Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã (HTX) Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 (Đại hội VII) diễn ra trong thời điểm cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đồng thời đánh dấu tròn 80 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi điền chủ, nông gia Việt Nam – một dấu mốc quan trọng trong tư tưởng của Người về hợp tác, liên kết và phát triển kinh tế tập thể.

Tham dự Đại hội có ông Nguyễn Hồng Diên, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; GS,TS. Nguyễn Thị Doan, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam; bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân.

Liên kết để tạo thêm sức mạnh, hợp tác để cùng phát triển và vươn xa

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh, đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những thời cơ, vận hội và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế đang mở ra những không gian phát triển mới.

Trong bối cảnh đó, Đại hội không chỉ là dịp tổng kết một nhiệm kỳ và quyết định phương hướng cho 5 năm tới. Theo Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân, Đại hội còn mang trách nhiệm lớn hơn là nhìn lại chặng đường phát triển, nhận diện những yêu cầu mới và cùng xác lập tầm nhìn cho tương lai của kinh tế tập thể Việt Nam.

Nhìn lại hành trình 80 năm, mô hình HTX đã trải qua nhiều thay đổi, song có một giá trị vẫn bền vững: Con người hợp tác để cùng mạnh hơn. Khi những người sản xuất riêng lẻ tự nguyện liên kết, những nguồn lực nhỏ có thể hợp thành nguồn lực lớn; những khó khăn riêng có thể được giải quyết bằng sức mạnh chung và những cơ hội tưởng như ngoài tầm với có thể trở thành cơ hội của cả cộng đồng.

Thực tiễn 80 năm qua đã chứng minh một nhận thức sâu sắc rằng, hình thức của hợp tác có thể thay đổi theo thời gian, nhưng nhu cầu hợp tác thì chưa bao giờ mất đi. Một nền kinh tế càng hiện đại, thị trường càng rộng, cạnh tranh càng cao thì nhu cầu liên kết càng trở nên mạnh mẽ. Chính điều đó giúp củng cố thêm niềm tin vào tương lai của kinh tế tập thể. “Đó là sức mạnh của hợp tác và đó cũng là sức sống của HTX”, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đó, người đứng đầu Liên minh HTX Việt Nam đặt ra một câu hỏi lớn trước Đại hội: “HTX Việt Nam sẽ đứng ở đâu trong nền kinh tế của tương lai?”. Đây cũng là vấn đề xuyên suốt đặt ra cho khu vực kinh tế tập thể trong nhiệm kỳ mới.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân chỉ ra, nhiều HTX đã trưởng thành, nhưng vẫn còn HTX nhỏ trước một thị trường ngày càng lớn. Nhiều sản phẩm có chất lượng, nhưng chưa tạo dựng được thương hiệu và vị thế tương xứng.

Những khoảng cách ấy vừa là thách thức, vừa là dư địa để khu vực kinh tế tập thể phát triển. Vì vậy, Đại hội VII thực sự là Đại hội khơi dậy sức mạnh hợp tác, kiến tạo động lực phát triển; Đại hội của “Đổi mới tư duy – Nâng cao giá trị - Tăng cường liên kết – Phát triển bền vững”.

"Với sự quan tâm lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; sự phối hợp của các ban, bộ, ngành và địa phương; sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các cơ quan truyền thông, các đối tác trong nước và quốc tế; đặc biệt với trí tuệ, nghị lực và khát vọng của hàng triệu thành viên. Đại hội VII sẽ mở ra một chặng đường phát triển mới cho kinh tế tập thể Việt Nam đó là: Kế thừa những giá trị tốt đẹp của 80 năm qua; Đổi mới để thích ứng với thời đại; Liên kết để tạo thêm sức mạnh; Hợp tác để cùng phát triển và vươn xa", Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân khẳng định.

