Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh (Nghị quyết 20) đặt ra những định hướng quan trọng nhằm phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Tại xã Nam Cường, tỉnh Hưng Yên, việc cụ thể hóa những định hướng này đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị thủy sản và gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi với ông Bùi Văn Quyết, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Cường về những bước triển khai Nghị quyết trong phát triển nuôi biển tại địa phương.
PV: Thưa ông, Nghị quyết số 20-NQ/TW xác định phát triển kinh tế biển là một trong những động lực quan trọng của đất nước. Xã Nam Cường đã quán triệt và cụ thể hóa những định hướng của Nghị quyết như thế nào, đặc biệt đối với phát triển kinh tế biển?
Ông Bùi Văn Quyết: Nghị quyết số 20-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển biển từ đội ngũ cán bộ đến nhân dân, từ khai thác lợi thế tự nhiên sang quản trị, khai thác và sử dụng hiệu quả, bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường làm động lực quan trọng.
Nam Cường có gần 9 km bờ biển với hàng nghìn héc-ta bãi triều, mặt nước ven biển, tuyến đường bộ ven biển và cảng cá Cửa Lân, là điều kiện rất thuận lợi để phát triển. Địa phương đồng thời nằm trong không gian quy hoạch Khu kinh tế Thái Bình, có điều kiện đón nhận các chương trình, dự án đầu tư, mở rộng không gian phát triển trong thời gian tới.
Trên cơ sở đó, Nam Cường định hướng phát triển kinh tế biển đa ngành, đa lĩnh vực, khuyến khích mạnh nghề khai thác, nuôi trồng, chế biến thủy sản, thương mại, dịch vụ, hậu cần nghề cá, du lịch biển, du lịch sinh thái phù hợp.
Đây cũng là điều kiện để phát huy truyền thống đoàn kết, kinh nghiệm sản xuất và khát vọng làm giàu của người dân vùng biển, từng bước biến tiềm năng biển thành động lực tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển bền vững.
PV: Với nhiều tiềm năng và lợi thể tự nhiên, xã Nam Cường đang định hướng phát triển những đối tượng, mô hình nuôi biển nào nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm thủy sản?
Ông Bùi Văn Quyết: Nam Cường có 1.150ha đất bãi triều phù hợp với nuôi ngao thương phẩm, Diện tích mặt nước ven biển, nguồn nước và hệ sinh thái đa dạng, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển nuôi trồng, khai thác thủy sản theo hướng hàng hóa.
Hiện địa phương có 118 phương tiện khai thác thủy sản từ 6m trở lên và 153 phương tiện dưới 6m. Tại khu vực cảng cá Cửa Lân có 18 công ty, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo điều kiện hình thành chuỗi liên kết từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.
Đặc biệt, Nam Cường có 120ha sản xuất ngao giống trong đê quốc gia, áp dụng công nghệ và quy trình thâm canh ở trình độ cao, tạo nguồn giống chất lượng phục vụ địa phương và cung cấp cho các vùng nuôi ngoài tỉnh. Thời gian tới, địa phương tập trung phát triển mạnh nghề khai thác, chế biến hải sản. Tập trung đầu tư hướng đến các đối tượng nuôi có lợi thế, giá trị gia tăng cao như ngao, tôm, cá song, cá vược, hàu.
Định hướng chung là chuyển từ tư duy “nuôi nhiều, khai thác nhiều” sang “nuôi hiệu quả, khai thác hiệu quả, tạo giá trị cao”, hình thành chuỗi giá trị thủy sản khép kín hơn.
PV: Trong phát triển kinh tế biển hiện nay, khoa học công nghệ đóng vai trò quan trọng. Xã Nam Cường đang định hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới quy trình sản xuất như thế nào để nâng cao hiệu quả nuôi trồng, khai thác, chế biến các sản phẩm thủy sản, đồng thời mở rộng thị trường cho các sản phẩm của địa phương, thưa ông?
Ông Bùi Văn Quyết: Nam Cường xác định khoa học công nghệ và chuyển đổi số phải trở thành công cụ trực tiếp phục vụ sản xuất, giúp người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chuyển từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất có kiểm soát, có dữ liệu và gắn với thị trường.
