Văn hóa chất lượng - Giá trị bền vững làm nên thương hiệu Trường Đại học TN&MT TP. Hồ Chí Minh

Một kỳ khảo sát, nhiều giá trị được kiểm chứng

Trong suy nghĩ của nhiều người, kiểm định chất lượng giáo dục thường gắn với những bộ hồ sơ dày hàng nghìn trang, những bảng tiêu chí khắt khe hay những buổi làm việc căng thẳng giữa đoàn chuyên gia và nhà trường. Nhưng tại HCMUNRE, bầu không khí của đợt khảo sát chính thức đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục chu kỳ 2 (2021-2026) lại mang một màu sắc khác: cởi mở, cầu thị và sẵn sàng đối thoại.

Đợt khảo sát chính thức diễn ra từ ngày 22 đến 25/6/2026 do Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Trường Đại học Vinh tổ chức, với sự tham gia của đoàn chuyên gia đánh giá ngoài gồm các nhà quản lý và chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo đảm chất lượng giáo dục. Đây là bước đánh giá toàn diện sau chu kỳ 5 năm kể từ khi HCMUNRE được công nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục vào năm 2021.

Nếu chỉ nhìn vào lịch làm việc dày đặc của đoàn chuyên gia, ít ai hình dung được khối lượng công việc mà nhà trường đã chuẩn bị suốt nhiều tháng trước đó. Từ khảo sát sơ bộ, hoàn thiện báo cáo tự đánh giá, rà soát hàng trăm minh chứng, cập nhật dữ liệu đến tổ chức các cuộc họp chuyên môn, tất cả đều được thực hiện với mục tiêu cao nhất: phản ánh trung thực nhất bức tranh phát triển của nhà trường.

Không chỉ kiểm tra hồ sơ, đoàn đánh giá ngoài còn trực tiếp khảo sát cơ sở vật chất, phòng học, phòng thí nghiệm, thư viện, khu thực hành; gặp gỡ lãnh đạo trường, cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên, cựu người học và doanh nghiệp sử dụng lao động. Mỗi cuộc trao đổi đều xoay quanh những câu hỏi rất thực tế: Chương trình đào tạo đã đáp ứng nhu cầu xã hội đến đâu? Sinh viên được hỗ trợ như thế nào? Doanh nghiệp đánh giá ra sao về chất lượng nguồn nhân lực? Hoạt động nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng có tạo ra giá trị hay không?. Chính cách tiếp cận đa chiều ấy khiến kiểm định không còn là câu chuyện của những con số, mà trở thành cuộc "đối thoại chất lượng" giữa nhà trường với các bên liên quan.

Phát biểu tại lễ khai mạc khảo sát chính thức, PGS, TS. Huỳnh Quyền, Hiệu trưởng HCMUNRE khẳng định, việc tham gia đánh giá ngoài không đơn thuần nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm định mà còn là cơ hội để nhà trường nhìn nhận khách quan những kết quả đã đạt được, nhận diện những hạn chế còn tồn tại và tiếp tục cải tiến nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học cũng như phục vụ cộng đồng. Thông điệp ấy cũng phản ánh triết lý phát triển mà HCMUNRE theo đuổi trong nhiều năm qua: chất lượng không được tạo ra bởi một kỳ đánh giá, mà được hình thành từ quá trình cải tiến liên tục.

Điều đó thể hiện khá rõ qua những kết quả mà nhà trường đã tích lũy trước khi bước vào chu kỳ kiểm định mới. Ngoài việc được công nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục từ năm 2021, đến nay HCMUNRE đã có 10 chương trình đào tạo trình độ đại học và 2 chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục. Những con số này không chỉ phản ánh sự đầu tư cho từng chương trình đào tạo mà còn cho thấy chiến lược phát triển đồng bộ, trong đó chất lượng được xem là "sợi chỉ đỏ" xuyên suốt từ quản trị đại học đến hoạt động giảng dạy.

Song, điều tạo nên dấu ấn của đợt khảo sát không nằm ở những tấm giấy chứng nhận sẽ được trao sau đó. Trong các buổi làm việc, đoàn chuyên gia nhiều lần nhấn mạnh tinh thần hợp tác, sự chuẩn bị nghiêm túc và thái độ cầu thị của tập thể cán bộ, giảng viên nhà trường. Mọi minh chứng đều được cung cấp đầy đủ, minh bạch; mọi câu hỏi đều được trao đổi thẳng thắn trên tinh thần cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng.

Ở một góc khác của khuôn viên trường, khi đoàn chuyên gia khảo sát hệ thống phòng học, thư viện và các phòng thực hành, nhiều sinh viên vẫn đang say sưa với các giờ học, các nhóm nghiên cứu hay những buổi thực hành chuyên môn. Hoạt động học tập diễn ra bình thường, không có sự "trình diễn" hay chuẩn bị mang tính đối phó. Có lẽ chính sự tự nhiên ấy là minh chứng rõ nhất cho thấy chất lượng đã dần trở thành một phần trong nhịp sống của nhà trường.

