Tình trạng quá tải tại các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt đang đặt tỉnh Quảng Ngãi trước sức ép lớn về môi trường. Những giải pháp mang tính tình thế như mở rộng, xây dựng hố chôn lấp khẩn cấp chỉ giúp giải quyết trong ngắn hạn, trong khi yêu cầu về một hướng xử lý căn cơ, lâu dài ngày càng cấp bách.
Hố chôn lấp chỉ là biện pháp tình thế
Cuối năm 2025, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi ban hành quyết định xây dựng công trình khẩn cấp hố chôn lấp rác hợp vệ sinh diện tích 5,6 ha tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghĩa Kỳ (xã Nghĩa Giang và xã Phước Giang). Công trình nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý rác thải sinh hoạt cho các phường Cẩm Thành, Nghĩa Lộ, Trương Quang Trọng và một phần các xã Nghĩa Giang, Phước Giang, Sơn Tịnh.
Dự án có tổng mức đầu tư gần 20 tỷ đồng, gồm 3 ô chôn lấp với tổng thể tích hơn 150.000 m³, khả năng tiếp nhận khoảng 121.000 tấn rác trong thời gian dự kiến 14 tháng. Hệ thống thu gom nước rỉ rác được đầu tư đồng bộ, công suất gần 197 m³/ngày đêm.
Đến nay, ô chôn lấp số 1 đã hoàn thành và đưa vào vận hành trước Tết Nguyên đán 2026; các hạng mục còn lại đang được đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, toàn bộ khu 5,6 ha này chỉ đủ đáp ứng nhu cầu xử lý rác trong hơn một năm. Riêng ô số 1, mới đưa vào sử dụng 4 tháng nhưng đã nhanh chóng lấp đầy gần một nửa sức chứa.
Chỉ huy trưởng dự án, ông Lê Mỹ Lăng cho biết, tổng khối lượng thi công đạt khoảng 80%. Nhà thầu đang tập trung hoàn thiện các hạng mục như đắp bờ bao, lót bạt, đệm lớp đá 1×2 và cát. Hiện công trình được triển khai trên nền bãi rác cũ, phía dưới là lượng rác đã chôn lấp trước đó.
Theo Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi, đơn vị được giao tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn toàn tỉnh (trừ Khu kinh tế Dung Quất và đặc khu Lý Sơn), khu vực phía Đông tỉnh phát sinh lượng rác lớn nhất nhưng chủ yếu vẫn xử lý bằng phương pháp chôn lấp tại Nghĩa Kỳ.
Trước đó, khi hố rác 2,8 ha tại Nghĩa Kỳ đầy, tỉnh đã phải nâng cao trình để tiếp nhận rác. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, khu vực này đã quá tải hoàn toàn. Việc xây dựng hố chôn lấp 5,6 ha vì vậy chỉ là giải pháp tình thế khi không còn vị trí tiếp nhận rác ở khu vực phía Đông.
Không chỉ đồng bằng, nhiều địa phương miền núi phía Đông của Quảng Ngãi cũng rơi vào tình trạng tương tự khi các bãi rác đã đầy, một số lò đốt xuống cấp. Dù đã được giao triển khai các hố chôn lấp mới, nhưng tiến độ còn chậm, chưa có công trình hoàn thành.
Trong khi đó, khu vực phía Tây của tỉnh (địa bàn tỉnh Kon Tum cũ) hiện vẫn còn khả năng tiếp nhận rác. Riêng các xã Măng Đen, Kon Plông, Đăk Rve, Sa Thầy và phường Kon Tum, rác thải được vận chuyển về nhà máy xử lý rác tại khu vực thành phố Kon Tum cũ để xử lý.
Cần giải pháp căn cơ
Trước áp lực ngày càng lớn, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm chuyển từ xử lý tình thế sang giải pháp lâu dài, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi Bùi Đức Thuận đề xuất, tỉnh cần đầu tư khẩn cấp nhà máy xử lý rác bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước, thay vì chờ đợi nhà đầu tư theo quy trình thông thường.
