Công bố kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam

Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam – phiên bản 2025 được cập nhật trên cơ sở những tiến bộ mới về khoa học khí hậu, dữ liệu quan trắc và mô hình khí hậu quốc tế, đồng thời kế thừa các kết quả từ những phiên bản trước. So với các phiên bản năm 2009, 2012, 2016 và 2020, Kịch bản năm 2025 mở rộng đáng kể về phạm vi thông tin, mức độ chi tiết và khả năng hỗ trợ đánh giá tác động, rủi ro khí hậu và xây dựng các phương án thích ứng.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, kể từ lần đầu công bố năm 2009, Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam đã được cập nhật vào các năm 2012, 2016 và 2020, từng bước hoàn thiện về cơ sở khoa học, phương pháp và thông tin phục vụ đánh giá tác động, xác định rủi ro và hoạch định các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội trên phạm vi cả nước.

Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản năm 2025 tiếp tục kế thừa các kết quả của những phiên bản trước, đồng thời cập nhật các kết quả khoa học mới nhất của Ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu, sử dụng thế hệ mô hình khí hậu mới và các kịch bản chia sẻ kinh tế – xã hội. Cập nhật về phương pháp, dữ liệu và độ phân giải.

“Kịch bản cũng bổ sung, chi tiết hóa thông tin về các yếu tố khí hậu, hiện tượng cực đoan, nước biển dâng và nguy cơ ngập; lần đầu cung cấp kịch bản theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu, kịch bản chuyên sâu cho khu vực đô thị và bước đầu đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với một số lĩnh vực nhạy cảm. Những kết quả này góp phần nâng cao khả năng đánh giá rủi ro, hỗ trợ xây dựng và lựa chọn các giải pháp thích ứng phù hợp với từng ngành, lĩnh vực và địa phương” Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho hay.

Giới thiệu về quá trình xây dựng và những điểm mới của Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản năm 2025, PGS,TS. Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu cho biết: Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản cập nhật năm 2025 được xây dựng trên cơ sở đánh giá thực trạng, khó khăn và nhu cầu khai thác thông tin kịch bản của các bộ, ngành, địa phương, với gần 300 phiếu tham vấn.

Quá trình xây dựng có sự phối hợp về xử lý số liệu quan trắc, dự tính khí hậu tương lai bằng phương pháp động lực và thống kê, xây dựng bộ dữ liệu độ phân giải 10×10 km và tham vấn chuyên môn. Phiên bản 2025 được đổi mới về nội dung và cấu trúc, gồm 8 chương và các phụ lục chuyên sâu, bổ sung kịch bản khí hậu đô thị, kịch bản theo mức độ nóng lên toàn cầu (GWL), nguy cơ ngập và hướng dẫn khai thác, góp phần tăng tính chi tiết, trực quan và khả năng ứng dụng.

Kịch bản biến đổi khí hậu không phải là dự báo, kịch bản biến đổi khí hậu giả định có cơ sở khoa học và có tính tin cậy về xu hướng trong tương lai của khí hậu dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế – xã hội, phát thải khí nhà kính, biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng.

Do đó, việc sử dụng hiệu quả Kịch bản đòi hỏi xem xét cả phạm vi bất định và lựa chọn kịch bản phù hợp với mục tiêu sử dụng. Đối với quy hoạch và thiết kế gắn với các mốc thời gian cụ thể, Kịch bản khuyến nghị sử dụng thông tin theo các SSP; trong khi đánh giá rủi ro và xây dựng lộ trình thích ứng linh hoạt có thể khai thác thông tin theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu.

Một trong những điểm đổi mới quan trọng nhất của Kịch bản biến đổi khí hậu 2025 là việc chuyển từ cách tiếp cận dựa trên các kịch bản RCP sang sử dụng các kịch bản SSP của thế hệ CMIP6. Ba nhóm kịch bản được lựa chọn gồm kịch bản thấp, kịch bản trung bình và kịch bản cao, phản ánh các mức phát thải và phát triển kinh tế – xã hội khác nhau.

Cách tiếp cận này cho phép xem xét BĐKH không chỉ dưới góc độ thay đổi nồng độ khí nhà kính mà còn trong mối quan hệ với những giả định về phát triển kinh tế – xã hội, công nghệ, năng lượng và chính sách khí hậu. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá rủi ro trong những điều kiện phát triển khác nhau.

Kịch bản biến đổi khí hậu 2025 được cải tiến về độ phân giải không gian, cung cấp thông tin chi tiết đến cấp xã và cập nhật theo các thập kỷ. Bên cạnh các thông tin về nhiệt độ và lượng mưa, Kịch bản còn bổ sung các yếu tố như gió, bức xạ và nhiệt độ bề mặt biển; đồng thời xây dựng thông tin chuyên sâu cho các đô thị lớn.

Đây là bước tiến có ý nghĩa thực tiễn, bởi nhu cầu sử dụng Kịch bản biến đổi khí hậu hiện nay không chỉ dừng ở quy mô quốc gia hay vùng mà ngày càng cần thông tin cụ thể cho từng địa phương, ngành, lĩnh vực và công trình.

Cũng tại hội thảo các đại biểu đã được nghe TS. Trương Bá Kiên trình bày về Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam; TS. Lê Quốc Huy và TS. Nguyễn Thanh Bằng giới thiệu về Kịch bản nước biển dâng và nguy cơ ngập; TS. Nguyễn Hữu Quyền trình bày về Kịch bản biến đổi khí hậu đô thị và tác động đến các ngành, lĩnh vực. Cuối cùng là Hướng dẫn khai thác và sử dụng Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam do TS. Trần Thanh Thủy trình bày...