Chăn nuôi Việt Nam trước bước ngoặt phát triển mới

Chuyển đổi sang chăn nuôi xanh, xu thế tất yếu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và sức ép môi trường ngày càng gia tăng, phát triển chăn nuôi theo hướng “xanh” và “bền vững” đang trở thành xu hướng chung của nông nghiệp toàn cầu, với Việt Nam, yêu cầu này không chỉ gắn với mục tiêu bảo vệ môi trường mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Những năm gần đây, nhiều địa phương và doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, trong đó chất thải được xử lý và tái sử dụng làm phân bón hữu cơ hoặc sản xuất năng lượng sinh học. Cách tiếp cận này góp phần giảm đáng kể lượng phát thải ra môi trường, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Song song với đó, các tiêu chuẩn về an toàn sinh học và vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng được chú trọng. Việc kiểm soát quy trình sản xuất từ con giống, thức ăn, chăm sóc vật nuôi đến giết mổ và chế biến đang trở thành yêu cầu bắt buộc để bảo đảm chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, việc chuyển đổi sang mô hình chăn nuôi xanh không chỉ góp phần giảm ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho sản phẩm chăn nuôi Việt Nam trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng coi trọng các tiêu chí phát triển bền vững.

Song song với xu hướng phát triển xanh, quá trình hiện đại hóa sản xuất cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Nếu trước đây chăn nuôi chủ yếu dựa vào mô hình nông hộ nhỏ lẻ, thì hiện nay sản xuất theo trang trại quy mô lớn và ứng dụng công nghệ cao đang dần trở thành xu hướng chủ đạo.

Tính đến hết năm 2025, sản lượng thịt các loại của Việt Nam đạt khoảng 8,5 triệu tấn, trong khi sản lượng trứng vượt 21 tỷ quả, góp phần quan trọng bảo đảm nguồn cung thực phẩm cho gần 100 triệu dân.

Đáng chú ý, quá trình công nghiệp hóa sản xuất đang diễn ra rõ nét. Khoảng 92% đàn lợn và 84% đàn gia cầm hiện được nuôi tại các trang trại, thay vì mô hình hộ nhỏ lẻ như trước đây. Các hệ thống chuồng trại hiện đại với công nghệ cho ăn, cấp nước và kiểm soát nhiệt độ tự động đang được áp dụng ngày càng rộng rãi. Nhiều trang trại đã triển khai các giải pháp quản lý đàn vật nuôi bằng dữ liệu số, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao năng suất.

Sự phát triển của mô hình trang trại quy mô lớn cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Áp lực cạnh tranh và nguy cơ dịch bệnh

Lĩnh vực chăn nuôi cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Việc tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP đã mở ra cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế, đồng thời cũng tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với sản phẩm trong nước. Thịt và các sản phẩm chăn nuôi nhập khẩu từ những quốc gia có nền sản xuất công nghiệp phát triển thường có giá thành cạnh tranh và tiêu chuẩn chất lượng cao. Trong khi đó, dịch bệnh trên vật nuôi vẫn là một trong những rủi ro lớn đối với sản xuất. Riêng năm 2025, dịch tả lợn châu Phi đã bùng phát tại nhiều địa phương, buộc phải tiêu hủy khoảng 1,02 triệu con lợn để kiểm soát dịch.

Những diễn biến này cho thấy việc nâng cao năng lực hệ thống thú y, tăng cường kiểm soát dịch bệnh và mở rộng các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo sự ổn định của nguồn cung thực phẩm.

Hợp tác toàn diện, mở rộng thị trường và định hướng xuất khẩu

Cùng với việc củng cố thị trường trong nước, mở rộng xuất khẩu đang trở thành một trong những mục tiêu quan trọng của ngành Chăn nuôi và Thú y Việt Nam trong giai đoạn tới. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 628 triệu USD, tăng 17,4% so với năm 2024, vượt mục tiêu đề ra của Ngành.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhận định rằng, với nền tảng hiện có, xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng trong những năm tới, đặc biệt khi các doanh nghiệp ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong thời gian tới, việc ký kết các Nghị định thư xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi với nhiều quốc gia sẽ mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước Trung Đông. Đặc biệt, thị trường thực phẩm Halal với quy mô hàng nghìn tỷ USD được đánh giá là một hướng đi quan trọng cho sản phẩm chăn nuôi Việt Nam.

Trước những cơ hội và thách thức đan xen, sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người chăn nuôi được xem là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngành. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua việc hoàn thiện thể chế, xây dựng chính sách hỗ trợ và tăng cường hệ thống kiểm soát dịch bệnh. Doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt chuỗi giá trị thông qua đầu tư công nghệ, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường. Trong khi đó, người chăn nuôi là lực lượng trực tiếp tham gia sản xuất, quyết định chất lượng và hiệu quả của quá trình chuyển đổi. Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, việc xây dựng các chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người chăn nuôi sẽ là hướng đi quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm rủi ro thị trường và thúc đẩy xuất khẩu trong thời gian tới.

Nhìn tổng thể, ngành Chăn nuôi Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Quá trình chuyển đổi này không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi Việt Nam mà còn tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của nền nông nghiệp hiện đại, bền vững trong những năm tới.