Củng cố cơ chế điều phối, nâng hiệu quả cảnh báo sớm và ứng phó thiên tai

Chiều 3/3/2026, tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm việc với bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, trong khuôn khổ Cuộc họp Đối tác Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (GNRRTT)

Củng cố hệ thống quản lý thiên tai, chuyển trọng tâm sang đánh giá và phòng ngừa

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, trong suốt năm 2025, hai bên đã có nhiều cuộc làm việc để cùng nhìn nhận, tổng kết công tác ứng phó thiên tai. Ông gửi lời cảm ơn bà Pauline Tamesis đã ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng lực lượng phòng, chống thiên tai. Ngoài nguồn hỗ trợ vật chất, sự tham gia của các cơ quan Liên Hợp Quốc còn là nguồn động viên quan trọng đối với lực lượng thực thi nhiệm vụ và người dân vùng bị ảnh hưởng.

Về định hướng hợp tác, Thứ trưởng cho biết ngay sau các cuộc trao đổi năm 2025, Bộ đã phê duyệt kế hoạch hành động của Đối tác GNRRTT. Kế hoạch tập trung vào tăng cường chính sách; đầu tư cho hành động sớm; tăng cường thông tin cho cộng đồng; nâng cao khả năng phục hồi sau thiên tai; củng cố năng lực ứng phó khẩn cấp; đẩy mạnh chia sẻ thông tin rủi ro, bao gồm cả nội dung tài chính trong khuôn khổ hợp tác.

Theo bà Pauline Tamesis, chu kỳ hợp tác tiếp theo của Liên Hợp Quốc sẽ tập trung vào bốn trụ cột: phát triển con người, thúc đẩy chuyển đổi kinh tế, bảo vệ tiến trình chuyển đổi và tăng cường quản trị hiệu quả. Trong tổng thể đó, tăng cường khả năng chống chịu thiên tai được xem là điều kiện để bảo vệ thành quả phát triển và bảo đảm tăng trưởng bao trùm.

Thông tin về gói hỗ trợ tăng cường khả năng chống chịu thiên tai tại Việt Nam năm 2026, bà Pauline cho biết Liên Hợp Quốc tiếp cận theo hướng kết nối giữa ứng phó khẩn cấp và xây dựng khả năng phục hồi dài hạn, trong đó hệ thống cảnh báo sớm giữ vai trò cầu nối quan trọng.

Trong đó, Điều phối viên Liên Hợp quốc tại Việt Nam nhấn mạnh 4 hoạt động chi tiết. Trước hết là rà soát sau hành động đối với kế hoạch phản ứng chung năm 2025. Hoạt động này nhằm nhìn lại toàn diện cách thức Liên Hợp Quốc điều phối và triển khai các lĩnh vực hỗ trợ như nước sạch và vệ sinh, nơi trú ẩn, an ninh lương thực và sinh kế, giáo dục, y tế,… Qua đó xác định rõ những điểm mạnh, hạn chế và bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, tăng cường chuẩn bị sẵn sàng ứng phó, xây dựng các kịch bản rủi ro cao, đánh giá năng lực hiện có và mức độ sẵn sàng của hệ thống điều phối, nhằm tránh bị động khi thiên tai xảy ra.

Ở tầm nhìn dài hạn, tổ chức sẽ hỗ trợ lồng ghép giảm nhẹ rủi ro thiên tai vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường hệ thống dữ liệu về tổn thất và thiệt hại, đồng thời thúc đẩy các cơ chế tài chính rủi ro thiên tai.

Hoạt động cuối cùng là hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm. Theo bà Pauline Tamesis, cảnh báo sớm không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là năng lực truyền thông và hành động của cộng đồng, bảo đảm người dân nhận được thông tin kịp thời và biết cách ứng phó.

Theo đại diện UN, đây là cách tiếp cận dựa trên bài học kinh nghiệm, kế thừa thực tiễn các đợt đánh giá trước, nhằm nâng cao chất lượng điều phối và hiệu quả hỗ trợ trong các tình huống thiên tai tiếp theo.

