Tài nguyên bản địa chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được kết nối với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức mạnh cộng đồng. Đó là quan điểm được bà Nguyễn Thị Thu, Nhà sáng lập hệ sinh thái MEVI, chia sẻ trong cuộc trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường về con đường phát triển kinh tế cộng đồng theo hướng xanh, bền vững.
Từ những vùng dược liệu dưới chân núi Ba Vì, những sản phẩm OCOP còn khiêm tốn hay những hợp tác xã đang loay hoay tìm hướng đi mới, bà Nguyễn Thị Thu - Nhà sáng lập hệ sinh thái MEVI nhìn thấy nhiều hơn những tiềm năng còn bỏ ngỏ. Theo bà, phát triển kinh tế cộng đồng không chỉ dừng ở việc tạo ra một sản phẩm hay một hợp tác xã, mà phải xây dựng được một hệ sinh thái kết nối giữa người dân, chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và công nghệ. Sự đồng hành của MEVI với Hợp tác xã Du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển nông dược Ba Vì GREEN không chỉ là một chương trình hợp tác, mà còn là bước khởi đầu cho cách tiếp cận mới trong khai thác tài nguyên bản địa, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tập thể theo hướng xanh, bền vững.
PV: Thưa bà, tại chương trình "Phụ nữ Hà Nội phát huy giá trị tài nguyên bản địa, ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi xanh trong kinh tế tập thể", MEVI đã ký kết hợp tác với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Bài (Hà Nội) và đồng hành cùng sự ra đời của Hợp tác xã Du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển nông dược Ba Vì GREEN. Điều gì khiến bà lựa chọn đồng hành với mô hình này?
Bà Nguyễn Thị Thu:
Điều khiến chúng tôi quyết định đồng hành không phải chỉ là một dự án hay một hợp tác xã mới được thành lập. Điều quan trọng hơn là chúng tôi nhìn thấy ở đây một tư duy phát triển rất phù hợp với xu thế hiện nay: lấy tài nguyên bản địa làm nền tảng, lấy người dân làm chủ thể, lấy đổi mới sáng tạo và công nghệ làm động lực để tạo ra giá trị mới.
Qua quá trình khảo sát tại địa phương, chúng tôi nhận thấy Yên Bài và khu vực Ba Vì sở hữu nhiều lợi thế mà không phải nơi nào cũng có. Đó là cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái rừng, nguồn dược liệu quý, nông sản đặc trưng, văn hóa Mường cùng những kinh nghiệm sản xuất được tích lũy qua nhiều thế hệ. Đây đều là những "tài sản" rất giá trị. Tuy nhiên, nếu mỗi hộ dân khai thác riêng lẻ thì những lợi thế ấy khó có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế bền vững.
Đó cũng là lý do MEVI lựa chọn đồng hành cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Bài và Hợp tác xã Ba Vì GREEN. Chúng tôi tin rằng, khi các nguồn lực được liên kết trong một mô hình hợp tác xã, khi người dân được tiếp cận kiến thức quản trị, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thị trường, giá trị của tài nguyên bản địa sẽ được nâng lên một cách bền vững hơn. Nội dung này cũng phù hợp với mục tiêu của Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2027 giữa Hội LHPN xã Yên Bài và MEVI về hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong phát triển kinh tế tập thể.
Theo tôi, phát triển cộng đồng hôm nay không còn là câu chuyện của từng cá nhân hay từng tổ chức riêng lẻ. Đó phải là sự kết nối của nhiều chủ thể. Chính quyền tạo môi trường và cơ chế; tổ chức hội kết nối người dân; doanh nghiệp mang đến công nghệ, thị trường và tư duy quản trị; còn người dân là trung tâm của mọi hoạt động phát triển. Khi những mắt xích đó gắn kết với nhau, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mới thực sự được hình thành.
Chuyển đổi số không bắt đầu từ công nghệ mà bắt đầu từ con người |
PV: Trong nhiều năm đồng hành với các địa phương, bà nhận thấy điều gì đang là "điểm nghẽn" lớn nhất khiến nhiều vùng giàu tài nguyên nhưng vẫn chưa phát triển tương xứng?
