Ngày 26/8, tại Hà Nội, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp có buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Chile Francesco Venezian Urzúa. Hai bên trao đổi về thúc đẩy mở cửa thị trường nông sản, tháo gỡ rào cản kỹ thuật và tăng cường chuyển giao công nghệ thích ứng biến đổi khí hậu, qua đó phát huy lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế.
Trong bức tranh tổng thể về quan hệ kinh tế đối ngoại của Việt Nam tại khu vực Mỹ La-tinh, Chile luôn giữ một vị trí mang tính chiến lược. Chile là quốc gia Nam Mỹ đầu tiên ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (VCFTA) với Việt Nam và Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Chile tại ASEAN.
Chile đã cùng Việt Nam xây dựng nên một nền tảng hợp tác song phương bền vững suốt hơn 55 năm qua. Mặc dù chịu nhiều tác động từ những biến động của kinh tế toàn cầu, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 vẫn đạt mốc ấn tượng 2,05 tỷ USD.
Tuy nhiên, tại buổi làm việc ngày 26/8 giữa Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp và Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Chile Francesco Venezian Urzúa, lãnh đạo ngành nông nghiệp hai nước đều thống nhất cho rằng: Quy mô giao thương hiện tại vẫn chưa phản ánh hết tiềm năng to lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp - nơi hai nền kinh tế sở hữu tính bổ trợ gần như hoàn hảo thay vì cạnh tranh trực tiếp.
Tính bổ trợ này bắt nguồn từ sự khác biệt rõ rệt về địa lý, thổ nhưỡng và khí hậu giữa hai quốc gia nằm ở hai bán cầu. Việt Nam, với đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa, sở hữu nguồn nông sản phong phú gồm các loại trái cây nhiệt đới, lúa gạo, cà phê, hồ tiêu và đặc biệt là năng lực cung ứng thủy hải sản hàng đầu thế giới. Trong khi đó, Chile - quốc gia trải dài dọc theo bờ biển Nam Thái Bình Dương với khí hậu Địa Trung Hải đặc trưng lại là "cường quốc" về nông sản ôn đới như nho, táo, anh đào (cherry), ki-wi, việt quất, cùng các sản phẩm chăn nuôi, gỗ và hạt giống chất lượng cao. Cấu trúc sản phẩm không chồng chéo này cho phép hai nước trao đổi hàng hóa nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa mà không gây áp lực xung đột lên các ngành sản xuất trong nước.
Nhằm đưa kim ngạch thương mại nông nghiệp phát triển tương xứng với tiềm năng, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, tầm quan trọng của việc tháo gỡ triệt để các rào cản kỹ thuật và đẩy nhanh tiến trình mở cửa thị trường cho các mặt hàng nông sản mới.
Hiện tại, Việt Nam đã cấp phép nhập khẩu cho hàng loạt sản phẩm từ Chile như nho, táo, anh đào, bông, đậu tương, củ hoa ly, hạt giống và gỗ. Trong thời gian tới, cơ quan quản lý Việt Nam tiếp tục xem xét tích cực hồ sơ kỹ thuật đối với trái kiwi, việt quất, chanh tươi và các loại hạt giống rau từ Chile.
Ở chiều ngược lại, phía Việt Nam đề nghị Chile quan tâm thúc đẩy tiến trình đánh giá nguy cơ dịch hại đối với các loại trái cây nhiệt đới có giá trị thương mại cao của Việt Nam như chanh leo, nhãn, vải. Thủy sản - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Chile cũng được định hướng gia tăng quy mô và nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Việt Nam với các cơ quan kiểm dịch Chile trong việc khảo sát thực địa các vùng trồng anh đào, cũng như cam kết của Việt Nam về việc tháo gỡ thủ tục nhập khẩu quả anh đào bằng đường hàng không cho mùa vụ sắp tới, là minh chứng rõ nét cho tinh thần hợp tác chủ động, sẵn sàng chia sẻ lợi ích giữa hai bên.
Không dừng lại ở thương mại thuần túy, hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Chile đang chuyển mình mạnh mẽ sang chiều sâu kỹ thuật, trọng tâm là chuyển giao công nghệ, chăn nuôi thông minh và quản lý tài nguyên bền vững. Bài học kinh nghiệm từ quá trình hiện đại hóa nông nghiệp của Chile cung cấp những gợi mở giá trị cho Việt Nam trong bối cảnh ngành nông nghiệp trong nước đang thực hiện tái cơ cấu theo hướng gia tăng giá trị và phát triển bền vững.