Theo ông Thuận, nếu không có giải pháp kịp thời, từ nay đến giữa năm 2027 sẽ không còn vị trí để tiếp nhận rác cho các địa phương gồm thành phố Quảng Ngãi trước đây và các huyện Sơn Tịnh, Nghĩa Hành, Bình Sơn. Vì vậy, việc đầu tư nhà máy đốt rác phục vụ khu vực này là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo an toàn môi trường.
Tại bãi rác Nghĩa Kỳ (xã Nghĩa Giang), hiện có dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Nghĩa Kỳ do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển xây dựng Miền Bắc làm chủ đầu tư, tổng vốn khoảng 300 tỷ đồng. Dự án được cấp chủ trương đầu tư từ năm 2016, với mục tiêu xử lý rác đạt quy chuẩn môi trường và sản xuất phân bón hữu cơ. Tuy nhiên, do chậm triển khai và ngưng hoạt động, dự án chưa phát huy hiệu quả, làm gia tăng áp lực môi trường.
Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu Sở Tài chính làm việc cụ thể với chủ đầu tư để xác định rõ khả năng tiếp tục triển khai dự án. Trường hợp doanh nghiệp không tiếp tục, cần xử lý dứt điểm; nếu còn vướng mắc pháp lý, phải hoàn thiện để dự án sớm được triển khai. Theo nhận định của lãnh đạo tỉnh, khi nhà máy này đi vào hoạt động sẽ góp phần đáng kể vào xử lý rác thải khu vực phía Tây.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Công Hoàng cho biết, xử lý chất thải rắn hiện là vấn đề nhức nhối nhất. Từ năm 2003 đến nay, tỉnh chủ yếu áp dụng các giải pháp mang tính tình thế, chưa có phương án lâu dài, trong khi các nhà đầu tư còn dàn trải, thiếu phối hợp.
Theo ông Hoàng, mức độ ô nhiễm tại bãi rác Nghĩa Kỳ đã rất nghiêm trọng. Với tiến độ hiện nay, chỉ khoảng 7 tháng nữa khu vực phía Đông tỉnh sẽ không còn chỗ tiếp nhận rác. Do đó, tỉnh yêu cầu đẩy nhanh thi công hố chôn lấp khẩn cấp để duy trì khả năng xử lý đến khoảng tháng 10/2026.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì tham mưu các giải pháp dài hạn, định hướng xử lý rác theo hướng bền vững, trình UBND tỉnh xem xét, báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy khi cần thiết. Theo lãnh đạo tỉnh, đây không chỉ là vấn đề riêng của Quảng Ngãi mà nhiều địa phương khác cũng gặp phải, song với Quảng Ngãi, áp lực đã ở mức rất cấp bách, đòi hỏi phải có hướng đi căn cơ thay cho cách làm “chữa cháy” kéo dài suốt nhiều năm.
Vụ việc chó tấn công nhiều người xảy ra tại xã Sơn Tịnh (tỉnh Quảng Ngãi) là hồi chuông cảnh báo về tập quán nuôi chó thả rông ở nông thôn, trong bối cảnh nguy cơ bệnh dại gia tăng do thời tiết nắng nóng.
Sau hai ngày liên tiếp xuất hiện mưa đá kèm lốc xoáy, xã Tu Mơ Rông (tỉnh Quảng Ngãi) ghi nhận hơn 5 ha cây trồng bị hư hại. Chính quyền xã đang khẩn trương kiểm tra, thống kê thiệt hại để đề xuất hỗ trợ, giúp người dân sớm khôi phục sản xuất.
Việc nâng cấp Quốc lộ 24 qua đèo Violak hướng đến kết nối du lịch sinh thái Măng Đen, đồng thời mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho khu vực miền núi Quảng Ngãi.
