Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, ngành Nông nghiệp và Môi trường vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định trong quý I/2026. Sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục giữ vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế; xuất khẩu duy trì mức xuất siêu cao; nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước đạt kết quả tích cực. Đây là nền tảng quan trọng để toàn ngành tăng tốc triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong quý II và cả năm 2026.
Chủ động điều hành trong bối cảnh nhiều biến động
Quý I năm 2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động khó lường. Những xung đột địa chính trị, sự điều chỉnh chính sách thuế quan của các nền kinh tế lớn cùng các yếu tố thời tiết cực đoan đã tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng nông sản và thị trường thương mại toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai quyết liệt các nhiệm vụ theo phương châm “Chủ động - Kịp thời - Bứt phá”, bám sát các nghị quyết của Trung ương, chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, đồng thời xây dựng các kịch bản điều hành phù hợp với diễn biến thực tế của thị trường và sản xuất.
Theo báo cáo tại Hội nghị giao ban công tác quý I và triển khai nhiệm vụ trọng tâm quý II năm 2026, công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, từ xây dựng chính sách, quản lý đầu tư công đến tổ chức sản xuất và bảo vệ môi trường. Một trong những điểm nhấn là việc Bộ đã chủ động tổ chức Hội nghị kịch bản tăng trưởng ngành vào tháng 3/2026 nhằm xây dựng các phương án ứng phó với những biến động của tình hình quốc tế, đặc biệt là tác động từ xung đột tại Trung Đông đối với chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục có nhiều biến động, đặc biệt là những tác động từ xung đột tại Trung Đông, hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đang chịu ảnh hưởng rõ rệt. Do đó, quý II được xác định là giai đoạn quan trọng để toàn ngành tăng tốc triển khai các giải pháp nhằm khai thác tối đa dư địa tăng trưởng.
Cùng với việc điều hành sản xuất, công tác quản lý tài chính và đầu tư công cũng được triển khai sớm và quyết liệt. Ngay từ đầu năm, Bộ đã phân bổ 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, với tổng vốn 6.699.528 triệu đồng, tạo điều kiện để các dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai ngay từ những tháng đầu năm. Tính đến ngày 31/3/2026, các dự án của Bộ đã giải ngân 525 tỷ đồng, đạt 8% kế hoạch, tương đương mức bình quân chung của cả nước.
Song song với đó, công tác tổ chức bộ máy tiếp tục được kiện toàn. Các quy định về phân cấp quản lý cán bộ, bổ nhiệm và tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo được rà soát, hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong toàn ngành.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng:
|
Sản xuất nông nghiệp giữ vững vai trò trụ đỡ
Trong bức tranh chung của nền kinh tế, sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định tăng trưởng và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong quý I/2026 ước đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại tiếp tục duy trì mức xuất siêu 4,78 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng đánh giá, một trong những kết quả nổi bật của ngành trong quý I là việc sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế, trong khi kim ngạch xuất khẩu và giá trị xuất siêu đều tăng so với cùng kỳ năm trước.
Trong lĩnh vực trồng trọt, sản xuất tiếp tục được duy trì ổn định. Vụ Đông Xuân 2025–2026 đạt sản lượng trên 8,4 triệu tấn lúa, với năng suất bình quân 72,1 tạ/ha, góp phần bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia.
Công tác quản lý vật tư nông nghiệp và bảo vệ thực vật được triển khai chặt chẽ, giúp kiểm soát hiệu quả dịch hại trên cây trồng và bảo đảm chất lượng sản xuất.
Trong lĩnh vực chăn nuôi, dịch bệnh trên đàn vật nuôi cơ bản được kiểm soát. Tổng đàn lợn và gia cầm tiếp tục tăng trưởng từ 7% đến 8,5%, đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán 2026.
Lĩnh vực lâm nghiệp cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực với giá trị gia tăng đạt 7,42%, trong khi diện tích trồng rừng mới tăng 13,7% so với cùng kỳ.
Liên quan đến công tác phòng chống thiên tai và bảo đảm nguồn nước cho sản xuất, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết trong năm 2026 đây vẫn sẽ là những nhiệm vụ cần đặc biệt quan tâm. Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh nắng nóng và hạn hán có thể diễn biến phức tạp, việc điều tiết nguồn nước và bảo đảm nguồn năng lượng cho sản xuất, đặc biệt là huy động nguồn thủy điện, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị trong Bộ cũng như với các bộ, ngành liên quan.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cũng nhấn mạnh công tác phòng chống thiên tai cần được triển khai từ sớm, từ xa, chủ động rà soát và chuẩn bị đầy đủ các phương án ứng phó, không để xảy ra tình trạng bị động khi thiên tai xảy ra.
Khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh tạo động lực mới
Bên cạnh việc duy trì ổn định sản xuất, ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng đang đẩy mạnh các giải pháp đổi mới nhằm tạo động lực phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn ngành. Bộ đã kiện toàn Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời yêu cầu các đơn vị đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào phục vụ trực tiếp sản xuất và quản lý.
Theo định hướng của Bộ, các nhiệm vụ khoa học công nghệ sẽ tập trung vào những lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp thông minh, công nghệ giảm phát thải, công nghệ chế biến sâu nông sản và hệ thống dự báo thiên tai.
Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết, trong thời gian tới các đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, đồng thời rà soát và cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết để bộ máy vận hành hiệu quả hơn. Đối với các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng đến hệ sinh thái, các cơ quan chuyên môn cần tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong giám sát môi trường và quản lý tài nguyên.
Trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, ngành cần theo dõi sát những biến động của thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc. Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều thay đổi, ngành cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, đồng thời mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro.
Song song với đó, các chương trình phát triển nông thôn và kinh tế hợp tác tiếp tục được triển khai. Ngành đặt mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống hợp tác xã nông nghiệp, hướng tới mục tiêu cả nước có khoảng 16.000 hợp tác xã nông nghiệp xếp loại khá, tốt, chiếm 67,7% tổng số 23.600 hợp tác xã.
Công tác bảo vệ môi trường cũng được tăng cường. Trong quý I/2026, toàn ngành đã thanh tra, kiểm tra 870 cơ sở, xử phạt 80 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, với tổng số tiền trên 1,4 tỷ đồng. Tỷ lệ mẫu thực phẩm nông lâm thủy sản đạt yêu cầu an toàn thực phẩm đạt 98,2%.
Tạo nền tảng để ngành tăng tốc trong quý II
Những kết quả đạt được trong quý I đã tạo nền tảng quan trọng để ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, toàn ngành cần tiếp tục tái cơ cấu sản xuất, khai thác hiệu quả các tiềm năng và lợi thế để nâng cao giá trị gia tăng của nông, lâm, thủy sản. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng thương hiệu và tiêu chuẩn chất lượng cho từng mặt hàng nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.
Bộ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu ngành, coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản cần được triển khai đồng bộ, gắn với sự tham gia của doanh nghiệp và người dân.
Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vững vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng bền vững và phát triển xanh của đất nước.
Từ nền tảng tăng trưởng trong quý I, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang bước vào giai đoạn tăng tốc với nhiều nhiệm vụ mang tính chiến lược, đặc biệt là hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Kỳ 2, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường sẽ làm rõ những bước đi của ngành trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” chính sách, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số và từng bước vận hành thị trường carbon - những trụ cột quan trọng cho phát triển bền vững.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm tra hoạt động giết mổ, kiểm soát giết mổ trên toàn quốc, xử lý nghiêm các cơ sở giết mổ không đảm bảo điều kiện, đồng thời tăng cường, chấn chỉnh công tác kiểm dịch của lực lượng thú y, các lò giết mổ; tăng cường hơn nữa khâu kiểm dịch qua biên giới, trong nội địa.
Tại Hội nghị phát triển nuôi trồng thủy sản các tỉnh phía Bắc năm 2026 và triển khai Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND tỉnh Lào Cai tổ chức ngày 3/4 tại Lào Cai, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Ngô Hạnh Phúc khẳng định, địa phương có nhiều lợi thế đặc thù để phát triển thủy sản hồ chứa theo hướng hiện đại, bền vững.
Trước nguy cơ kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận trong phòng và trị bệnh cho vật nuôi. Từ hoàn thiện khung chính sách, siết chặt quản lý sử dụng thuốc thú y đến đẩy mạnh vaccine, an toàn sinh học và ứng dụng khoa học công nghệ, mục tiêu đặt ra là giảm phụ thuộc vào kháng sinh, hướng tới một nền chăn nuôi an toàn, bền vững và có trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng.
Kháng kháng sinh không chỉ là câu chuyện trong chuồng trại hay phòng thí nghiệm. Khi vi khuẩn kháng thuốc xuất hiện ở vật nuôi, chúng có thể theo thực phẩm, môi trường và các hoạt động sản xuất để lan sang con người. Điều đó khiến vấn đề sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi trở thành mối quan tâm không chỉ của ngành Nông nghiệp mà còn của toàn xã hội.
Tăng trưởng ổn định, quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, khoa học công nghệ từng bước tạo đột phá cho ngành chăn nuôi Việt Nam. Nhưng phía sau những con số tích cực ấy là một nguy cơ âm thầm ngày càng đáng lo ngại: lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi có thể làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh, đe dọa an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng. Cảnh báo của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến tại Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ Nhất một lần nữa gióng lên hồi chuông về một thách thức không thể xem nhẹ trong tiến trình phát triển ngành.
