Triển khai Nghị quyết 68: Nhà nước tạo lập môi trường, doanh nghiệp chủ động thích ứng

Nhìn lại hành trình phát triển, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 50% GDP và tạo ra hơn 80% việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, dù có đóng góp lớn nhưng khu vực này vẫn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận vốn, đất đai và cơ hội kinh doanh. Chính vì vậy, Nghị quyết 68 ra đời không chỉ để ghi nhận vai trò, mà quan trọng hơn là mở đường về thể chế, mở đường về nguồn lực và mở đường về niềm tin thị trường.

Tinh thần “mở đường” đang được cụ thể hóa bằng những hành động ngày càng rõ nét từ Quốc hội và Chính phủ. Quốc hội đang thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến đất đai, thị trường vốn, môi trường kinh doanh; trong khi Chính phủ tập trung cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và nâng cao tính ổn định, minh bạch của chính sách.

Sau 40 năm Đổi mới, nhận thức về khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam đã có những thay đổi mang tính căn bản, thậm chí là đột phá về tư duy phát triển. Theo ông Hiếu, nếu nhìn lại tiến trình phát triển có thể thấy rõ 5 bước ngoặt lớn trong thay đổi nhận thức về kinh tế tư nhân.

Trước năm 1986, kinh tế tư nhân gần như chưa được thừa nhận trong nền kinh tế. Sau đổi mới, khu vực này bắt đầu được công nhận và cho phép phát triển trong một số lĩnh vực có lợi cho nền kinh tế.

Đến năm 1996, một dấu mốc quan trọng được xác lập khi các thành phần kinh tế được thừa nhận bình đẳng. Bước ngoặt tiếp theo diễn ra vào năm 2006, khi kinh tế tư nhân được nhìn nhận không chỉ là một thành phần kinh tế đơn thuần mà là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế.

TS. Phan Đức Hiếu - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, đến giai đoạn gần đây, tư duy đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt khi kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Đây là sự thay đổi rất lớn về tư duy phát triển, bởi khi đã coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất, thì toàn bộ cách thiết kế chính sách, cách phân bổ nguồn lực và cách vận hành thể chế cũng phải thay đổi theo.

Trong bối cảnh đó, ông đánh giá Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân là một bước ngoặt quan trọng trong tư duy cải cách. Theo ông Hiếu, điểm khác biệt cốt lõi của nghị quyết này nằm ở cách tiếp cận toàn diện và mang tính hệ thống. Nếu như trước đây, cải cách chủ yếu tập trung vào cắt giảm thủ tục hành chính, giảm phiền hà cho doanh nghiệp, thì nay tư duy đã thay đổi theo hướng sâu hơn.

Theo TS. Phan Đức Hiếu, một trong những yếu tố then chốt quyết định thành công của Nghị quyết 68 chính là quá trình thể chế hóa. Ông cho biết chỉ trong vòng 12 ngày đêm, Nghị quyết 198 đã được ban hành nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Nghị quyết 68. Cùng với đó, nhiều luật quan trọng cũng được sửa đổi, bổ sung như Luật Đầu tư, Luật PPP, Luật Đấu thầu, Luật Quy hoạch, Luật Doanh nghiệp… nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Tuy nhiên, ông Hiếu lưu ý thành công của cải cách không nên được đo bằng số lượng văn bản được ban hành, mà phải được đánh giá bằng chất lượng thực thi và mức độ thụ hưởng thực tế của doanh nghiệp.

“Khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức về quy mô, công nghệ, năng lực quản trị và môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Theo ông, quá trình thực thi Nghị quyết 68 không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực từ phía Nhà nước, mà cần sự tham gia chủ động của cộng đồng doanh nghiệp. Không nên nhìn cải cách theo một chiều. Đây là quá trình hai chiều, trong đó Nhà nước tạo lập môi trường, còn doanh nghiệp phải chủ động thích ứng và phát triển”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Phong – Tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nông nghiệp Tiến Nông cho biết: "Bản thân những doanh nghiệp làm trong lĩnh vực nông nghiệp như chúng tôi cũng đang tổng hợp lại những kiến nghị đề xuất gửi các cấp có thẩm quyền để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Đặc biệt là tìm kiếm những mâu thuẫn trong các văn bản pháp luật, để nhanh chóng được giải quyết tháo gỡ. Khi vấn đề này được giải quyết sẽ tạo thêm động lực phát triển. Khi vấn đề thể chế, chính sách được điều chỉnh, kinh tế tư nhân bứt phá tăng trưởng tất cả đều có thể thấy, nhìn lại những nỗ lực của doanh nghiệp tư nhân trong suốt quãng thời gian qua".

