Xử lý nghiêm các vi phạm về an toàn thực phẩm, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”

Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Lê Thị Thanh Lam - Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ nhấn mạnh, tình trạng thực phẩm bẩn, hàng kém chất lượng vẫn là vấn đề gây lo lắng, tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân, đặc biệt là bữa ăn hàng ngày và bữa ăn học đường. Đại biểu cho biết, chỉ riêng quý I năm 2026, cả nước đã ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm. Đáng lo ngại, đã phát hiện vụ việc khoảng 300 tấn thịt lợn bệnh đưa ra thị trường, trong đó điểm đến có cả các bếp ăn tập thể và bếp ăn trường học. Điều này cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm không chỉ dừng lại ở thị trường, mà đã len lỏi vào những nơi đáng lẽ phải được kiểm soát chặt chẽ nhất.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam nhận định, đây không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường hay an toàn vệ sinh thực phẩm nói chung, mà còn là nỗi lo rất cụ thể trong mỗi gia đình, nhất là với các phụ huynh có con em học bán trú. “Đối với hành vi đưa thực phẩm không an toàn vào trường học, bếp ăn bán trú, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc hơn, bởi đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp là học sinh, trẻ em, gây tác động không chỉ trước mắt mà còn lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của các em”, đại biểu đề nghị.

Đại biểu cũng đề nghị, cần siết chặt trách nhiệm của đơn vị cung ứng, nhà trường, đơn vị tổ chức bếp ăn và cơ quan quản lý tại địa phương. Bắt buộc công khai đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn để phụ huynh và xã hội cùng giám sát. Đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm, kiểm tra đột xuất và truy xuất nguồn gốc để ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa; không để những kẽ hở trong quản lý trở thành con đường để thực phẩm bẩn đi vào bữa ăn của từng gia đình và học sinh.

Bên cạnh đó, đại biểu Hoàng Quốc Khánh - Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu lo ngại trước tình trạng vi phạm vệ sinh, an toàn thực phẩm tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiều vụ việc nghiêm trọng xảy ra trên phạm vi cả nước, các vi phạm không còn mang tính nhỏ lẻ mà đã chuyển sang quy mô lớn, có tổ chức. Liên quan đến cả các cơ sở, doanh nghiệp có tên tuổi, nhiều lô hàng từ vài chục đến hàng trăm tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc như không rõ xuất xứ, không rõ hạn sử dụng, không kiểm định đã bị phát hiện. Đặc biệt, vụ việc sử dụng hàng trăm tấn thịt lợn nhiễm để chế biến thực phẩm đã gióng lên hồi chuông cảnh báo rất nghiêm khắc. 

"Từ thực tiễn này cho thấy, nguyên nhân trực tiếp và mang tính chi phối là động cơ lợi nhuận. Một bộ phận tổ chức, cá nhân đã bất chấp pháp luật, coi nhẹ đạo đức kinh doanh, sẵn sàng đánh đổi sức khỏe của cộng đồng để thu lợi. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật hiện hành dù đã tương đối đầy đủ nhưng còn một số quy định bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn, nhất là trong bối cảnh kinh doanh trên môi trường mạng và chuỗi cung ứng phức tạp", đại biểu nhấn mạnh. 

Đại biểu đề nghị Chính phủ khẩn trương rà soát, tổng kết việc thi hành Luật An toàn thực phẩm và sớm trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung ngay trong năm 2026 đảm bảo đồng bộ, phù hợp với thực tiễn. Trong thời gian chờ sửa luật cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, nhất là việc kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để đảm bảo tính răn đe. 

Cùng với đó cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giám sát, truy xuất nguồn gốc thực phẩm, tăng cường tuyên truyền để hình thành văn hóa sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm và tiêu dùng thông minh. Người dân cần được trang bị kiến thức và phát huy vai trò giám sát, tố giác vi phạm. Việc bảo đảm an toàn thực phẩm là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của Nhân dân, vì vậy cần có những giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và quyết liệt hơn nữa để kiểm soát hiệu quả, bền vững tình trạng này.

Liên quan tới vấn đề kiểm soát an toàn thực phẩm, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế trong quá trình rà soát, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, đồng thời hoàn thiện các quy định liên quan đến lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của ngành.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, trong thời gian vừa qua, Đảng, Nhà nước, cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đã đấu tranh không khoan nhượng với tội phạm liên quan đến an toàn thực phẩm. Kỳ họp lần này, Quốc hội cũng họp đúng vào Tháng hành động vì An toàn thực phẩm. Chính phủ đang chỉ đạo các cấp, ngành tập trung thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm về an toàn thực phẩm; xác định, đây là việc phải làm thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, hàng năm các cấp đã tăng cường kiểm tra đối với hơn 300 nghìn cơ sở về an toàn thực phẩm và đã xử lý rất nhiều vụ vi phạm. Bộ Công an đã có nhiều chuyên án từ cấp Trung ương đến địa phương để phát hiện và xử lý nghiêm đối với các tội phạm liên quan đến an toàn thực phẩm.

Về hoàn thiện thể chế, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Y tế xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự kiến sẽ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026. Chính phủ cũng đang chỉ đạo xây dựng đề án, giao một cơ quan chủ trì quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm để đảm bảo hiệu quả.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, hiện nay Chính phủ đang tiếp tục chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các sai phạm, đồng thời có những giải pháp để bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chính đáng, các doanh nghiệp trong thời gian qua bị ảnh hưởng bởi nạn thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, với tinh thần đấu tranh “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” nhằm bảo vệ sức khỏe của Nhân dân.

Cùng với đó, Chính phủ cũng chỉ đạo các cấp, các ngành tăng cường công tác truyền thông tới người dân, doanh nghiệp để mọi người cùng tham gia, đấu tranh phòng ngừa đối với nạn thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, góp phần đảm bảo sức khỏe cho người dân.