Nền tảng từ một vùng quê đã đổi thay

Xã Thanh Oai được thành lập từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở sắp xếp 6 đơn vị hành chính gồm thị trấn Kim Bài, các xã Phương Trung, Thanh Mai, Đỗ Động, Kim An và phần lớn xã Kim Thư. Sau sắp xếp, địa phương đứng trước yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, đồng thời kế thừa những thành quả đã được tích lũy trong quá trình xây dựng nông thôn mới của các địa bàn trước đây.

Điểm thuận lợi của Thanh Oai là nền tảng hạ tầng và chất lượng nông thôn đã được đầu tư trong nhiều năm. Trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, các xã trên địa bàn đều đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Hệ thống giao thông từng bước được kết nối với quốc lộ, đường tỉnh và các địa phương lân cận, đường làng, ngõ xóm được mở rộng, cải tạo. Quy hoạch nông thôn mới, quy hoạch chi tiết và các khu chức năng đã được triển khai, tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế, dịch vụ.

Các điều kiện thiết yếu phục vụ đời sống người dân cũng có bước tiến rõ rệt. Tỷ lệ hộ dân được tiếp cận nước sạch đạt 100%; tỷ lệ rác thải được thu gom, xử lý trong ngày đạt từ 95% trở lên. Hệ thống thiết chế văn hóa được quan tâm đầu tư, 100% thôn, tổ dân phố có nhà văn hóa đạt chuẩn và quy hoạch đạt chuẩn; 95% thôn, tổ dân phố có sân thể thao đạt chuẩn và quy hoạch đạt chuẩn.

Trong lĩnh vực giáo dục, 19/20 trường mầm non, tiểu học và THCS công lập trên địa bàn đã đạt chuẩn quốc gia, trong đó có 8 trường đạt chuẩn mức độ 2. Công tác phổ cập giáo dục được duy trì, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Những kết quả này tạo nền móng quan trọng để Thanh Oai chuyển trọng tâm từ hoàn thiện các điều kiện cơ bản sang nâng cao chất lượng không gian sống, phát triển kinh tế và xây dựng một vùng nông thôn có khả năng thích ứng với tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh.

Nâng chất lượng kinh tế nông thôn

Kinh tế nông thôn Thanh Oai đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng tạo giá trị cao hơn trên cùng diện tích đất và nguồn lực hiện có. Nông nghiệp được định hướng theo hướng sạch, ứng dụng công nghệ, nâng chất lượng sản phẩm và gắn sản xuất với thị trường.

Đến năm 2025, toàn xã có 25 sản phẩm được công nhận OCOP, gồm 18 sản phẩm đạt hạng 4 sao và 7 sản phẩm đạt hạng 3 sao. Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương tiếp tục phát triển các sản phẩm đặc trưng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với việc nâng cao chất lượng sản xuất, Thanh Oai đang từng bước hình thành những mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tháng 7/2026, lãnh đạo xã Thanh Oai đã khảo sát, động viên mô hình trồng nho sữa ứng dụng công nghệ cao tại thôn My Thượng, hướng tới phát triển sản phẩm OCOP. Mô hình cho thấy khả năng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa kỹ thuật mới vào sản xuất và tạo thêm giá trị trên diện tích đất nông nghiệp.

Song song với phát triển sản xuất, Hội Nông dân xã Thanh Oai xác định các nhiệm vụ như xây dựng nông dân số, phát triển nông nghiệp sạch, mở rộng mô hình cánh đồng sạch, đưa sản phẩm nông nghiệp lên sàn thương mại điện tử, phát triển thêm sản phẩm OCOP và gắn sản xuất với du lịch làng nghề.

Mô hình phát triển này phù hợp với yêu cầu mới của chương trình xây dựng nông thôn mới, trong đó giá trị của khu vực nông thôn được tạo dựng từ sự kết hợp giữa sản xuất, dịch vụ, văn hóa, cảnh quan và công nghệ.

Hạ tầng gắn với quy hoạch dài hạn

Theo định hướng phát triển của Thanh Oai, quy hoạch giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức không gian dân cư, sản xuất, giao thông, dịch vụ và các khu vực sinh thái. Khi địa phương có quy mô lớn hơn sau sắp xếp, việc kết nối các khu vực dân cư, khai thác quỹ đất hợp lý và đồng bộ hạ tầng càng trở nên cần thiết.

Thực tế những năm qua cho thấy nhiều tuyến đường trên địa bàn đã được đầu tư, từng bước hình thành mạng lưới kết nối giữa các khu dân cư với các tuyến quốc lộ, đường tỉnh và địa phương lân cận. Đây là điều kiện để Thanh Oai tiếp tục mở rộng không gian phát triển thương mại, dịch vụ, sản xuất và các loại hình kinh tế mới.