Thực tế cho thấy ở nhiều tỉnh thành, khi Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, nhiều địa phương đã đổi mới mạnh mẽ, tập trung cải cách thể chế, minh bạch hóa cơ chế và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực. Các địa phương tích cực tháo gỡ khó khăn về đất đai, tín dụng và đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo động lực cho kinh tế tư nhân bứt phá.

Tại tỉnh Quảng Ninh, địa phương này đã và đang có những chính sách thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình doanh nghiệp, xây dựng một hệ sinh thái kinh tế tư nhân đa dạng, năng động và bền vững. Trong đó, nông nghiệp được xác định là lĩnh vực ưu tiên, bởi đây là khu vực có nền tảng con người, lợi thế sản vật bản địa, thị trường ổn định và dư địa chính sách lớn để khu vực tư nhân phát huy vai trò chủ lực.

Thực tiễn cho thấy, phần lớn doanh nghiệp nông nghiệp tư nhân của Quảng Ninh hình thành từ những nông dân sản xuất giỏi, những người hiểu đất, hiểu nghề, có kinh nghiệm thực tiễn và đặc biệt là có khát vọng làm giàu chính đáng. Từ vốn liếng tích lũy, thành quả lao động nhiều năm, cùng các mối quan hệ bạn hàng, đối tác, họ mạnh dạn khởi nghiệp, thành lập doanh nghiệp với mong muốn tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất của sản xuất nông nghiệp là đầu ra cho sản phẩm. Việc chủ động tham gia khâu chế biến, dịch vụ, tiêu thụ không chỉ giúp tránh bị thương lái ép giá, mà còn nâng cao giá trị gia tăng, tạo ra hiệu quả kinh tế bền vững.

Trong vai trò mới, nhiều chủ doanh nghiệp xuất thân từ nông thôn đã chủ động trang bị kiến thức quản trị hiện đại. Từ chỗ chỉ quen sản xuất, họ từng bước tiếp cận và làm chủ các nghiệp vụ kế toán, pháp luật kinh doanh, kỹ năng tiếp thị, xây dựng thương hiệu, làm việc với ngân hàng, ký kết hợp đồng kinh tế, hợp đồng lao động, tổ chức sản xuất và quản lý tài chính minh bạch.

Trong bối cảnh tình hình quốc tế như hiện nay, nhiều khó khăn thách thức đặt ra, việc triển khai các giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển các lĩnh vực khác nhau từ công nghiệp, nông nghiệp, môi trường lúc này càng cho thấy rất đúng thời điểm.

Hiện nay, Chính phủ và Quốc hội đã có chương trình về cải cách thể chế một cách mạnh mẽ, trong các cuộc họp gần đây đều đưa ra những cam kết mạnh mẽ về cải cách thể chế. Đặc biệt là việc cắt giảm các thủ tục hành chính trong kinh doanh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp một cách nhanh chóng. Điều này cũng mở ra cơ hội đầu tư cho khối doanh nghiệp tư nhân một cách thông suốt, nhất quán từ chính sách đến thực tiễn. Ở khía cạnh rộng bao quát của cả nước, cho đến các ngành, lĩnh vực chuyên đề và các bộ ngành đều có những giải pháp để phát triển kinh tế tư nhân.

Có thể khẳng định, việc đưa Nghị quyết 68 vào cuộc sống có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Khi hoàn thiện cơ chế, chính sách trên cơ sở từ thực tế sẽ góp phần thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng thương hiệu sản phẩm. Mở ra cơ hội để doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vươn mình ra thế giới, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.