Bà Nguyễn Thị Thu:
Tôi cho rằng, tài nguyên không phải là yếu tố quyết định sự phát triển. Điều quyết định nằm ở cách chúng ta tổ chức và khai thác tài nguyên đó như thế nào.
Ở rất nhiều địa phương, chúng ta có những sản phẩm rất tốt, có những câu chuyện văn hóa rất đẹp, có những vùng nguyên liệu quý, nhưng chúng vẫn tồn tại như những giá trị riêng lẻ. Người dân bán nguyên liệu, doanh nghiệp bán sản phẩm, ngành du lịch phát triển theo một hướng khác. Những giá trị ấy chưa thực sự được kết nối thành một chuỗi hoàn chỉnh.
Thực tế tại Ba Vì cũng cho thấy điều đó. Địa phương có tiềm năng lớn về dược liệu, nông nghiệp và du lịch trải nghiệm, nhưng sản xuất còn phân tán, quy mô nhỏ, việc xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường vẫn còn nhiều dư địa. Việc thành lập Hợp tác xã Du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển nông dược Ba Vì GREEN chính là một bước đi nhằm khắc phục tình trạng này, tập hợp các hộ sản xuất, hình thành chuỗi liên kết và nâng cao giá trị tài nguyên bản địa.
Theo tôi, điều các hợp tác xã hiện nay cần không chỉ là vốn. Vốn rất quan trọng, nhưng nếu thiếu tư duy quản trị, thiếu chiến lược phát triển sản phẩm, thiếu năng lực xây dựng thương hiệu, thiếu công nghệ và thiếu kết nối thị trường thì nguồn lực đó cũng khó phát huy hiệu quả.
Đó là lý do tôi luôn nhấn mạnh đến khái niệm "hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho kinh tế cộng đồng". Hệ sinh thái ấy không chỉ hỗ trợ người dân làm ra một sản phẩm, mà còn giúp họ biết sản xuất theo tiêu chuẩn, kể được câu chuyện của sản phẩm, ứng dụng công nghệ số để minh bạch thông tin, kết nối với thị trường và từng bước tham gia vào chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao hơn.
Đó mới là con đường để tài nguyên bản địa không chỉ được gìn giữ, mà còn thực sự trở thành nguồn lực phát triển của địa phương, mang lại sinh kế ổn định cho người dân và tạo nền tảng cho phát triển xanh, bền vững.
Vai trò của phụ nữ trong kiến tạo kinh tế xanh cùng thông điệp gửi tới các hợp tác xã và thế hệ trẻ khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa |
PV: Nhiều ý kiến cho rằng phụ nữ đang trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển kinh tế cộng đồng và kinh tế xanh. Qua quá trình đồng hành với các địa phương, bà nhìn nhận vai trò ấy như thế nào?
Bà Nguyễn Thị Thu:
Tôi luôn tin rằng phụ nữ không chỉ là người giữ gìn giá trị truyền thống mà còn có khả năng tạo ra những giá trị mới cho cộng đồng.
Ở nhiều địa phương tôi từng đến, chính phụ nữ là người hiểu rõ nhất từng loại cây thuốc, từng sản vật quê hương, từng nghề truyền thống và cả những câu chuyện văn hóa của vùng đất mình sinh sống. Đó là nguồn tri thức bản địa vô cùng quý giá. Nếu được kết nối với khoa học công nghệ, với tư duy quản trị hiện đại và thị trường, những giá trị ấy sẽ không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực phát triển kinh tế.
Điều khiến tôi ấn tượng tại chương trình lần này là Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Hà Nội không chỉ hỗ trợ thành lập một hợp tác xã mà đang tạo dựng một môi trường để phụ nữ tự tin tham gia vào quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tập thể. Đó là cách tiếp cận mang tính dài hạn, bởi khi phụ nữ được trao cơ hội, họ không chỉ thay đổi cuộc sống của bản thân mà còn lan tỏa sự thay đổi đến gia đình và cộng đồng.