Lễ bế mạc diễn ra chiều 26/6 khép lại bốn ngày làm việc liên tục. Đại diện đoàn đánh giá ngoài ghi nhận những nỗ lực của HCMUNRE trong công tác bảo đảm chất lượng và đánh giá cao tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm của tập thể nhà trường. Đồng thời, đoàn cũng đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm giúp HCMUNRE tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị, nâng cao hiệu quả đào tạo và phát triển theo các chuẩn mực giáo dục đại học hiện đại.

Đối với nhiều trường đại học, kiểm định có thể là một “đích đến”. Nhưng với HCMUNRE, đó dường như chỉ là một cột mốc trên hành trình dài hơn nhiều. Bởi sau mỗi lần đánh giá, điều còn lại không chỉ là kết quả đạt được, mà là những câu hỏi mới cho chặng đường tiếp theo: làm thế nào để chương trình đào tạo ngày càng gắn với nhu cầu thực tiễn? Làm thế nào để sinh viên được học trong một môi trường hiện đại hơn, sáng tạo hơn? Và làm thế nào để mỗi quyết định quản trị đều hướng tới lợi ích của người học?

Có lẽ, chính những câu hỏi ấy mới là động lực để văn hóa chất lượng không dừng lại ở các báo cáo tự đánh giá hay những bộ tiêu chuẩn kiểm định, mà trở thành phương thức phát triển bền vững của một trường đại học đang từng bước khẳng định vị thế trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Văn hóa chất lượng được nuôi dưỡng từ từng giảng đường, phòng thí nghiệm và mối liên kết với xã hội

Nếu bốn ngày khảo sát chính thức là thời điểm để đoàn chuyên gia "đo" chất lượng của HCMUNRE bằng hệ thống tiêu chuẩn kiểm định, thì điều đọng lại sau mỗi buổi làm việc lại là một câu chuyện khác: chất lượng ở đây không được tạo dựng trong vài tháng chuẩn bị hồ sơ, mà được hình thành từ những thay đổi diễn ra suốt nhiều năm trong từng hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Bởi lẽ, một trường đại học không thể có văn hóa chất lượng nếu mọi nỗ lực chỉ tập trung vào thời điểm đánh giá. Văn hóa ấy chỉ thực sự hình thành khi tư duy cải tiến trở thành thói quen của từng đơn vị, từng giảng viên và từng người học.

Đó cũng là lý do trong chương trình khảo sát chính thức, đoàn đánh giá ngoài không chỉ nghiên cứu hàng nghìn trang minh chứng hay làm việc với Ban Giám hiệu. Các chuyên gia còn dành nhiều thời gian khảo sát thực địa tại giảng đường, phòng học, thư viện, phòng thí nghiệm, khu thực hành; gặp gỡ cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên, cựu người học, nhà tuyển dụng và các đối tác của trường để kiểm chứng mức độ vận hành thực tế của hệ thống bảo đảm chất lượng.

Cách tiếp cận ấy phản ánh một quan điểm của kiểm định giáo dục hiện đại: chất lượng không được đánh giá qua báo cáo, mà được kiểm chứng bằng những giá trị mà người học và xã hội thực sự nhận được.

Nhìn vào hành trình phát triển của HCMUNRE, có thể thấy triết lý ấy đã được cụ thể hóa bằng nhiều bước đi bền bỉ. Sau gần 50 năm xây dựng và phát triển, từ một cơ sở đào tạo chuyên ngành tài nguyên và môi trường, HCMUNRE hôm nay là trường đại học công lập duy nhất phía Nam trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đảm nhiệm sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực tài nguyên, môi trường, biến đổi khí hậu, quản lý đất đai, khí tượng thủy văn, công nghệ thông tin, kinh tế, luật và nhiều ngành phục vụ phát triển bền vững.

Quy mô phát triển ấy được xây dựng trên nền tảng bảo đảm chất lượng ngày càng hoàn thiện. Đến thời điểm diễn ra đợt khảo sát chu kỳ 2, HCMUNRE đã có 10 chương trình đào tạo đại học và 2 chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ được công nhận đạt tiêu chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục. Đây không chỉ là những "tấm giấy chứng nhận", mà là kết quả của quá trình rà soát chuẩn đầu ra, cập nhật chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường điều kiện học tập và hoàn thiện hệ thống quản trị đại học trong nhiều năm liên tục.