Trong nuôi trồng thủy sản, địa phương định hướng ứng dụng thiết bị theo dõi nồng độ pH, độ mặn, hàm lượng oxy hòa tan, cập nhật thời tiết, thủy triều, môi trường và dịch bệnh, từng bước số hóa quản lý vùng nuôi.
Đối với 120ha sản xuất ngao giống, tiếp tục duy trì quy trình công nghệ, thâm canh để nâng cao chất lượng và ổn định nguồn cung. Đồng thời chú trọng kiểm soát con giống, xây dựng mã số vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ.
Hiện địa phương có 9 sản phẩm OCOP từ thủy hải sản, trong đó 2 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4 sao. Đây là nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, quảng bá, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường.
Đối với khai thác, chế biến và dịch vụ hậu cần nghề cá, tập trung nâng cao năng lực bảo quản, chế biến, tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc. 18 doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu tại cảng cá Cửa Lân là lực lượng quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường.
PV: Phát triển kinh tế biển phải đi đôi với bảo vệ hệ sinh thái, kiểm soát môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nam Cường đang triển khai những giải pháp nào để hướng tới mô hình kinh tế biển xanh, bền vững, thưa ông?
Ông Bùi Văn Quyết: Quan điểm xuyên suốt của Nam Cường là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng trước mắt. Biển vừa là không gian phát triển kinh tế, vừa là không gian sinh tồn và sinh kế lâu dài của nhân dân.
Địa phương đưa ra khuyến cáo hướng dẫn mật độ nuôi phù hợp với điều kiện thực tiễn môi trường; kiểm soát chất thải, rác thải nhựa và vật tư phát sinh trong sản xuất. Người dân được khuyến khích thu gom, xử lý rác thải, hạn chế vật liệu gây ô nhiễm, sử dụng hóa chất hợp lý và tăng cường các chế phẩm sinh học thân thiện với môi trường.
Cùng với đó, thường xuyên cập nhật thông tin về thời tiết, thủy triều, môi trường và dịch bệnh để người dân chủ động phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro trong điều kiện thiên tai diễn biến phức tạp khó lường.
Địa phương chú trọng bảo vệ, phục hồi hệ sinh thái ven biển, phát triển các mô hình nuôi sinh thái phù hợp, hướng tới nền kinh tế biển xanh, hiệu quả và bền vững.
PV: Trong thời gian tới, xã Nam Cường đặt mục tiêu và kỳ vọng như thế nào đối với phát triển kinh tế biển? Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, địa phương mong muốn tỉnh và các bộ, ngành Trung ương quan tâm hỗ trợ những cơ chế, chính sách hoặc nguồn lực nào, thưa ông?
Ông Bùi Văn Quyết: Nam Cường mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm đầu tư hạ tầng phục vụ kinh tế biển. Trước mắt, địa phương đề nghị sớm đầu tư nâng cấp cảng cá Cửa Lân, nạo vét sông Lân ra biển, tạo điều kiện thuận lợi cho tàu thuyền ra vào, nâng cao năng lực khai thác, thu mua, bảo quản và chế biến thủy sản.
Cùng với đầu tư hạ tầng, Nam Cường mong muốn được hỗ trợ xúc tiến thương mại, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và mở rộng thị trường tiêu thụ. Địa phương cũng xác định tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, hình thành các chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ ổn định, qua đó nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm thủy sản.
Trong quá trình phát triển, địa phương sẽ chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc, cảnh báo môi trường và phòng, chống dịch bệnh, đồng thời khuyến khích các mô hình nuôi tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải, bảo vệ hệ sinh thái ven biển. Đây là những yếu tố quan trọng để kinh tế biển phát triển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.
Nam Cường cũng kỳ vọng các cơ chế, chính sách về đất đai, tín dụng, khoa học công nghệ, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực sẽ tiếp tục được quan tâm, tạo điều kiện để người dân mạnh dạn đầu tư, doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất, qua đó tạo thêm nhiều việc làm và sinh kế ổn định cho cư dân ven biển.
Với lợi thế biển, vị trí trong không gian Khu kinh tế Thái Bình, nguồn lực con người và sự quan tâm thu hút đầu tư, Nam Cường phấn đấu biến tiềm năng thành giá trị kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, hướng tới xây dựng Nam Cường trở thành địa phương ven biển năng động, xanh, hiện đại và bền vững.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!