Tôi cho rằng trong giai đoạn phát triển mới, phụ nữ sẽ không còn chỉ là người sản xuất mà sẽ trở thành người quản trị, người sáng tạo và người kể câu chuyện cho chính sản phẩm của quê hương mình. Đó cũng là yếu tố quyết định để các sản phẩm bản địa có thể chinh phục thị trường.
PV: Bà kỳ vọng điều gì ở Hợp tác xã Du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển nông dược Ba Vì GREEN sau khi chính thức ra mắt?
Bà Nguyễn Thị Thu:
Tôi không kỳ vọng Ba Vì GREEN sẽ trở thành một hợp tác xã lớn trong thời gian ngắn. Điều tôi mong muốn hơn là mô hình này phát triển một cách bền vững và trở thành một ví dụ có thể truyền cảm hứng cho nhiều địa phương khác.
Ba Vì có lợi thế rất riêng. Nơi đây hội tụ cảnh quan thiên nhiên, vùng dược liệu, nông nghiệp sinh thái, bản sắc văn hóa Mường và tiềm năng phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe. Những yếu tố ấy nếu được tổ chức thành một chuỗi giá trị thống nhất sẽ tạo ra sức cạnh tranh rất khác biệt.
Theo hồ sơ phát triển của hợp tác xã, Ba Vì GREEN định hướng phát triển bốn nhóm sản phẩm gồm nông dược bản địa, sản phẩm chăm sóc sức khỏe, thủ công mỹ nghệ và du lịch trải nghiệm; đồng thời ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử để nâng cao giá trị sản phẩm. Tôi cho rằng đây là một định hướng phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện nay, khi khách hàng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc và những giá trị văn hóa gắn với sản phẩm.
Điều quan trọng hơn cả là Ba Vì GREEN đang lựa chọn con đường phát triển dựa trên những gì địa phương vốn có, thay vì chạy theo những mô hình thiếu bản sắc. Đó là hướng đi bền vững, bởi tài nguyên bản địa chỉ có giá trị lâu dài khi được khai thác có trách nhiệm và gắn với lợi ích của chính cộng đồng.
PV: Sau lễ ký kết giữa Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Bài và MEVI, điều bà mong muốn nhất là gì thưa bà?
Bà Nguyễn Thị Thu:
Tôi mong rằng sau mỗi lễ ký kết sẽ có những hành động cụ thể.
Một biên bản hợp tác chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những khóa đào tạo, những chương trình tư vấn, những sản phẩm mới được hình thành, những thị trường mới được mở ra và quan trọng nhất là người dân cảm nhận được sự thay đổi trong cuộc sống của mình.
MEVI xác định vai trò của mình không phải là làm thay địa phương hay hợp tác xã, mà là đồng hành, kết nối và thúc đẩy. Chúng tôi mong muốn phối hợp cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ, chính quyền địa phương, các chuyên gia, doanh nghiệp và các đối tác để hỗ trợ hợp tác xã từng bước hoàn thiện năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Đây cũng chính là những nội dung được hai bên thống nhất trong Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2027.
Tôi luôn tin rằng phát triển cộng đồng không thể dựa vào nỗ lực của một cá nhân hay một tổ chức. Đó là hành trình của sự đồng hành. Khi nhiều chủ thể cùng hướng tới một mục tiêu chung, sức mạnh cộng hưởng sẽ lớn hơn rất nhiều so với từng nguồn lực riêng lẻ.
PV: Bà muốn gửi gắm điều gì tới những người trẻ, những phụ nữ đang khởi nghiệp và các hợp tác xã mong muốn phát triển từ chính tài nguyên quê hương mình?
Bà Nguyễn Thị Thu:
Tôi muốn chia sẻ một điều rất giản dị, đừng nghĩ rằng tài nguyên bản địa là những gì đã cũ. Điều quý giá nhất của mỗi vùng đất không chỉ là sản vật, mà còn là tri thức bản địa, văn hóa, con người và những câu chuyện được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nếu biết kết hợp những giá trị ấy với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và tư duy thị trường, chúng ta hoàn toàn có thể tạo nên những sản phẩm có sức cạnh tranh mà vẫn giữ được bản sắc riêng.