Khẳng định cam kết đồng hành lâu dài, bà Pauline Tamesis nhấn mạnh Liên Hợp Quốc sẽ tiếp tục huy động chuyên môn và nguồn lực để hỗ trợ Việt Nam tăng cường hệ thống phòng ngừa, ứng phó và phục hồi sau thiên tai, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc các thành quả phát triển.

Đáp lại, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá cao các đề xuất của bà Pauline, cho rằng đây là những gợi ý quan trọng, phù hợp với định hướng của Việt Nam trong công tác phòng, chống thiên tai.

Hoàn thiện kế hoạch dự phòng 2026 trước mùa mưa bão, tăng sức chống chịu từ cơ sở

Đối với kế hoạch dự phòng năm 2026 của đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai, Thứ trưởng đề nghị cần đánh giá thực chất để xử lý các tồn đọng, bổ sung nội dung mới hoặc điều chỉnh những điểm chưa phù hợp.

Thứ nhất, nâng cao năng lực ứng phó của địa phương. Theo Thứ trưởng, bên cạnh việc điều chỉnh, tăng cường lực lượng ở cấp xã, vẫn cần chú trọng lực lượng không chuyên trách tại chỗ. Mục tiêu đặt ra là mỗi xã có ít nhất 100 người được đào tạo, trang bị kiến thức và phương tiện tối thiểu để tham gia phòng, chống thiên tai.

Bên cạnh đó, cải thiện năng lực dự báo, cảnh báo và truyền tin. Thứ trưởng thừa nhận hệ thống hiện nay còn hạn chế, đặc biệt ở khâu truyền tải thông tin đến người dân. Năm 2025 vẫn xảy ra một số trường hợp tử vong do người dân không nhận được cảnh báo kịp thời, dù chính quyền đã có thông tin dự báo. Vì vậy, kế hoạch tới cần tập trung xử lý điểm nghẽn này.

Cuối cùng, tăng tính chủ động của chính quyền địa phương. Theo Thứ trưởng, điều quan trọng là cần bảo đảm người đứng đầu địa phương hiểu rõ các loại hình thiên tai tại địa phương, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể và phổ biến đầy đủ đến người dân.

Thứ trưởng đề nghị kế hoạch dự phòng cần hoàn thiện và thông qua trong tháng 4/2026 để kịp triển khai trước mùa mưa bão bắt đầu từ tháng 5.

Liên quan đến nguồn lực quốc tế, Thứ trưởng đánh giá cao việc UN hỗ trợ Việt Nam tiếp cận Quỹ Ứng phó khẩn cấp, cho biết trong năm 2025 quỹ đã được kích hoạt nhiều lần để hỗ trợ Việt Nam, đặc biệt trong các tình huống lũ lụt, mưa bão. Ông đề nghị tiếp tục làm rõ cơ chế phối hợp để phát huy hiệu quả nguồn lực này.

Về tăng cường khả năng chống chịu, Thứ trưởng thông tin, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam sẽ ưu tiên đầu tư hạ tầng chống chịu, giảm chia cắt trong lũ lụt; các công trình công cộng như bệnh xá, trường học sẽ được chú trọng. Tuy nhiên, khả năng chống chịu của từng hộ gia đình và cộng đồng dân cư vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi sự đồng hành của người dân cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức quốc tế.

Buổi làm việc có ý nghĩa quan trọng trong việc tái khẳng định cam kết hợp tác giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai và xây dựng khả năng chống chịu. Không chỉ là cuộc trao đổi kỹ thuật về kế hoạch dự phòng và hành động sớm, cuộc họp còn thống nhất cách tiếp cận chung: lấy dự phòng làm trung tâm, tăng cường năng lực địa phương và bảo đảm hệ thống cảnh báo sớm thực sự đến được với người dân.