Bộ trưởng Trần Đức Thắng: Phát triển kinh tế hợp tác là chìa khóa nâng cao thu nhập nông dân và chất lượng nông thôn

Báo cáo tại Hội nghị, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Lê Đức Thịnh cho biết, Cục được thành lập từ năm 1993, hiện được giao tham mưu quản lý nhà nước trên 8 lĩnh vực lớn trong không gian sản xuất và nông thôn, trong khi quy mô chỉ 52 biên chế, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, tích hợp và hướng mạnh vào hiệu quả.

Giai đoạn 2021 - 2025, kinh tế tập thể và hợp tác xã tiếp tục được củng cố. Đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 23.000 hợp tác xã nông nghiệp, trong đó 65% hoạt động hiệu quả, giữ vai trò then chốt trong tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, liên kết doanh nghiệp và thúc đẩy nông nghiệp xanh, bền vững.

Trong lĩnh vực ngành nghề nông thôn, cả nước có khoảng 5.400 làng có nghề, doanh thu ước đạt 400.000 tỷ đồng/năm, tạo việc làm cho 2 - 3 triệu lao động, kim ngạch xuất khẩu thủ công mỹ nghệ đạt 3 - 4 tỷ USD/năm.

Về bố trí dân cư, từ năm 2012 đến nay đã ổn định cho trên 300 nghìn hộ dân; riêng năm 2025 bố trí cho hơn 9.000 hộ, góp phần kiểm soát di cư tự do và ổn định vùng khó khăn.

Bước sang năm 2026, Cục tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả hợp tác xã và liên kết chuỗi giá trị, phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Cục trưởng kiến nghị Lãnh đạo Bộ quan tâm hoàn thiện chính sách, tăng cường phối hợp và bổ sung nguồn nhân lực phù hợp để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Tại hội nghị, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Lê Phú Hà, cho biết: Thứ nhất, về đánh giá kết quả phối hợp trong năm 2025. Trong năm qua, hai đơn vị đã phối hợp triển khai nhiều nội dung quan trọng, tập trung vào công tác quản lý nhà nước và chuyển đổi số. Cụ thể, đã phối hợp xây dựng, rà soát các văn bản liên quan đến quản lý văn bản, pháp luật về chuyển đổi số; tham mưu Bộ trưởng phê duyệt các nội dung về kỹ thuật, cơ sở dữ liệu trong lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn.

Đến nay, đã xác định và triển khai 10 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, trong đó có những cơ sở dữ liệu đã được phối hợp xây dựng và đưa vào vận hành. Hai Cục cũng đã ký kết phối hợp với Công ty Sorimachi (Nhật Bản) trong việc xây dựng nền tảng số dùng chung, đồng thời phối hợp thu thập, tổng hợp dữ liệu thống kê phục vụ công tác quản lý và điều hành.

Thứ hai, về đề xuất nội dung phối hợp trong thời gian tới, trên cơ sở định hướng của Bộ, tinh thần của Nghị quyết 57 và ý kiến chỉ đạo tại Hội nghị, chúng tôi đề xuất tiếp tục phối hợp triển khai một số nội dung trọng tâm sau:

Một là, phối hợp nâng cao nhận thức và hướng dẫn triển khai chuyển đổi số, đặc biệt trong công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.

Hai là, tiếp tục phối hợp hoàn thiện thể chế, chính sách về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu trong các lĩnh vực quản lý của Bộ, đồng thời triển khai xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, dữ liệu vùng, dữ liệu địa phương theo hướng dùng chung, liên thông.

Ba là, đẩy nhanh tiến độ xây dựng và hoàn thiện các cơ sở dữ liệu trọng điểm, tiếp tục phối hợp triển khai các nội dung liên quan đến quản lý dữ liệu nông thôn, Hợp tác xã và nông thôn số.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định, giai đoạn 2021 - 2025 là giai đoạn có nhiều biến động lớn, từ tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh đó, ngành nông nghiệp và môi trường nói chung, lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn nói riêng vẫn đạt được những kết quả quan trọng, toàn diện.

Theo Bộ trưởng, nông nghiệp tiếp tục giữ vững vai trò trụ cột của nền kinh tế, đảm bảo lương thực cho hơn 100 triệu dân, đóng góp lớn vào ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Kim ngạch xuất khẩu đạt trên 70 tỷ USD, xuất siêu gần 21 tỷ USD, tỷ lệ hộ nghèo khu vực nông thôn giảm mạnh, từ 4,4% đầu giai đoạn xuống còn khoảng 1,3% vào cuối năm 2025.

Riêng trong lĩnh vực kinh tế hợp tác, đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 23.000 hợp tác xã nông nghiệp, trong đó khoảng 65% hoạt động hiệu quả ở mức khá và tốt. Doanh thu bình quân của mỗi hợp tác xã đạt khoảng 2,7 tỷ đồng/năm, thu nhập bình quân của lao động thường xuyên đạt khoảng 56 triệu đồng/năm. Hợp tác xã ngày càng phát huy vai trò trung tâm trong liên kết nông dân với doanh nghiệp, thị trường, khoa học – công nghệ, từng bước tham gia sâu vào các chuỗi giá trị và quá trình chuyển đổi số và doanh nghiệp xanh.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng đánh giá cao sự chuyển biến về tư duy quản lý của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cũng như các địa phương. Từ cách tiếp cận theo từng mảng, từng lĩnh vực rời rạc, công tác quản lý và tham mưu đã từng bước chuyển sang hướng tổng thể, tích hợp, gắn phát triển kinh tế hợp tác với tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, phát triển nông thôn, đảm bảo sinh kế bền vững và an sinh xã hội cho người dân.

Bên cạnh nông nghiệp truyền thống, không gian kinh tế nông thôn từng bước được mở rộng theo hướng đa giá trị, gắn sản xuất nông nghiệp với ngành nghề nông thôn, dịch vụ, du lịch, văn hóa và xuất khẩu, góp phần tạo việc làm tại chỗ và nâng cao thu nhập cho người dân.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng yêu cầu Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế. Đó là tư duy chiến lược chưa thật sự rõ nét, còn dàn trải, thiếu trọng tâm. Các đồng chí có 8 nhiệm vụ theo chức năng, không thể bỏ nhiệm vụ nào, nhưng cần xác định rõ việc nào là ưu tiên theo từng giai đoạn.

Một số chính sách đã ban hành nhưng việc theo dõi, đánh giá, sửa đổi, bổ sung còn chậm. Có lĩnh vực chưa có văn bản quy phạm pháp luật cấp Chính phủ. Các đồng chí phải chủ động đề xuất, thiếu cái gì thì đề xuất ngay, không có chính sách thì không thể triển khai.

Hạ tầng dữ liệu và chuyển đổi số trong lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn còn chậm, Theo chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, năm 2026 phải hoàn thành cơ sở dữ liệu, không thể để đến 2030. Không có dữ liệu thì không thể chuyển đổi số, không thể ứng dụng AI, khoa học công nghệ. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, kết nối đến cấp xã.

Bước vào năm 2026, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, yêu cầu đặt ra rất cao. Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn là đơn vị nòng cốt, cần quán triệt sâu sắc các chỉ đạo của Bộ, tập trung hoàn thiện thể chế, tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng tin tưởng, với tinh thần đổi mới, đoàn kết và trách nhiệm cao, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức thực hiện chính sách, góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh trong giai đoạn tới.