Bộ trưởng Trần Đức Thắng: Hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo phát triển

Hoàn thành 100% các nhiệm vụ năm 2025 theo Nghị quyết 66-NQ/TW

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định, trong năm 2025 Bộ đã cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết 66-NQ/TW cũng như các nhiệm vụ đặt ra, trong đó nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới để hoàn thiện cơ chế quản lý ở những lĩnh vực còn thiếu quy định.

Bộ trưởng đánh giá cao các đơn vị thuộc Bộ đã thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng pháp luật trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026. Các cơ chế, chính sách ban hành cơ bản phù hợp với thực tiễn, từng bước đi vào cuộc sống, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hình ảnh của Bộ trong hệ thống quản lý nhà nước. 

Theo Bộ trưởng, với đặc thù là Bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, Bộ không chỉ ban hành chính sách mà còn trực tiếp tổ chức thực hiện. Trong năm 2025, nhiều đoàn công tác do lãnh đạo Bộ làm trưởng đoàn đã làm việc với các địa phương để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là những “điểm nghẽn” liên quan đến cơ chế, chính sách do Bộ tham mưu ban hành. Bộ trưởng nhấn mạnh, định hướng hoàn thiện thể chế là tăng cường phân cấp, phân quyền, đẩy mạnh cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc phân cấp, phân quyền không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý mà vẫn phải bảo đảm vai trò quản lý nhà nước của Chính phủ và của Bộ.

Báo cáo tại Hội nghị, ông Phan Tuấn Hùng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, năm 2025 là một năm rất đặc biệt khi thực hiện đồng thời cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương 2 cấp gắn với đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, xử lý điểm nghẽn. Theo đó, Bộ có khối lượng văn bản quy phạm pháp luật được rà soát, xử lý, sửa đổi, bổ sung rất lớn; hầu hết được thực hiện gấp rút, thời hạn ngắn theo phương thức vừa chạy vừa xếp hàng; xử lý nhiều vấn đề bất cập, điểm nghẽn, các vấn đề mới chưa có tiền lệ.

Với sự chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên của Ban Thường vụ Đảng uỷ, Bộ trưởng, các Thứ trưởng và sự nỗ lực lớn, phối hợp chặt chẽ của các đơn vị, Bộ đã hoàn thành 100% nhiệm vụ được giao năm 2025. Theo Chương trình hành động của Bộ thực hiện Nghị quyết 66-NQ/TW, Bộ có 49 nhiệm vụ (30 nhiệm vụ thường xuyên, 14 nhiệm vụ hoàn thành trong năm 2025, 03 nhiệm vụ hoàn thành trong 2026, 02 nhiệm vụ hoàn thành sau năm 2026). Hết năm 2025, Bộ đã hoàn thành 14/14 nhiệm vụ năm 2025.

Theo ông Phan Tuấn Hùng, kết quả xây dựng pháp luật năm 2025 không chỉ đáp ứng kịp thời yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, phân quyền, phân cấp, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp mà còn xử lý nhiều bất cập, điểm nghẽn do quy định của pháp luật, cắt giảm, đơn giản hoá nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính, tạo tiền đề bước đầu cho kiến tạo phát triển đất nước trong giai đoạn mới. 

Bên cạnh kết quả đạt được, Vụ trưởng Vụ Pháp chế khẳng định, một số lĩnh vực, dự thảo văn bản vẫn còn tình trạng chậm trình, chưa bảo đảm thời hạn yêu cầu; công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật chưa được quan tâm, việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, pháp điển quy phạm pháp luật một số lĩnh vực còn chậm.

Thông tin về kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm 2026, đại diện Vụ Pháp chế khẳng định, Nghị quyết 66-NQ/TW được triển khai trong bối cảnh Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định cải cách thể chế là đột phá chiến lược, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số; trong đó, Nghị quyết 66 nhấn mạnh đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, coi đột phá thể chế là “đột phá của đột phá” để khơi thông nguồn lực phát triển.

Trên cơ sở đó, năm 2026 tập trung thể chế hóa Văn kiện Đại hội XIV, đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật theo hướng chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho địa phương, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm điều kiện và thủ tục hành chính, đồng thời gắn hoàn thiện thể chế với phát triển kinh tế nông nghiệp hiện đại, kinh tế xanh và chuyển đổi số. Bộ dự kiến triển khai 54 nhiệm vụ, đồng thời xây dựng 107 văn bản quy phạm pháp luật (gồm 2 luật, 19 nghị định, 6 quyết định và 80 thông tư).

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm: ban hành nghị quyết chuyên đề về xây dựng pháp luật lĩnh vực nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026 - 2031; rà soát, tinh gọn hệ thống văn bản pháp luật; xử lý các “điểm nghẽn” pháp lý; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; thúc đẩy huy động nguồn lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, Bộ sẽ trình Quốc hội 2 dự án luật trong năm 2026 (Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo), đồng thời chuẩn bị 6 dự án luật dự kiến trình năm 2027, cùng với việc nghiên cứu cơ chế, chính sách lớn nhằm xử lý ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn.

Rà soát quy định để tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Hoàng Trung đề nghị các cục chuyên ngành khẩn trương rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực phụ trách, qua đó đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định theo hướng tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện giải phóng nguồn lực cho sản xuất nông nghiệp.

