phá tới 312%. Hay như dự án ShrimpTech Vietnam (2024–2027) đang tiên phong ứng dụng IoT và năng lượng mặt trời, giúp nông dân miền Tây cắt giảm đến 74,5% chi phí năng lượng truyền thống.
Bà Ingrid Korving - Tham tán Nông nghiệp Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam khẳng định, tham vọng của Liên minh Việt – Hà không chỉ dừng lại ở các dự án hạt nhân, mục tiêu tiếp theo là phải đưa những giải pháp bền vững này lan tỏa ra toàn ngành. Bà lưu ý rằng việc thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ châu Âu là yêu cầu bắt buộc để thủy sản Việt Nam vươn tầm quốc tế.
Tuy nhiên, đích đến cuối cùng của công cuộc "xanh hóa" này vẫn là yếu tố con người. Định hướng đến năm 2030, Việt Nam đang tập trung vào việc trẻ hóa ngành nghề thông qua chiến dịch "Empower Youth4Food". Một thế hệ "nông dân kỹ thuật số" mới đang được đào tạo để làm chủ công nghệ cao từ Hà Lan, biến những thách thức của thiên nhiên thành cơ hội để đảm bảo tương lai vững chãi cho hàng triệu hộ dân miền sông nước.
Trước những biến số khó lường của dịch bệnh và sự phá vỡ các quy luật môi trường truyền thống, tư duy "đợi bệnh mới chữa" đã không còn phù hợp. Thay vào đó, các chuyên gia kêu gọi người nuôi chuyển dịch sang tư duy quản trị rủi ro hệ thống: ưu tiên con giống tốt, ứng dụng AI cảnh báo sớm và siết chặt an toàn sinh học để chủ động kiểm soát thiệt hại ngay từ đầu vào.
Chiều 29/4, tại Hà Nội, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường tổ chức buổi gặp mặt, chúc mừng đồng chí Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến vừa được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất. Đây là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước với những cống hiến to lớn, đặc biệt xuất sắc của Thứ trưởng Phùng Đức Tiến trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Từ những giải pháp công nghệ đột phá đến những gương mặt ngư dân can trường bám biển, lễ vinh danh của Hội Thủy sản Việt Nam không chỉ là sự ghi nhận nỗ lực sáng tạo mà còn là động lực để ngành thủy sản nước nhà hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững.