Đối với những người trẻ và những phụ nữ đang khởi nghiệp, tôi mong các bạn hãy mạnh dạn bắt đầu từ chính quê hương mình. Đừng chỉ nhìn thấy khó khăn, mà hãy nhìn thấy cơ hội trong những điều tưởng chừng rất quen thuộc. Một cây thuốc, một món ăn, một nghề truyền thống hay một không gian văn hóa đều có thể trở thành nền tảng cho những ý tưởng mới nếu được tiếp cận bằng tư duy sáng tạo và tinh thần đổi mới.
Tôi cũng hy vọng ngày càng có nhiều hợp tác xã lựa chọn con đường phát triển dựa trên tài nguyên bản địa, ứng dụng công nghệ số và gắn kết cộng đồng. Khi mỗi người dân trở thành chủ thể của sự phát triển, mỗi địa phương sẽ có cơ hội xây dựng những mô hình kinh tế xanh mang bản sắc riêng, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Từ câu chuyện của Ba Vì GREEN và sự đồng hành giữa Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Bài với hệ sinh thái MEVI, có thể thấy phát triển kinh tế cộng đồng trong giai đoạn mới không còn dừng ở việc hỗ trợ một sản phẩm hay một hợp tác xã. Điều quan trọng hơn là kiến tạo một hệ sinh thái nơi người dân được kết nối với tri thức, công nghệ, thị trường và các nguồn lực phát triển. Đó cũng là thông điệp nổi bật mà chương trình "Phụ nữ Hà Nội phát huy giá trị tài nguyên bản địa, ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi xanh trong kinh tế tập thể" lan tỏa: khi tài nguyên bản địa được đánh thức bằng đổi mới sáng tạo và sự đồng hành của nhiều chủ thể, kinh tế tập thể sẽ trở thành động lực quan trọng cho phát triển xanh và bền vững.
Từ những trăn trở về bài toán đầu ra cho nông sản miền núi, HTX Dịch vụ nông nghiệp Điền Quang (xã Điền Lư, tỉnh Thanh Hóa) đã đầu tư chế biến sâu, ứng dụng công nghệ và phát triển kinh tế tuần hoàn. Cách làm này không chỉ giúp gia tăng giá trị cho các sản phẩm nông nghiệp địa phương mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và hình thành chuỗi sản xuất bền vững.
Trong hơn 30 năm đổi mới, ngành gỗ Việt Nam đã viết nên một câu chuyện phát triển đầy tự hào, vươn lên trở thành một trong 5 quốc gia xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lớn nhất thế giới, đứng thứ hai châu Á và đứng đầu Đông Nam Á, với sản phẩm có mặt trên 140 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Vừa qua, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp (Cơ quan của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI) đã tổ chức Diễn đàn “Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển nguyên liệu bền vững cho ngành gỗ chế biến sâu”. Diễn đàn thu hút tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội ngành hàng, các nhà khoa học, chuyên gia và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp lâm nghiệp, chế biến gỗ trên cả nước.
Thay đổi tư duy quản trị và chuẩn hóa quy trình sản xuất ngay tại gốc là giải pháp sống còn để nông sản Việt trụ vững trước các quy định kỹ thuật khắt khe từ thị trường châu Âu.
Ngày 22/7, tại xã Đoài Phương, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Hà Nội phối hợp với các đơn vị tổ chức chương trình “Phụ nữ Hà Nội phát huy giá trị tài nguyên bản địa, ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi xanh trong kinh tế tập thể”. Sự kiện không chỉ tạo diễn đàn kết nối các mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ, mà còn đánh dấu sự ra đời của Hợp tác xã Du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển nông dược Ba Vì GREEN - mô hình liên kết sản xuất, dịch vụ và du lịch dựa trên thế mạnh thiên nhiên, văn hóa của địa phương.
