Hộ gia đình chị Quách Thị Hoàn, thôn Cả, xã Sóc Sơn (xã Đông Xuân cũ), thành phố Hà Nội cùng nhiều hội viên phụ nữ trong thôn đã nỗ lực thực hiện mô hình xử lý rơm rạ thành phân hữu cơ, nói không với đốt rơm rạ trong nhiều năm nay. Mô hình của chị không chỉ bảo vệ môi trường còn tạo sinh kế cho nhiều hội viên phụ nữ khác.
Thay vì đốt bỏ rơm rạ, sau khi thu mua rơm trên những cánh đồng chị Quách Thị Hoàn và các hội viên phụ nữ ở thôn đã dùng rơm rạ để ủ phân hữu cơ, nhờ đó sau khi trừ chi phí, lợi nhuận tăng thêm thu nhập hàng triệu đồng trên mỗi hecta.
Duy trì từ 2021, sau khi tham gia các lớp tập huấn "Phụ nữ Sóc Sơn phân loại và xử lý rác hữu cơ tại hộ gia đình và khởi nghiệp từ rác hữu cơ" do huyện Sóc Sơn (cũ) tổ chức chị đã biết cách phân loại rác thải sinh hoạt, rác thải phát sinh trong quá trình sản xuất, loại nào vô cơ, loại nào hữu cơ.
Sau khi thu gom được rơm rạ bỏ đi, chị đã tự “sáng chế” cho mình cách tạo chế phẩm sinh học IMO (men vi sinh bản địa dùng để xử lý rác hữu cơ) từ các nguyên liệu sẵn có trong căn bếp mỗi gia đình. Như: đường, men tiêu hóa, men rượu, nước lã, quả chuối, mật rỉ đường (rỉ mật), quả đu đủ, cám gạo…
Chị Quách Thị Hoàn cho biết: Tôi nhận thấy việc sử dụng phân hữu cơ đã giúp cải tạo đất, tạo môi trường sống lý tưởng và thức ăn cho các sinh vật có ích như giun đất và côn trùng bắt mồi. Bón phân hữu cơ ở gốc cây, xung quanh tán cây để cây hấp thụ dinh dưỡng lâu dài, cải tạo đất và hạn chế bệnh rễ.
Theo chị việc sử dụng phân hữu cơ bón ở gốc cây ăn quả giúp cải tạo đất tơi xốp, tăng khả năng giữ nước và dinh dưỡng, đồng thời cung cấp dưỡng chất đầy đủ cho cây. Ngoài ra, nuôi gia cầm bằng thảo dược trồng từ phân hữu cơ giúp nâng cao đề kháng, hạn chế kháng sinh và tăng chất lượng thịt.
Sau 5 năm triển khai đến nay gia đình chị đã không mất bất cứ chi phí nào để mua phân hóa học, thuốc diệt cỏ, diệt sâu bệnh trên cây trồng vật nuôi và các loại vật tư nông nghiệp khác. Nhờ sử dụng phương pháp này, gia đình chị đã giảm được ngày công và số lượng người làm, các hội viên được làm việc trong môi trường trong lành hơn.
Chỉ với khoảng 10kg nguyên liệu đơn giản sẵn có, sau khi pha trộn cho được 60 lít IMO dùng cho cả vụ kéo dài 4, 5 tháng, từ lượng IMO này có thể tạo ra hàng chục tấn phân hữu cơ, sử dụng cho khoảng 6 ha cây hoa, cây dược liệu của gia đình.
Theo chị Quách Thị Hoàn: Trước đây dù diện tích trồng chưa được mở rộng, nhưng gia đình mất khá nhiều thời gian, công sức và tiền bạc cho việc mua các loại thuốc trừ sâu cho cây trồng. Việc phun thuốc hóa học thường xuyên làm ảnh hưởng đến sức khỏe cây trồng vật nuôi, giảm năng suất, chất lượng nông sản. Đất bị mất chất dinh dưỡng, bao bì thuốc bảo vệ thực vật vứt bừa bãi bờ ruộng gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe người chăm.