Theo Thứ trưởng, trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các sản phẩm, giống cây trồng, vật nuôi phục vụ sản xuất, quy trình và thủ tục công nhận vẫn còn kéo dài. Điều này khiến các sản phẩm mới dù có chất lượng tốt nhưng phải mất nhiều năm mới được đưa ra thị trường, làm chậm quá trình đổi mới và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất. Vì vậy, các cơ quan chuyên môn cần rà soát, hoàn thiện quy định theo hướng rút ngắn thời gian, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Chia sẻ bài học kinh nghiệm từ quá trình triển khai, Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho rằng kết quả đạt được thời gian qua cho thấy vai trò quan trọng của sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Bộ trưởng, sự thống nhất trong Ban lãnh đạo Bộ và sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan, đơn vị cùng đội ngũ làm công tác pháp chế. Bên cạnh đó, nhận thức rõ vai trò của thể chế trong quản lý và phát triển ngành đã tạo sự đồng thuận cao trong quá trình triển khai nhiệm vụ, dù khối lượng công việc lớn và áp lực cao.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng thông tin, trong quá trình tổ chức thực hiện, các cơ quan, đơn vị đã chủ động nghiên cứu, nắm bắt và triển khai nhiều văn bản pháp luật mới, qua đó góp phần nâng cao chất lượng công tác pháp chế của Bộ. Tuy nhiên, việc phối hợp trong quá trình lấy ý kiến để hoàn thiện văn bản đôi khi còn chậm, có đơn vị gửi ý kiến muộn khiến cơ quan tổng hợp gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền. Thứ trưởng đề nghị các thủ trưởng đơn vị quan tâm hơn đến tiến độ phối hợp, bảo đảm quá trình xây dựng và hoàn thiện văn bản pháp luật được thực hiện đúng thời hạn.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng trả lời kiến nghị của địa phương và cử tri. Theo đó, việc trả lời cần đi thẳng vào nội dung cụ thể, rõ trách nhiệm và hướng dẫn để địa phương có thể tổ chức thực hiện, tránh tình trạng trả lời chung chung.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Trịnh Việt Hùng cũng đề nghị các cục, vụ và đơn vị trong Bộ chủ động rà soát các quy định, đồng thời tiếp thu kịp thời những phản ánh, kiến nghị từ thực tiễn quản lý nhà nước tại các địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Bên cạnh việc tiếp nhận thông tin từ cơ sở, các đơn vị cần chủ động nhận diện những điểm nghẽn trong quản lý để đề xuất giải pháp từ sớm, thay vì chờ đến khi vướng mắc trở nên nghiêm trọng mới đưa ra bàn thảo.

Thứ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết qua kiểm tra thực tế tại một số địa phương, có nơi thực hiện tốt nhưng cũng có nơi còn vướng mắc, trong đó nhiều vấn đề không nằm ở quy định pháp luật mà xuất phát từ khâu tổ chức thực hiện hoặc sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan chuyên môn. Vì vậy, các đơn vị cần tăng cường bám sát thực tiễn, chủ động xuống địa phương để nắm bắt tình hình, lắng nghe ý kiến của người dân và doanh nghiệp.

Từ đó Thứ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh việc rà soát, hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình thực hiện phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Với sự chỉ đạo của Bộ trưởng và sự phối hợp của các đơn vị, Thứ trưởng bày tỏ tin tưởng Bộ sẽ hoàn thành tốt các nhiệm vụ mà Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao trong thời gian tới.

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy phát triển ngành Nông nghiệp và môi trường

Phát biểu kết luận, Bộ trưởng Trần Đức Thắng yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát kỹ các quy định, nhất là những nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền và các văn bản hướng dẫn thi hành để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai.

Theo Bộ trưởng, việc xây dựng pháp luật trong thời gian tới cần quán triệt tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế theo hướng phục vụ phát triển. Các chính sách, quy định pháp luật cần được xây dựng theo hướng kiến tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Bộ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn của pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đồng thời đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Những điều kiện kinh doanh không thuộc danh mục theo quy định cần được bãi bỏ, bảo đảm hệ thống pháp luật minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng đề nghị tăng cường gắn kết công tác nghiên cứu khoa học với xây dựng pháp luật, khuyến khích các đề tài nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho quá trình xây dựng chính sách. Đồng thời, cần chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và các công cụ hỗ trợ mới trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Về tổ chức thực hiện, Bộ trưởng giao Vụ Pháp chế chủ trì triển khai các nhiệm vụ liên quan đến thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW; phối hợp với các đơn vị tổ chức các hội nghị trao đổi, đối thoại chính sách và tăng cường năng lực cho đội ngũ làm công tác pháp chế. Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao bố trí kinh phí kịp thời, bảo đảm nguồn lực phục vụ công tác xây dựng chính sách.

Bộ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị chủ động phối hợp với các cơ quan thông tin của Bộ để tăng cường truyền thông chính sách, trong đó khi ban hành văn bản mới cần tóm tắt các nội dung chính, điểm mới và tác động để phổ biến rộng rãi, giúp người dân và doanh nghiệp dễ tiếp cận và thực hiện.