Trong lĩnh vực chăn nuôi, cơ quan chuyên môn hai nước đang tích cực đẩy nhanh quy trình đánh giá hệ thống thú y và kiểm soát dịch bệnh. Phía Chile bày tỏ mong muốn đưa các sản phẩm thịt và thịt chế biến vào thị trường Việt Nam, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam phát triển ngành chăn nuôi bò sữa. Thế mạnh của Chile không chỉ nằm ở nguồn con giống chất lượng cao, khả năng chống chịu bệnh tật tốt mà còn ở việc ứng dụng đồng bộ tự động hóa, công nghệ số trong quản lý trang trại và chế biến sữa. Việc hợp tác chuyển giao công nghệ chăn nuôi từ Chile sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tối ưu hóa chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm.
Một trụ cột hợp tác mang tính chiến lược khác giữa hai nước là ứng phó với biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Chile là quốc gia sở hữu địa hình tự nhiên phức tạp với nguy cơ hạn hán kéo dài và cháy rừng thường xuyên. Để thích ứng, quốc gia Nam Mỹ này đã phát triển thành công hệ thống đánh giá nguy cơ, dự báo sớm thiên tai và hạ tầng công nghệ tưới tiết kiệm nước thuộc hàng tiên tiến nhất thế giới.
Đối với Việt Nam - quốc gia đang chịu tác động nặng nề bởi biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cử Long và hạn hán cục bộ tại Tây Nguyên, kinh nghiệm quản lý nguồn nước và công nghệ tưới tiết kiệm của Chile là những giải pháp thiết thực.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp hai nước đã thống nhất tăng cường trao đổi chuyên gia, chuyển giao giải pháp kỹ thuật về quản lý tài nguyên nước và cam kết ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương toàn cầu về biến đổi khí hậu.
Để các thỏa thuận cấp cao và tiềm năng bổ trợ thực sự biến thành những con số tăng trưởng kinh tế cụ thể, hai bên thống nhất đưa doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của mọi hoạt động hợp tác. Khởi xướng cho làn sóng kết nối mới này là chuyến công tác của đoàn doanh nghiệp Chile sang Việt Nam dự kiến vào tháng 10 tới. Đây không đơn thuần là chuyến khảo sát thị trường xuất khẩu của phía Chile, mà được định hướng trở thành diễn đàn kết nối giao thương, hợp tác đầu tư và thúc đẩy chuỗi giá trị song phương.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chỉ rõ, hợp tác công có vai trò mở đường và định hình khung pháp lý, nhưng doanh nghiệp mới là lực lượng trực tiếp đưa các cam kết vào đời sống kinh tế. Do đó, các hiệp hội ngành hàng như trái cây, thủy sản, chăn nuôi, gỗ của hai nước cần tăng cường tần suất tiếp xúc, chủ động tìm kiếm đối tác để thiết lập các chuỗi cung ứng khép kín từ khâu sản xuất, chế biến đến phân phối. Việc hình thành các liên danh đầu tư giữa doanh nghiệp Việt Nam và Chile sẽ giúp nông sản hai nước tận dụng tối đa hệ thống phân phối của nhau để lan tỏa sang các thị trường khu vực như ASEAN hay Liên minh Thái Bình Dương (Pacific Alliance).
Bên cạnh đó, việc cụ thể hóa các cơ chế hợp tác dài hạn là yếu tố quyết định sự bền vững của mối quan hệ này. Hai bên thống nhất thành lập Nhóm công tác chung về nông nghiệp nhằm rà soát tiến độ mở cửa thị trường, giải quyết các vướng mắc phát sinh và tham mưu chính sách cho lãnh đạo hai Bộ. Việc tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan từ Hiệp định VCFTA kết hợp với cơ chế làm việc linh hoạt của Nhóm công tác chung sẽ tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.
Nhìn lại chặng đường hợp tác, nông nghiệp Việt Nam - Chile đang đứng trước cơ hội bứt phá. Phát huy tính bổ trợ về sản phẩm, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ thích ứng với biến đổi khí hậu và phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp, hai nước có thể xây dựng mô hình hợp tác nông nghiệp hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và thúc đẩy phát triển bền vững.