Nhờ chuyển phương pháp này, mỗi vụ chỉ bỏ công thu gom rơm rạ trên cánh đồng Sóc Sơn, với chi phí vận chuyển rẻ, thu mua từ các hộ dân xung quanh sân bay Nội Bài, gia đình đã có hàng chục tấn phân hữu cơ để sử dụng. Nhờ phân hữu cơ từ rơm rạ mà cây trồng phát triển ổn định. Thu hoạch định kỳ hàng tháng hàng chục triệu đồng từ việc bán sản phẩm từ cây dược liệu.
Từ những vùng đất khô cằn, không thể canh tác, không có nước tưới tiêu, đến nay chị đã có 1.000m2 trồng cây Định Lăng; 2 ha hoa Nhài, 500 m2 cây Bồ Công Anh; 2 ha Ngải Cứu; Hoa ngũ sắc… Chị cũng tạo việc làm cho nhiều hội viên phụ nữ, hiện sử dụng thường xuyên 4 nữ lao động trong làng, cho thu nhập trung bình 6 triệu đồng/người/tháng.
Nhờ sản phẩm từ phân hữu cơ được chế biến từ rơm rạ mà các chỉ số đất, nước và cây trồng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu (như VietGAP, GlobalGAP). Đảm bảo yêu cầu tuân thủ chặt chẽ các chỉ tiêu về an toàn vệ sinh thực phẩm, môi trường sản xuất và mã số vùng trồng.
Nói về kế hoạch trong thời gian tới, chị Quách Thị Hoàn cho biết: Chúng tôi sẽ mở rộng diện tích sử dụng phân hữu cơ từ chế phẩm IMO để tạo thành đất hữu cơ và các sản phẩm chăn nuôi hữu cơ. Cho ra các sản phẩm đồng đều, phù hợp cho các nhà vườn; tạo thức ăn hữu cơ cho gia súc, gia cầm thúc đẩy sự phát triển nhanh mà không cần sử dụng các loại thức ăn tăng trọng.
Gần 50 tuổi, hơn 30 năm làm nghề nông, tinh thần lao động sản xuất của chị Quách Thị Hoàn thể hiện rõ thông điệp: “Khi người nông dân có tinh thần yêu nghề, say mê với nghề sẽ biến đất thành vàng”, khi có ý trí, sự kiên trì sẽ biến những mảnh đất cằn cỗi thành các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao. Những giá trị thặng dư được tạo ra không chỉ mang lại cuộc sống thịnh vượng mà còn đánh thức tiềm năng to lớn của nền nông nghiệp bền vững.
Trong những năm qua, xã Kiên Thọ (tỉnh Thanh Hóa) đã có nhiều nỗ lực vượt bậc trong công tác giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới. Từ một xã miền núi còn nhiều khó khăn, Kiên Thọ nay đã khởi sắc rõ rệt với hạ tầng khang trang, đời sống nhân dân được nâng cao và tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh qua từng năm. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường có cuộc trao đổi với ông Trịnh Đình Lợi, Phó Chủ tịch UBND xã Kiên Thọ về kết quả đạt được, những khó khăn và định hướng trong thời gian tới.
Công tác giảm nghèo đa chiều và hướng đến phát triển bền vững ở tỉnh Quảng Trị đã đạt được nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt tại các xã miền núi, biên giới, thông qua việc đa dạng hóa sinh kế, tập trung đầu tư vào hạ tầng kinh tế - xã hội, giáo dục và việc làm, cũng như kết nối thị trường cho tiêu thụ sản phẩm.
Nhờ thực hiện hiệu quả Chỉ thị 22 của Tỉnh ủy Thanh Hóa, xã Luận Thành đang từng ngày đổi thay. Những mái nhà mới mọc lên, ánh lên niềm tin và khát vọng vươn lên thoát nghèo của người dân miền núi còn nhiều gian khó.
Công cuộc giảm nghèo toàn diện ở Nghệ An đã mang lại bước chuyển mình mạnh mẽ cho các địa phương miền núi. Hạ tầng được đầu tư đồng bộ, đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu qua từng năm…
Nhờ chính sách hỗ trợ xây nhà ở theo Chỉ thị 22 của Tỉnh ủy Thanh Hóa và chương trình cấp bò sinh sản cho hộ nghèo, cuộc sống của ông Bùi Văn Sinh, người dân tộc Mường ở xã Điền Quang đã dần ổn định. Từ hộ nghèo lâu năm, nay ông có mái ấm và hướng đi thoát nghèo bền vững.
