Ngày 17/9, Tổ chức hợp tác rừng châu Á (AFoCO) phối hợp với Thanks Carbon (Hàn Quốc) tổ chức hội thảo nghiên cứu triển khai dự án ‘Smart - Rice Việt Nam’, nhằm thúc đẩy việc áp dụng phương pháp tưới ướt khô xen kẽ và mở rộng quy mô hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định cho canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Lee Yeongjoo, Trưởng Văn phòng Khu vực Mekong (AFoCO) cho biết: Khu vực Mekong là vựa lúa của châu Á. Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất lúa gạo lớn trên thế giới, cung cấp lương thực cho hàng triệu người. Tuy nhiên, sản xuất lúa gạo cũng đặt ra một thách thức mà chúng ta không thể né tránh. Đó là phát thải khí mê-tan, một loại khí nhà kính có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu cao.
Theo ông Lee Yeongjoo: Trong nhiều năm, chúng ta đã không ngừng gia tăng sản lượng lúa gạo, nhưng chưa kiểm soát được lượng phát thải. Điều này đang thay đổi. Việt Nam đã thể hiện vai trò tiên phong trong công tác này. Chính phủ Việt Nam đã đặt ra một mục tiêu quan trọng, như chương trình "Một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030".
“Chương trình cho thấy chúng ta hoàn toàn có thể vừa tăng sản lượng lúa, vừa giảm phát thải. Chúng ta không nhất thiết phải lựa chọn giữa bảo đảm lương thực và ứng phó với biến đổi khí hậu. Dự án SMART-RICE là một phần trong tầm nhìn đó. Dự án đặt ra một câu hỏi đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng: Làm thế nào để sản xuất nhiều lúa hơn, với lượng phát thải thấp hơn, đồng thời giúp nông dân tăng thu nhập”, ông Lee Yeongjoo nhấn mạnh.
Được biết SMART-RICE là dự án khu vực nhằm thúc đẩy canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua đổi mới kỹ thuật số. Dự án sử dụng vệ tinh và trí tuệ nhân tạo để giám sát và ước tính phát thải trên đồng ruộng theo thời gian thực. Qua đó, thu thập được những dữ liệu mà trước đây chưa từng có.
Dự án sẽ hướng dẫn nông dân áp dụng phương pháp tưới khô – ướt xen kẽ (AWD), giúp giảm sử dụng nước và giảm 30–40% phát thải khí mê-tan. Ngoài áp dụng công nghệ, nông dân được đào tạo, hỗ trợ và có các cơ chế khuyến khích phù hợp.
Đặc biệt, dự án sẽ kết nối nông dân với thị trường các-bon. Khi giảm phát thải, nông dân có thể nhận được tín chỉ các-bon. Điều đó có nghĩa là những nỗ lực bảo vệ môi trường của họ được ghi nhận và mang lại thu nhập. Đây là một cách tiếp cận công bằng và bền vững.
Tại hội thảo, các đại biểu và các chuyên gia, cán bộ nông nghiệp địa phương đã cùng chia sẻ về thực tế việc áp dụng phương pháp AWD (tưới khô – ướt xen kẽ) tại Việt Nam cũng như tầm nhìn của Việt Nam về sản xuất lúa phát thải thấp.
Các đại biểu cũng được nghe giới thiệu về công nghệ trí tuệ nhân tạo của dự án và nghe báo cáo những kết quả (thí điểm) mà dự án đã đạt được trên đồng ruộng. Các đại biểu là nhà khoa học, nhà nông, nhà quản lý và doanh nghiệp thảo luận về những thách thức đang đặt ra và tìm kiếm giải pháp phối hợp trong thời gian tới.
Trong chương trình những ngày tiếp theo của hội thảo, các đại biểu sẽ để trực tiếp tham quan các mô hình ở thôn Duyên Tục, xã Bắc Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên và tổ chức buổi gặp gỡ nông dân. Đây là cơ hội để các cơ quan chức năng đánh giá mô hình canh tác lúa tưới nước khô ướt xen kẽ (AWD), hiệu chỉnh và kiểm định mô hình giải đoán ảnh vệ tinh để xác định mực nước trên ruộng lúa phục vụ tính toán kiểm kê khí nhà kính…
Sau hơn 2 năm triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại ĐBSCL, nhiều tín hiệu tích cực đã dần hiện hữu. Không chỉ giúp nông dân giảm chi phí, tăng lợi nhuận, mô hình còn mở ra hướng đi mới cho ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh thế giới ngày càng coi trọng “dấu vết carbon” của nông sản. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, PGS, TS. Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường Nông nghiệp cho rằng, muốn xây dựng một nền nông nghiệp xanh và bền vững, điều cốt lõi phải bắt đầu từ thay đổi phương thức canh tác.
Ngày 27/11/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1490/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 (Đề án). Đây là Đề án có ý nghĩa chiến lược, nhằm tái cơ cấu sản xuất lúa gạo, nâng cao thu nhập cho nông dân, đồng thời khẳng định vai trò và trách nhiệm của Việt Nam trong thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính. Để hiểu rõ hơn về hiệu quả bước đầu của Đề án, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó cục Trưởng cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật
Sáng 17/7, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về tiến độ triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