Điều đáng chú ý là cùng với đào tạo chính quy, HCMUNRE đang mở rộng mạnh hệ sinh thái đào tạo ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, website nhà trường liên tục công bố các khóa bồi dưỡng về kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở, xây dựng và giao dịch dự án tín chỉ carbon, ESG cho doanh nghiệp, nghiệp vụ giá đất, môi giới bất động sản, kỹ thuật vận hành công trình xử lý nước thải, ứng dụng GIS, UAV trong đo đạc bản đồ, MicroStation, AutoCAD Civil 3D, Revit, ArcGIS… Những chương trình này phản ánh khả năng thích ứng nhanh của nhà trường trước những yêu cầu mới của nền kinh tế xanh, chuyển đổi số và thị trường lao động.

Ở góc độ khác, đây cũng là một minh chứng rõ nét cho triết lý "đào tạo từ nhu cầu xã hội" mà HCMUNRE theo đuổi. Thay vì chỉ đào tạo để cấp bằng, nhà trường từng bước trở thành trung tâm cung cấp tri thức, kỹ năng và giải pháp cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người lao động trong các lĩnh vực mà đất nước đang cần.

Theo PGS, TS. Huỳnh Quyền, Hiệu trưởng HCMUNRE, hoạt động đánh giá ngoài là cơ hội để nhà trường nhìn nhận khách quan những kết quả đã đạt được, đồng thời tiếp thu các khuyến nghị của đoàn chuyên gia nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Tinh thần cầu thị ấy cũng là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình xây dựng văn hóa chất lượng của nhà trường.

Có mặt trong các buổi làm việc của đoàn đánh giá ngoài mới thấy, điều được nhắc đến nhiều nhất không phải là thành tích hay những con số. Các chuyên gia quan tâm nhiều hơn tới cơ chế cải tiến sau mỗi lần khảo sát, cách nhà trường thu thập ý kiến phản hồi của sinh viên, cựu người học và doanh nghiệp; cách chuyển những phản hồi ấy thành những thay đổi cụ thể trong chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và công tác quản trị.

Đó cũng là điểm khác biệt giữa "đạt chuẩn" và "duy trì chất lượng". Một trường đại học có thể đạt kiểm định trong một thời điểm, nhưng chỉ có thể phát triển bền vững khi mọi hoạt động đều vận hành theo chu trình cải tiến liên tục.

Nhìn rộng hơn, điều HCMUNRE đang thực hiện cũng phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục đại học hiện nay, khi chất lượng không còn được đo bằng số lượng sinh viên hay quy mô đào tạo, mà bằng năng lực tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Trong bối cảnh ngành Nông nghiệp và Môi trường đang chuyển mình theo hướng kinh tế xanh, chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, mỗi chương trình đào tạo được cập nhật, mỗi phòng thí nghiệm được đầu tư, mỗi khóa bồi dưỡng mới được mở ra đều là những "viên gạch" góp phần xây dựng năng lực cạnh tranh của nhà trường trong tương lai.

Có lẽ vì vậy, sau những ngày làm việc với đoàn đánh giá ngoài, điều đáng ghi nhận nhất không chỉ là việc HCMUNRE hoàn thành một chu kỳ kiểm định. Quan trọng hơn, nhà trường đã cho thấy một tư duy phát triển nhất quán: lấy người học làm trung tâm, lấy cải tiến liên tục làm động lực và lấy chất lượng làm nền tảng để xây dựng thương hiệu đại học trong giai đoạn mới.

Từ một kỳ kiểm định đến hành trình kiến tạo thương hiệu đại học

Chiều 25/6/2026, sau bốn ngày làm việc liên tục, đại diện Đoàn đánh giá ngoài, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Trường Đại học Vinh và Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cùng ký biên bản hoàn thành đợt khảo sát chính thức đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục chu kỳ 2 (2021–2026). Nghi thức diễn ra trang trọng nhưng giản dị, khép lại một quy trình đánh giá được chuẩn bị công phu, đồng thời mở ra một chặng đường mới trong hành trình cải tiến chất lượng của Nhà trường.

Đối với nhiều người, đây có thể chỉ là dấu mốc hoàn thành một cuộc đánh giá ngoài theo quy định. Nhưng với HCMUNRE, ý nghĩa của sự kiện lớn hơn nhiều. Đó là thời điểm để nhìn lại một giai đoạn phát triển, đối chiếu những mục tiêu đã đặt ra với những kết quả đạt được, đồng thời xác định những việc còn phải tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giáo dục đại học.

Trong phát biểu tại lễ bế mạc, PGS, TS. Huỳnh Quyền, Hiệu trưởng HCMUNRE, nhấn mạnh rằng Nhà trường luôn trân trọng tiếp thu những ý kiến đánh giá khách quan, khoa học của Đoàn đánh giá ngoài. Những nhận định và khuyến nghị của Đoàn sẽ là cơ sở quan trọng để HCMUNRE tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng, qua đó thực hiện tốt hơn trách nhiệm của một cơ sở giáo dục đại học đối với người học và xã hội.

