Chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững

Ngày 9/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) tại Việt Nam và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tổ chức “Hội nghị Toàn thể Chương trình Hỗ trợ quốc tế (ISG): Thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững: Hợp tác và đổi mới sáng tạo”. 

Tham dự Hội nghị có hơn 150 đại biểu, đến từ các bộ, ngành, đại diện các tỉnh Sơn La và An Giang, các Đại sứ và Trưởng đại diện các Cơ quan Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, các đối tác phát triển, các doanh nghiệp, hội, hiệp hội, liên minh, hợp tác xã, các viện nghiên cứu, trường đại học, các tổ chức phi chính phủ cùng các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và khu vực tư nhân.

Cam kết của các đối tác quốc tế đối với hệ thống nông nghiệp - thực phẩm của Việt Nam

Hội nghị Toàn thể ISG là diễn đàn cấp cao giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế, doanh nghiệp, đối tác phát triển, các tổ chức phi chính phủ và các cơ quan nghiên cứu để cùng trao đổi, chia sẻ các kết quả nghiên cứu, triển khai mô hình và định hướng hỗ trợ nguồn lực phù hợp với các ưu tiên quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững.

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, với quỹ đất nông nghiệp chỉ khoảng 10,3 triệu hecta và áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và môi trường, Việt Nam nhận thức rất rõ rằng không thể có một nền nông nghiệp thịnh vượng nếu thiên nhiên không được bảo vệ. Vì vậy, chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững không phải là lựa chọn, mà là con đường tất yếu.

Ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam khẳng đinh, FAO cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình này thông qua cách tiếp cận hệ thống tích hợp, phù hợp với mục tiêu “Bốn tốt hơn”, bao gồm: sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn. Trọng tâm hỗ trợ là thúc đẩy các hệ thống nông nghiệp - lương thực phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên nhưng vẫn đảm bảo tính cạnh tranh và bao trùm.

Về phía ngân hàng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam Shantanu Chakraborty nhấn mạnh,  ADB hiện đang triển khai hợp tác sâu rộng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là tài chính cho nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.  ADB đã bố trí các khoản vay ưu đãi cho khu vực tư nhân nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững, mang lại lợi ích cho phụ nữ, doanh nghiệp vừa và nhỏ ở khu vực nông thôn. Bên cạnh đó, ADB đang thúc đẩy hợp tác chiến lược với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương trong phát triển hạ tầng ứng phó với biến đổi khí hậu, hiện đại hóa hệ thống thủy lợi, cải thiện canh tác trên các lưu vực sông, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon. 

Tiếp nối các Hội nghị Toàn thể ISG qua các năm, dựa trên các định hướng ưu tiên sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi cho phát triển ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, Hội nghị Toàn thể ISG năm nay đóng vai trò là diễn đàn cấp cao dành cho đối thoại chính sách, thảo luận kỹ thuật và huy động nguồn lực nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm của Việt Nam phù hợp với các mục tiêu về khí hậu, bảo tồn thiên nhiên, phát triển nông nghiệp sinh thái, chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững, an ninh lương thực, dinh dưỡng, và rộng hơn là các mục tiêu phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ sự kiện, Thỏa thuận hợp tác trong khuôn khổ “Đối tác Chuyển đổi Hệ thống Lương thực thực phẩm”, ký kết lần đầu vào tháng 10 năm 2024 với 47 đối tác, đã được ký với hai đối tác mới là Rikolto và Hội khoa học phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO), đánh dấu cam kết của các bên trong việc hỗ trợ các ưu tiên quốc gia về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững.

Hội nghị cũng cập nhật các định hướng chính sách mới từ các diễn đàn toàn cầu, trong đó có COP30. Trình bày kết quả Hội nghị COP30, ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu đề xuất tăng cường nghiên cứu, triển khai các nội dung của Quyết định về đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) trong lĩnh vực nông nghiệp. Trọng tâm là xây dựng kế hoạch, phương án cụ thể để triển khai các nội dung của NDC đến các địa phương, tổ chức liên quan đến sản xuất lương thực và nông nghiệp. Việc này nhằm phát huy vai trò của ngành nông nghiệp trong giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.

Kêu gọi đối tác quốc tế đồng hành thúc đẩy chuyển đổi xanh nông nghiệp và môi trường

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng đề nghị các tổ chức quốc tế tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi nông nghiệp và môi trường theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Theo Bộ trưởng, trước hết cần tập trung hoàn thiện thể chế và mô hình quản trị hiện đại, thống nhất thông qua việc rà soát, sửa đổi toàn diện hệ thống pháp luật về đất đai, tài nguyên nước, rừng, môi trường, khí hậu và nông nghiệp, bảo đảm đồng bộ, minh bạch.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm, gắn với phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Ngành nông nghiệp sẽ chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên giá trị bền vững, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, nhân rộng các mô hình sản xuất phát thải thấp, bảo tồn đa dạng sinh học, quản lý rừng bền vững; từng bước xây dựng các tiêu chuẩn xanh, nâng tầm thương hiệu nông sản Việt Nam gắn với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và tín chỉ các-bon. Cùng với đó là tăng cường bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trên toàn chuỗi, giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẽ đẩy mạnh quản lý, sử dụng hiệu quả và bền vững các nguồn tài nguyên quốc gia, bao gồm đất đai, nước, rừng, khoáng sản và tài nguyên biển, phục vụ mục tiêu phát triển lâu dài. Bên cạnh đó, thúc đẩy khoa học - công nghệ và chuyển đổi số làm động lực cho phát triển nông nghiệp và môi trường, trong đó tập trung nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu; hỗ trợ khởi nghiệp và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại khu vực nông thôn.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu lực quản trị và huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh, trong đó chú trọng khai thông các nguồn lực trong nước và quốc tế, đặc biệt là tài chính khí hậu, ODA thế hệ mới và nguồn vốn tư nhân cho đầu tư xanh. Việt Nam sẽ chủ động tham gia các sáng kiến toàn cầu về phát thải ròng bằng “0”, kinh tế các-bon thấp và nông nghiệp xanh, ít phát thải, bền vững.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng khẳng định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường mong muốn tiếp tục nhận được sự hợp tác chặt chẽ, tin cậy và lâu dài của các đối tác trong chặng đường phía trước, vì một nền nông nghiệp và môi trường Việt Nam minh bạch, trách nhiệm và bền vững, đồng thời đóng góp tích cực cho một tương lai lương thực xanh, bao trùm và bền vững của khu vực và thế giới.