Trước diễn biến thiên tai ngày càng cực đoan, khó lường, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu người đứng đầu các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai với phương châm "chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho Nhân dân là trên hết, trước hết".
Những năm gần đây, tình hình thiên tai ngày càng khốc liệt, bất thường, cực đoan, khó dự báo. Trong các năm 2024 và 2025, nhiều trận bão, mưa lũ lớn vượt mức lịch sử, ngập lụt nghiêm trọng, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét ở nhiều địa phương, gây thiệt hại nặng nề về tính mạng, tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, sinh kế của Nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội.
Công tác phòng, chống thiên tai luôn được cả hệ thống chính trị và Nhân dân đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khả năng chống chịu của nhiều công trình hạ tầng vẫn còn hạn chế; năng lực dự báo, cảnh báo sớm, nhất là đối với các hiện tượng mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất chưa đáp ứng yêu cầu; công tác lãnh đạo, chỉ đạo ứng phó tại một số địa phương còn bị động, lúng túng, đặc biệt khi xảy ra các tình huống thiên tai phức tạp, cực đoan.
Để đẩy mạnh thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư cũng như chủ động phòng ngừa, ứng phó thiên tai trong thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cùng các đơn vị liên quan quán triệt và thực hiện nghiêm các nhiệm vụ được giao. Trong đó, chủ động lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền với phương châm "chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho Nhân dân là trên hết, trước hết".
Thủ tướng chỉ đạo Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chủ động chỉ đạo, chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn; chủ động nắm chắc địa bàn, xác định các khu vực trọng điểm, các loại hình thiên tai có thể xảy ra để chuẩn bị ứng phó. Hoàn thiện các kế hoạch phòng, chống thiên tai và phương án ứng phó với từng loại hình thiên tai theo các cấp độ rủi ro. Các phương án phải được xây dựng chi tiết, cụ thể, sát thực tế, đặc biệt đối với các kịch bản bão mạnh, mưa lũ lớn cực đoan, ngập lụt vượt lịch sử và sạt lở đất.
Cùng với đó đánh giá mức độ an toàn, khả năng chống chịu của hệ thống công trình phòng, chống thiên tai và sơ sở hạ tầng thiết yếu. Các công trình xung yếu cần được kịp thời gia cố, sửa chữa và nâng cấp nhằm chủ động phòng ngừa trước diễn biến thiên tai cực đoan. Ưu tiên đầu tư nguồn lực tập trung sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập có nguy cơ mất an toàn; thực hiện hiệu quả công tác quản lý an toàn đê điều, hồ đập; chủ động vận hành điều tiết bảo đảm an toàn hồ đập, an toàn dân cư vùng hạ du.
Song song với bảo đảm về hạ tầng, Thủ tướng yêu cầu củng cố, nâng cao vai trò của đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; tăng cường trang thiết bị, công cụ hỗ trợ nhằm đáp ứng phương châm “bốn tại chỗ” tới từng thôn, bản. Các địa phương cũng được yêu cầu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm quy định, khuyến cáo về bảo đảm an toàn khi có cảnh báo thiên tai nhằm hạn chế thiệt hại do chủ quan, bất cẩn.
Các địa phương phải chủ động sơ tán, di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, khi cần thiết áp dụng biện pháp cưỡng chế di dời để bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân. Chủ động tổ chức tái định cư cho các hộ dân sinh sống ở những khu vực có nguy cơ mất an toàn do thiên tai, nhất là khu vực có nguy cơ xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét, ngập lụt sâu. Thực hiện lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Đồng thời khẩn trương rà soát, xác định cụ thể những khu vực nguy hiểm để chủ động bố trí tạm cư cho người dân và có chính sách bảo đảm điều kiện sinh hoạt thiết yếu trong thời gian tạm cư. Trường hợp số lượng người tạm cư lớn, vượt quá khả năng hỗ trợ ngân sách địa phương thì phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, hỗ trợ, không để bị động, gián đoạn trong công tác bảo đảm đời sống cho người dân.
Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động chỉ đạo triển khai công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai; nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai, tập trung dự báo sớm, chi tiết các loại hình thiên tai cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ đặc biệt lớn, sạt lở đất, lũ quét, dông lốc và tăng cường dự báo bảo đảm an toàn hồ đập, phòng chống lũ cho hạ du.
Tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông; nâng cấp, sửa chữa đê điều, hồ đập, nhất là công trình bị sự cố năm 2024, 2025; hoàn thiện các phương án ứng phó với thiên tai, nhất là tình huống xảy ra thiên tai cực đoan, diện rộng; tập huấn, tuyên truyền về phòng ngừa, ứng phó thiên tai trên các nền tảng, đặc biệt là mạng xã hội.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Quốc phòng duy trì công tác ứng trực cứu hộ, cứu nạn; triển khai hệ thống tổng đài 112 phục vụ tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; bố trí lực lượng, phương tiện để sẵn sàng triển khai công tác ứng phó với bão lũ. Bộ Công an được giao bố trí phương tiện, lực lượng ứng phó thiên tai; xử lý nghiêm các vi phạm về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông và xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự, cứu nạn, cứu hộ, an toàn giao thông khi xảy ra bão lũ.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm rà soát các tuyến giao thông, cầu, cống gây cản trở thoát lũ; triển khai giải pháp hạn chế sạt lở và bảo đảm giao thông thông suốt khi xảy ra thiên tai. Bộ Công Thương được giao chỉ đạo các chủ hồ thủy điện thực hiện nghiêm quy định về an toàn hồ đập, vận hành hồ chứa; bảo đảm an toàn hệ thống điện trong mùa mưa lũ và dự trữ hàng hóa thiết yếu cho các khu vực thường xuyên bị chia cắt.
Các tập đoàn viễn thông, điện lực tập trung khắc phục những vấn đề bất cập đối với hệ thống đã được nhận diện trong các đợt thiên tai năm 2024, 2025 nhằm nâng cao khả năng chống chịu, hạn chế gián đoạn cung cấp điện, thông tin liên lạc; khẩn trương triển khai hạ tầng công nghệ, nguồn điện, sóng viễn thông bảo đảm công tác chỉ đạo phòng, chống thiên tai trong mọi tình huống.
Các nghị định, nghị quyết mới do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo vừa được Chính phủ ban hành trong tháng 4/2026, tập trung hoàn thiện thể chế về kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, khí tượng thủy văn và an toàn đập, hồ chứa nước, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.
Nghệ An gần như năm nào cũng phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai. Từ bão, áp thấp nhiệt đới đến lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng hay hạn hán… gây hậu quả không nhỏ đến đời sống dân sinh, sản xuất và hạ tầng.
Năm 2025 được xem là một trong những năm thiên tai khốc liệt nhất trong nhiều năm gần đây. Trên biển Đông xuất hiện tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, vượt mức kỷ lục 20 cơn của năm 2017; mưa lớn cực đoan, diện rộng liên tiếp xảy ra tại nhiều khu vực, gây lũ lụt nghiêm trọng, xuất hiện lũ vượt mức lịch sử trên 18 tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Hệ thống đê điều cả nước xảy ra 185 sự cố; riêng các tuyến đê sông Cầu, sông Thương đã phải tổ chức chống tràn gần như toàn tuyến.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đề xuất chuẩn hóa mô hình tổ chức chỉ đạo, điều hành của "Chiến dịch Quang Trung" để làm mô hình mẫu trong công tác ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai trong thời gian tới, coi đây là bài học kinh nghiệm quý báu nhằm nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành trong các tình huống khẩn cấp.
