Việc chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là mục tiêu chiến lược gắn với uy tín Quốc gia và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản, trong đó, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò quan trọng để chuẩn bị cho đợt đánh giá của Ủy ban châu Âu (EC).
Mới đây, qua trao đổi với báo chí, ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh khẳng định, Thành phố xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ xuyên suốt, không có vùng cấm, không có ngoại lệ và gắn trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu.
Ông Hoàng Nguyên Dinh cho biết, với tinh thần tuyên chiến mạnh mẽ và tổng lực với tình trạng khai thác IUU, TP. Hồ Chí Minh coi đây không chỉ là nhiệm vụ quản lý ngành thủy sản, mà còn là vấn đề liên quan đến chủ quyền biển đảo, uy tín Quốc tế và nỗ lực chung của cả nước trong việc gỡ “thẻ vàng” của EC.
Ông Dinh nhấn mạnh, TP. Hồ Chí Minh đã xác định rất rõ trách nhiệm của mình, làm tốt công tác chống khai thác IUU không chỉ để hoàn thành nhiệm vụ của địa phương, mà còn góp phần củng cố niềm tin của Trung ương và cộng đồng Quốc tế, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu bằng những hành động cụ thể, hiệu quả và bền vững.
Trên tinh thần đó, TP. Hồ Chí Minh tập trung làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu… Từ cấp Thành phố đến các Sở, ngành và chính quyền cơ sở đều được giao nhiệm vụ cụ thể, kèm theo cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá định kỳ. Quan điểm xuyên suốt là ở đâu buông lỏng quản lý, ở đó phải xem xét trách nhiệm, không né tránh, không đùn đẩy.
Về kết quả triển khai công tác chống khai thác IUU trong thời gian qua, Lãnh đạo Thành phố thông tin, tính đến tháng 12/2025, toàn Thành phố có 4.455 tàu cá, trong đó, có 95,6% đã được cấp phép, còn 4,4% (196 tàu) không đủ điều kiện cấp hoặc gia hạn giấy phép… đã được các xã, phường và đặc khu kiểm soát chặt chẽ, xác định rõ vị trí neo đậu cụ thể. Đặc biệt, 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ lên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản (VNFishbase), tạo nền tảng dữ liệu thống nhất, minh bạch phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và xác minh theo yêu cầu của EC.
Trong bối cảnh cả nước và TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị đón Đoàn thanh tra EC (lần thứ 5), dự kiến vào đầu năm 2026, Thành phố xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, liên tục và tuyệt đối không buông lỏng. Cũng vì thế, Thành phố tập trung “làm sạch” dữ liệu đội tàu, xử lý dứt điểm tình trạng mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), bảo đảm việc cấp phép và cập nhật thông tin được thực hiện đúng tiến độ, nâng cao độ tin cậy của dữ liệu…
Song song đó, TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh công tác tuyên truyền theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp vận động, thuyết phục ngư dân chấp hành quy định về chống khai thác IUU. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến pháp luật, mà còn nhấn mạnh tính nghiêm trọng của hành vi vi phạm, các hậu quả và trách nhiệm pháp lý liên quan, đặc biệt là hành vi xâm phạm vùng biển nước ngoài.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, số tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ đã giảm rõ rệt qua các năm. Tính từ đầu năm 2025 đến nay, TP. Hồ Chí Minh không ghi nhận trường hợp tàu cá nào bị nước ngoài bắt giữ thuộc các quốc gia nằm trong diện EC theo dõi... Tất cả điều này cho thấy đây là tín hiệu quan trọng trong công tác quản lý của Thành phố đã đi vào chiều sâu, mang tính hệ thống và bền vững hơn.
Đánh giá về yếu tố then chốt trong công tác chống khai thác IUU, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh khẳng định, việc quản lý đội tàu chính là trọng tâm cốt lõi hiện nay. Ngoài ra, con số thực tế về tàu đánh bắt xa bờ của TP. Hồ Chí Minh chiếm trên 50% tổng số tàu cá (nhóm tàu hoạt động ở vùng khơi), đây được xem tiềm ẩn nguy cơ vi phạm cao nếu không được giám sát chặt chẽ.