HTX trở thành hạt nhân tổ chức vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị

Phát biểu đóng góp ý kiến tại Đại hội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu đổi mới có tính căn bản, cần một phương thức tổ chức đủ năng lực để tập hợp nông dân, kết nối các nguồn lực, tổ chức vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết doanh nghiệp và thị trường, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích của người sản xuất. HTX chính là một trong những phương thức quan trọng để thực hiện yêu cầu đó.

Trong một nền nông nghiệp với hàng triệu hộ sản xuất, HTX không chỉ là lựa chọn về mô hình tổ chức mà là con đường để khắc phục bài toán sản xuất nhỏ lẻ, tạo sức mạnh về quy mô, nâng cao vị thế của người nông dân và đưa nông nghiệp Việt Nam tham gia ngày càng sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Vì vậy theo Thứ trưởng, cần tiếp tục thay đổi về nhận thức: HTX không chỉ là đối tượng của chính sách hỗ trợ, mà phải trở thành một chủ thể kinh tế quan trọng trong tổ chức lại sản xuất, phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn hiện đại và thực hiện chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Đây cũng chính là tinh thần của Luật HTX năm 2023 và Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030.

Giai đoạn tới cần chuyển mạnh từ phát triển về số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh. “Không chỉ nói có bao nhiêu HTX mà quan trọng hơn phải trả lời: HTX hoạt động có hiệu quả hay không, thành viên có tăng thu nhập hay không, có sự tham gia sâu vào chuỗi giá trị hay không, có đủ năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững hay không”, Thứ trưởng nêu rõ.

Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh những định hướng trọng tâm phát triển HTX trong thời gian tới.

Thứ nhất, chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ HTX sang kiến tạo năng lực để HTX phát triển với tinh thần: Nhà nước kiến tạo - HTX tự chủ - Doanh nghiệp liên kết - Thị trường dẫn dắt - Thành viên là trung tâm.

Thứ hai, đưa HTX trở thành hạt nhân tổ chức vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị trong bối cảnh điểm nghẽn kéo dài của nền nông nghiệp Việt Nam thời gian qua là sản xuất nhỏ lẻ, phân tán và liên kết chưa bền vững.

Thứ ba, lấy khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của HTX.

Thứ tư, phát triển HTX theo hướng đa hoạt động, đa dịch vụ, đa giá trị.

Thứ năm, coi con người và năng lực quản trị là khâu đột phá, hình thành một thế hệ giám đốc, cán bộ quản trị HTX chuyên nghiệp, có tư duy thị trường, hiểu tài chính, công nghệ và quản trị chuỗi giá trị, có khả năng làm việc với doanh nghiệp, ngân hàng, nhà khoa học và các đối tác.

Thứ trưởng nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng là HTX có thành viên thực chất, quản trị chuyên nghiệp, sản xuất theo tiêu chuẩn, kinh doanh theo thị trường, liên kết bền vững, ứng dụng công nghệ và tạo ra giá trị kinh tế, xã hội và môi trường.

“Phát triển HTX vì vậy không phải là mục tiêu tự thân, cao hơn đó là phương thức để tổ chức lại sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền nông nghiệp và nâng cao vị thế của người nông dân; để người nông dân không chỉ là người sản xuất nguyên liệu mà ngày càng tham gia sâu vào chuỗi giá trị, có tiếng nói với thị trường và thực sự trở thành chủ thể của nền kinh tế Việt Nam", Thứ trưởng nêu vấn đề.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đồng hành, kiến tạo và tạo điều kiện thuận lợi để HTX nâng cao năng lực, tiếp cận tốt hơn với nguồn lực và tham gia sâu hơn vào các chương trình, đề án phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn.

"Chúng tôi tin tưởng rằng với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự đồng hành của Liên minh HTX Việt Nam, sự chủ động của các địa phương, doanh nghiệp và đặc biệt khát vọng tự đổi mới, tự vươn lên của chính các HTX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ tạo ra một bước chuyển biến mới về chất của kinh tế tập thể, HTX Việt Nam", Thứ trưởng Võ Văn Hưng khẳng định.