Tuy nhiên, xây dựng hạ tầng trong giai đoạn mới đặt ra yêu cầu cao hơn. Hạ tầng giao thông cần được tính toán đồng bộ với thoát nước, cây xanh, chiếu sáng, cảnh quan và các công trình phục vụ dân sinh. Các khu dân cư cần được tổ chức theo hướng thuận tiện, an toàn, xanh và phù hợp với quy hoạch tổng thể.

Bộ tiêu chí xã nông thôn mới Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030 được thành phố ban hành tại Quyết định số 122/2026/QĐ-UBND ngày 28/8/2026 cũng đặt ra yêu cầu trên nhiều nhóm lĩnh vực, từ quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn đến khoa học công nghệ, chuyển đổi số, môi trường, cảnh quan, văn hóa, giáo dục, y tế và hệ thống chính trị.

Điều đó cho thấy xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay đã chuyển sang yêu cầu toàn diện hơn, trong đó chất lượng phát triển và khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân được đặt ở vị trí trung tâm.

Xây dựng nông thôn xanh, sạch từ cộng đồng

Môi trường đang trở thành một trong những yếu tố quyết định chất lượng nông thôn Thanh Oai. Những kết quả về thu gom rác thải, nước sạch và thiết chế văn hóa là tiền đề để địa phương tiếp tục xây dựng cảnh quan đồng bộ từ khu dân cư đến các tuyến đường, khu vực sản xuất.

Ngay từ đầu năm 2026, UBND xã Thanh Oai đã triển khai cuộc thi Nhà văn hóa thôn, tổ dân phố Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp, hướng tới tạo không khí thi đua và xây dựng cảnh quan môi trường nông thôn.

Cách làm này cho thấy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới ngày càng được coi trọng. Cảnh quan không thể duy trì bền vững nếu chỉ dựa vào đầu tư công trình. Việc giữ gìn đường làng, ngõ xóm, nhà văn hóa, khu thể thao, hệ thống cây xanh và vệ sinh môi trường cần trở thành công việc thường xuyên của từng khu dân cư.

Đối với Thanh Oai, đây cũng là cơ sở để hình thành những không gian nông thôn có bản sắc, hài hòa giữa yếu tố hiện đại và truyền thống.

Chuyển đổi số phục vụ người dân

Trong chặng đường xây dựng nông thôn giai đoạn 2026 - 2030. Với Thanh Oai, chuyển đổi số được xác định cùng với cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số tạo thêm điều kiện để địa phương ứng dụng công nghệ vào quản lý đất đai, quy hoạch, sản xuất nông nghiệp, quảng bá sản phẩm OCOP và cung cấp dịch vụ công. Khi dữ liệu được cập nhật và kết nối tốt hơn, người dân và doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận thông tin, giảm thời gian thực hiện thủ tục và mở rộng phương thức kinh doanh.

Lấy chất lượng cuộc sống làm thước đo

Theo định hướng của Bí thư Đảng ủy xã Thanh Oai Bùi Hoàng Phan, nhiệm vụ xây dựng nông thôn trong giai đoạn mới cần được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trọng tâm là khai thác hiệu quả các nguồn lực, nâng chất lượng hạ tầng, phát triển kinh tế gắn với lợi thế địa phương, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm các điều kiện phục vụ đời sống người dân.

Quan điểm này phù hợp với yêu cầu mà Hà Nội đặt ra khi triển khai Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Thành phố xác định mục tiêu đến năm 2030 có 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại, các tiêu chí mới chú trọng hơn tới khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng dịch vụ và đời sống người dân.

Đối với Thanh Oai, yêu cầu này đặt ra bài toán phát triển hài hòa giữa đô thị hóa và nông nghiệp, giữa đầu tư hạ tầng và bảo vệ môi trường, giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Nền tảng hiện có là lợi thế để địa phương tiếp tục nâng chất lượng nông thôn. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã ước đạt 80,6 triệu đồng/người/năm, địa phương không còn hộ nghèo, số hộ cận nghèo tại thời điểm tháng 7/2025 là 85 hộ.

Từ nền tảng đó, Thanh Oai đang hướng tới một không gian phát triển mới, trong đó nông thôn được tổ chức theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ được những giá trị riêng của vùng quê. Sản xuất nông nghiệp có thêm công nghệ và thị trường; sản phẩm địa phương được nâng giá trị; đường giao thông, trường học, thiết chế văn hóa tiếp tục được hoàn thiện; môi trường và cảnh quan được đặt trong quy hoạch dài hạn.

Xây dựng nông thôn mới vì vậy trở thành quá trình liên tục, gắn với từng khu dân cư, từng mô hình sản xuất và từng nhu cầu cụ thể của người dân. Với những kết quả đã đạt được và định hướng phát triển giai đoạn 2026 - 2030, Thanh Oai đang có cơ sở để từng bước hình thành một vùng nông thôn xanh, sinh thái, văn minh, có sức sống kinh tế và chất lượng sống ngày càng cao.

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Thành phố Hà Nội.