Theo đó, Thành phố yêu cầu tất cả các tàu cá phải được đăng ký đầy đủ, cấp phép đúng quy định, lắp đặt VMS, kiểm soát nghiêm ngặt việc ra vào cảng và cập nhật dữ liệu chính xác trên nền tảng quốc gia... Đối với các tàu không đủ điều kiện hoạt động, các địa phương được giao nhiệm vụ rà soát chi tiết, ghi nhận tọa độ, hình ảnh, địa chỉ neo đậu cụ thể, đồng thời khoanh vùng và “khóa chặt” những tàu nằm bờ lâu năm, hư hỏng, không còn khả năng khai thác.
TP. Hồ Chí Minh cũng tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng ngoài địa bàn để kiểm soát chặt danh sách tàu cá đã xóa đăng ký, kiên quyết không để tồn tại “tàu ma”, “số liệu ảo”… đây là một trong những vấn đề EC đặc biệt quan tâm khi kiểm tra, đối chiếu dữ liệu.
Bên cạnh đó, Thành phố đã kiện toàn Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU cấp xã ở từng địa phương, do Bí thư Đảng ủy làm Trưởng ban, nhằm huy động toàn bộ hệ thống chính trị cùng vào cuộc… Các tổ phản ứng nhanh được thành lập để xử lý ngay khi phát hiện tàu mất tín hiệu VMS, xác minh nguyên nhân, lập hồ sơ xử lý đúng quy trình và phân định rõ trách nhiệm cá nhân.
Theo lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh, việc chống khai thác IUU không thể chỉ dựa vào chế tài hay quản lý kỹ thuật, mà cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển bền vững ngành thủy sản và sinh kế lâu dài cho ngư dân. Cụ thể là phải gắn tuân thủ pháp luật với quản lý kỹ thuật và phát triển sinh kế cho cộng đồng ngư dân.
Đồng thời, TP. Hồ Chí Minh đã thúc đẩy nhiều chính sách phát triển nghề cá hiện đại, có trách nhiệm, phù hợp với các tiêu chuẩn Quốc tế. Song với đó, Thành phố cũng đẩy mạnh chuyển đổi nghề đối với các tàu có phương thức khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản, như nghề lưới kéo; thực hiện giải tán đối với nhóm tàu không đủ điều kiện tiếp tục khai thác; đồng thời phát triển mạnh nuôi trồng thủy sản ven bờ và các hoạt động dịch vụ biển nhằm đa dạng hóa sinh kế…
Cụ thể, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 2949/QĐ-UBND phê duyệt Dự án chuyển đổi nghề trong khai thác thủy sản trên địa bàn Thành phố về hỗ trợ chuyển đổi tàu khai thác ven bờ và vùng lộng sang các nghề nuôi trồng thủy sản, dịch vụ thủy sản hoặc các ngành nghề khác… không vi phạm pháp luật. Đối với tàu khai thác ở vùng khơi có tác động lớn đến nguồn lợi, được định hướng chuyển sang các nghề ít ảnh hưởng hơn đến môi trường.
TP. Hồ Chí Minh chú trọng đầu tư hệ thống cảng cá hiện đại và áp dụng 100% hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) tại các cảng cá trên địa bàn. Hệ thống này ghi nhận đầy đủ thông tin tàu cập bến, sản lượng và nguồn gốc thủy sản theo chuẩn quốc tế, phục vụ không chỉ thị trường EU mà cả các thị trường xuất khẩu lớn khác.
Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh nhấn mạnh, Thành phố sẽ tiếp tục hành động kiên định, minh bạch, đồng hành cùng ngư dân trong quá trình chuyển đổi sinh kế, đồng thời xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm khai thác IUU, kể cả xử lý hình sự khi đủ yếu tố pháp lý… Vì đây còn là trách nhiệm của TP. Hồ Chí Minh đối với uy tín Quốc gia và cam kết của Việt Nam với cộng đồng quốc tế.
Thực hiện theo Nghị Quyết số 394/NQ-CP của Chính Phủ về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường và chương trình, kế hoạch làm việc của UBND TP. Hồ Chí Minh năm 2025… UBND phường Dĩ An đã ban hành văn bản số 101/KH-UBND về việc tổ chức chương trình “Đổi chất thải nguy hại lấy quà năm 2025”.