Thông điệp ấy cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong chiến lược phát triển của HCMUNRE những năm gần đây. Nhà trường không xem kiểm định là "đích đến", càng không coi những chứng nhận đạt chuẩn là thành quả để dừng lại. Giá trị lớn nhất của kiểm định nằm ở việc tạo lập một cơ chế cải tiến liên tục, để mỗi góp ý của chuyên gia, mỗi phản hồi của người học, mỗi yêu cầu mới từ doanh nghiệp đều được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong quản trị, đào tạo và nghiên cứu.

Đó cũng là xu hướng phát triển của giáo dục đại học hiện đại, khi chất lượng không còn được đo bằng quy mô tuyển sinh hay số lượng ngành đào tạo, mà bằng khả năng tạo ra những người học có năng lực nghề nghiệp, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động.

Trong bối cảnh đó, lợi thế của HCMUNRE không chỉ nằm ở bề dày gần 50 năm xây dựng và phát triển, mà còn ở vị thế là trường đại học công lập duy nhất phía Nam trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đây vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm trong việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các lĩnh vực đang giữ vai trò then chốt đối với chiến lược phát triển bền vững của đất nước như quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, quản lý đất đai, tài nguyên nước, địa chất - khoáng sản, công nghệ môi trường, kinh tế xanh và chuyển đổi số.

Có thể thấy rõ định hướng ấy qua những hoạt động diễn ra liên tục trên website của Nhà trường trong năm 2026. Bên cạnh đào tạo chính quy, HCMUNRE liên tục tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về kiểm kê khí nhà kính, tín chỉ carbon, ESG, định giá đất, GIS, công nghệ đo đạc, quản lý tài nguyên và nhiều lĩnh vực mới gắn với yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế xanh. Chuỗi hoạt động này cho thấy Nhà trường không chỉ đào tạo cho hôm nay mà còn chuẩn bị nguồn nhân lực cho những ngành nghề sẽ phát triển mạnh trong tương lai.

Cũng vì thế, những con số như 10 chương trình đào tạo đại học và 2 chương trình đào tạo thạc sĩ đạt kiểm định chất lượng không chỉ mang ý nghĩa thống kê. Đằng sau đó là hàng nghìn giờ rà soát chương trình, cập nhật chuẩn đầu ra, đầu tư cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp và kiên trì hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong. Mỗi chương trình được kiểm định là thêm một cam kết với người học về chất lượng đào tạo và tính minh bạch của nhà trường.

Đặc biệt, trong toàn bộ quá trình khảo sát chính thức, Đoàn đánh giá ngoài không chỉ xem xét hồ sơ minh chứng mà còn trực tiếp phỏng vấn lãnh đạo, cán bộ quản lý, giảng viên, người học, cựu người học và nhà tuyển dụng; khảo sát thực tế hệ thống giảng đường, phòng thí nghiệm, thư viện và các điều kiện bảo đảm chất lượng. Việc đánh giá đa chiều ấy cho thấy chất lượng của một trường đại học ngày nay được nhìn nhận từ chính những đối tượng đang đồng hành cùng nhà trường, chứ không chỉ qua các báo cáo nội bộ.

Có lẽ, điều đáng quý nhất sau một kỳ kiểm định không phải là những lời ghi nhận hay kết quả sẽ được công bố sau đó. Điều còn lại chính là sự hình thành và lan tỏa của một văn hóa chất lượng - nơi mỗi giảng viên luôn tự đặt câu hỏi làm thế nào để bài giảng hiệu quả hơn; mỗi đơn vị chủ động rà soát quy trình làm việc; mỗi chương trình đào tạo không ngừng cập nhật theo yêu cầu thực tiễn; và mỗi sinh viên được học tập trong một môi trường luôn hướng tới sự đổi mới. Đó là hành trình không có điểm kết thúc. Bởi trong giáo dục đại học, chất lượng không phải là danh hiệu để sở hữu, mà là năng lực phải được bồi đắp mỗi ngày.

Khép lại đợt khảo sát chính thức chu kỳ 2, HCMUNRE không chỉ hoàn thành một yêu cầu của hệ thống kiểm định quốc gia. Quan trọng hơn, Nhà trường đã thêm một lần khẳng định lựa chọn con đường phát triển bằng chất lượng, bằng trách nhiệm với người học và bằng khát vọng xây dựng một đại học ứng dụng hiện đại, minh bạch, hội nhập. Và chính sự kiên định ấy đang từng bước tạo nên thương hiệu HCMUNRE - một thương hiệu được đo bằng niềm tin của người học, sự ghi nhận của xã hội và những giá trị bền vững mà Nhà trường đóng góp cho sự phát triển của ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng như đất nước trong những năm tới.