Chủ tịch UBND xã Hồ Thầu: Định vị trà Shan Tuyết thành trụ cột kinh tế di sản

Nhận diện “kho báu di sản” và yêu cầu chuyển đổi tư duy

Giữa không gian núi cao hùng vĩ của dãy Tây Côn Lĩnh, nơi đỉnh Chiêu Lầu Thi vươn cao hơn 2.400m, Hồ Thầu sở hữu một hệ sinh thái đặc biệt với hàng nghìn hecta rừng và quần thể chè Shan Tuyết cổ thụ quý hiếm. Khoảng 1.600 ha chè cổ thụ không chỉ là nguồn nguyên liệu, mà còn là một di sản sinh thái – văn hóa có giá trị lâu dài.

Trong bài phát biểu, Chủ tịch UBND xã Hồ Thầu nhấn mạnh một nhận thức mang tính nền tảng: địa phương không chỉ quản lý một đơn vị hành chính, mà đang gìn giữ một “kho báu di sản” của quốc gia. Chính từ nhận thức này, yêu cầu chuyển đổi tư duy phát triển được đặt ra một cách rõ ràng và cấp thiết.

Nếu trước đây, chè Shan Tuyết chủ yếu được khai thác theo hướng tự nhiên, bán sản phẩm thô với giá trị gia tăng thấp, thì nay Hồ Thầu xác định phải bước sang một giai đoạn mới: Phát triển kinh tế nông nghiệp tích hợp đa giá trị. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi sản phẩm trà không chỉ mang giá trị thương mại, mà còn hàm chứa giá trị văn hóa, sinh thái và trải nghiệm.

Thông điệp “không bằng lòng với việc chỉ thu hái và bán chè thô” được xem như lời khẳng định cho quyết tâm thay đổi. Người nông dân không còn là người sản xuất đơn thuần, mà phải trở thành chủ thể kinh tế, biết làm chủ quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm và tham gia vào chuỗi giá trị.

Ba trụ cột định hình chiến lược phát triển trà Shan Tuyết

Từ thực tiễn địa phương và định hướng lớn của ngành nông nghiệp, bài phát biểu đã phác họa ba trụ cột chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu đưa trà Shan Tuyết trở thành trụ cột kinh tế di sản.

Thứ nhất, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại gắn với nâng cao năng lực người nông dân. Trọng tâm không chỉ là sản lượng, mà là chất lượng và giá trị. Người trồng chè cần được trang bị kiến thức, kỹ năng để sản xuất theo tiêu chuẩn, chế biến sâu và tiếp cận thị trường. Đây là bước chuyển từ “nông dân sản xuất” sang “nông dân kinh doanh”, phù hợp với xu thế phát triển kinh tế nông nghiệp hiện đại.

Thứ hai, phát triển du lịch nông nghiệp tuần hoàn. Hồ Thầu được định vị là một mắt xích quan trọng trong chuỗi du lịch sinh thái phía Tây của tỉnh, nhưng với cách tiếp cận thận trọng và bền vững. Như Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh, địa phương không phát triển du lịch bằng mọi giá. Mỗi gốc chè được bảo tồn là một giá trị thặng dư; mỗi du khách đến là một sự đóng góp cho việc tái tạo môi trường. Đây là cách nhìn coi tài nguyên thiên nhiên là nền tảng lâu dài, không thể đánh đổi.

Thứ ba, kết hợp khoa học công nghệ với phát huy giá trị văn hóa. Công nghệ được xem là công cụ để nâng cao giá trị sản phẩm – từ chế biến sâu, bảo quản, đến truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử. Song song, văn hóa trà được xác định là nguồn lực nội sinh, tạo nên bản sắc riêng cho sản phẩm Shan Tuyết Hồ Thầu. Những dòng trà đặc hữu như Trà Móng Rồng, Trà Shan Tiên không chỉ cần đạt chuẩn chất lượng, mà còn cần được định vị như những sản phẩm mang giá trị văn hóa đặc trưng.

Trong cả ba trụ cột, vai trò của chính quyền địa phương được xác định rõ: Làm “cầu nối” giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân. Với hệ thống hợp tác xã hiện có, Hồ Thầu đang từng bước xây dựng nền tảng cho chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ mang tính bền vững.

Từ sản phẩm trà đến không gian trải nghiệm đa giá trị

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong bài phát biểu là định hướng chuyển từ “bán sản phẩm” sang “bán trải nghiệm”. Đây là bước đi phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện đại, khi giá trị của sản phẩm ngày càng gắn với câu chuyện và trải nghiệm mà nó mang lại.

Theo đó, không gian đồi chè cổ thụ dưới chân Chiêu Lầu Thi sẽ được gắn kết với các mô hình du lịch sinh thái, homestay, kiến trúc xanh, tạo thành một hệ sinh thái du lịch nông nghiệp tuần hoàn. Du khách không chỉ đến để tham quan, mà còn trực tiếp tham gia vào các hoạt động như hái chè, chế biến, thưởng trà, tìm hiểu văn hóa bản địa.

Trong mô hình này, người nông dân đóng vai trò trung tâm. Họ không chỉ sản xuất, mà còn là người kể chuyện, người hướng dẫn trải nghiệm. Giá trị của trà Shan Tuyết vì thế được mở rộng, không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm, mà còn ở chiều sâu văn hóa và cảm xúc.

Thông điệp “không chỉ bán trà, mà còn bán văn hóa, bán trải nghiệm” là một định hướng rõ ràng, đồng thời cũng là thách thức không nhỏ. Bởi để làm được điều đó, cần sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, nguồn nhân lực và đặc biệt là công tác bảo tồn tài nguyên.

Kỳ vọng vào một mô hình phát triển bền vững từ cơ sở

Bài phát biểu của Chủ tịch UBND xã Hồ Thầu không chỉ mang ý nghĩa khai mạc một hội thảo, mà còn là một bản định hướng phát triển cho địa phương trong giai đoạn mới. Từ việc nhận diện tiềm năng, xác lập tầm nhìn, đến đề ra các trụ cột chiến lược, tất cả đều cho thấy một cách tiếp cận bài bản và có chiều sâu.

Hội thảo vì thế trở thành không gian kết nối giữa chính quyền, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân nơi những ý tưởng được trao đổi, những hợp tác được hình thành. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là nền tảng để tạo ra dòng chảy kinh tế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và giữ gìn giá trị di sản.

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang hướng xanh và đa giá trị, câu chuyện của Hồ Thầu mang ý nghĩa tham khảo rộng hơn. Đó là cách một địa phương vùng cao nhận diện đúng giá trị của mình, lựa chọn con đường phát triển phù hợp và chủ động huy động các nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu.

Từ những gốc chè Shan Tuyết cổ thụ, một hướng đi mới đang dần hình thành – nơi kinh tế không tách rời văn hóa, phát triển không đánh đổi môi trường, và người dân thực sự trở thành trung tâm của quá trình đổi mới. Đây chính là nền tảng để Hồ Thầu từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ trà Việt, với một thương hiệu không chỉ mạnh về sản phẩm, mà còn giàu về giá trị.