Việt Nam - Zambia tăng cường hợp tác nông nghiệp, khoa học công nghệ và đào tạo

Việt Nam sẵn sàng mở rộng hợp tác nông nghiệp với Zambia

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Hoàng Trung khẳng định, Việt Nam luôn sẵn sàng hợp tác với Zambia trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đồng thời đánh giá cao tinh thần quan tâm đến phát triển bền vững trong lĩnh vực nông nghiệp của Zambia.

Thứ trưởng Hoàng Trung cho biết, ngành nông nghiệp Việt Nam luôn khẳng định vai trò quan trọng và là trụ đỡ của nền kinh tế, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực, góp phần ổn định xã hội và sinh kế cho trên 60% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn, đóng góp khoảng 12% GDP quốc gia. Năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt hơn 70,9 tỷ USD, tăng 11,4% so với năm 2024. Trên tinh thần đó, Thứ trưởng nhấn mạnh định hướng duy trì xuất khẩu và giữ vững, ổn định thị trường truyền thống; chuyển hướng mở rộng và khai thác thị trường tiềm năng.

Chia sẻ về quan hệ hợp tác giữa hai nước, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Việt Nam và Cộng hòa Zambia thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1975. Quan hệ hai nước phát triển ổn định, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế - thương mại, nông nghiệp và hợp tác Nam - Nam. 

Trong khuôn khổ hợp tác với châu Phi, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp, cử chuyên gia sang hỗ trợ phát triển nông nghiệp và đào tạo cán bộ cho các nước châu Phi. Đến nay, Việt Nam đã ký gần 30 thỏa thuận hợp tác nông nghiệp với các nước châu Phi và cử hơn 400 chuyên gia nông nghiệp sang làm việc tại khu vực này.

Đáp lại, ông Situmbeko Musokotwane, Bộ trưởng Bộ Tài chính Kế hoạch quốc gia Zambia bày tỏ sự khâm phục trước những thành tựu phát triển của Việt Nam trong những năm qua. Ông gửi lời cảm ơn sự hợp tác giữa hai quốc gia thời gian qua, đồng thời bày tỏ mong muốn quan hệ hợp tác song phương tiếp tục được mở rộng và đi vào chiều sâu hơn trong thời gian tới. 

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Kế hoạch quốc gia Zambia, hai bên cần sớm nghiên cứu ký kết các biên bản ghi nhớ (MoU) để tạo khuôn khổ cho các hoạt động hợp tác cụ thể. Chuyến thăm lần này nhằm lắng nghe, tìm hiểu các chính sách và kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam, từ cấp độ hoạch định chính sách đến triển khai tại cơ sở, qua đó rút ra những bài học có thể vận dụng hiệu quả tại Zambia.

Tìm lời giải nâng cao hiệu quả nông nghiệp từ kinh nghiệm Việt Nam

Trình bày thực tế nông nghiệp tại Zambia, ông Reuben Reuben Phiri Mtolo, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp chia sẻ, nông nghiệp hiện đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam cũng như Zambia.

Tại Zambia, phần lớn dân số tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp, trong đó hơn 90% là các nông hộ quy mô nhỏ. Tuy nhiên, năng suất sản xuất nông nghiệp còn thấp, đóng góp vào GDP chưa tương xứng với tiềm năng. Bộ trưởng cho rằng thực trạng của Zambia hiện nay có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam trong giai đoạn trước, khi đa số người dân sống dựa vào nông nghiệp nhưng hiệu quả sản xuất còn hạn chế. 

Trên cơ sở đó, ông Reuben Reuben Phiri Mtolo đề xuất phía Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm trong việc tổ chức sản xuất, nâng cao năng suất và phát triển nông nghiệp hàng hóa, từ đó từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng nông sản.

Thứ trưởng Hoàng Trung khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ và tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tăng cường kết nối, thúc đẩy hoạt động thương mại giữa Việt Nam và Zambia. Đồng thời, Việt Nam cũng mong muốn mở rộng hợp tác với Zambia trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ và đào tạo, qua đó chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương ngày càng hiệu quả và thực chất.

TS. Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết, trước khi tiến hành công cuộc Đổi mới năm 1986, Việt Nam cũng từng đối mặt với nhiều khó khăn tương tự, khi nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả và đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn. Từ quá trình cải cách, Việt Nam đã từng bước đổi mới chính sách đất đai, trao quyền sử dụng đất ổn định cho nông dân, phát triển cơ chế thị trường, mở rộng thương mại quốc tế, tái cơ cấu hợp tác xã và khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào nông nghiệp.

Cùng với đó là đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng nông thôn, thủy lợi, tín dụng nông nghiệp, hệ thống khuyến nông và đào tạo nguồn nhân lực. Nhờ các chính sách này, năng suất và sản lượng nông nghiệp của Việt Nam tăng mạnh qua các giai đoạn, đưa Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu lớn nhiều mặt hàng nông sản như gạo, cà phê, cao su và hồ tiêu.

Theo ông Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD), quyền sử dụng đất được giao ổn định cho nông dân trong thời hạn dài và có thể sử dụng làm tài sản bảo đảm khi vay vốn, giúp người dân có thêm nguồn lực đầu tư sản xuất. Hệ thống tín dụng nông nghiệp của Việt Nam hiện có tỷ lệ hoàn trả cao, khoảng 98%, cho thấy nông dân là nhóm khách hàng vay vốn đáng tin cậy. Đồng thời, việc kết hợp tín dụng với quản lý dựa vào cộng đồng và hệ thống khuyến nông đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất. 

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, kết nối tri thức và phát triển hạ tầng nông thôn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nông dân, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc và văn hóa nông thôn.

Buổi làm việc không chỉ mở ra cơ hội tăng cường hợp tác song phương trong lĩnh vực nông nghiệp, thương mại và khoa học - công nghệ, mà còn tạo nền tảng để hai nước tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững. Trong thời gian tới, Việt Nam và Zambia dự kiến sẽ thúc đẩy kết nối giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chuyên gia hai nước, đồng thời nghiên cứu ký kết các thỏa thuận hợp tác cụ thể nhằm đưa quan hệ hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Zambia ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển kinh tế nông nghiệp của mỗi quốc gia.