Vừa qua, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Kế hoạch số 1077/KH-UBND về việc triển khai Chương trình phối hợp nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh.
Kế hoạch nhằm mục tiêu là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản; phát triển chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn gắn với vùng nguyên liệu tập trung, cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, sản phẩm OCOP và các ngành hàng chủ lực của tỉnh. Đồng thời, thúc đẩy liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông, lâm, thủy sản; mở rộng hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp và hệ thống phân phối trong nước, hướng đến phát triển thị trường xuất khẩu; góp phần nâng cao giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh của sản phẩm nông, lâm, thủy sản, phát triển nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và bền vững.
Đồng Tháp là một trong những địa phương có thế mạnh nông nghiệp nổi bật tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nhận rõ vai trò nền tảng của sản phẩm chủ lực trong định hình chiến lược phát triển, tỉnh Đồng Tháp xác định 3 nhóm sản phẩm cốt lõi: Lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp; trái cây đặc sản có giá trị kinh tế; thủy sản nước ngọt, trong đó nổi bật là cá tra. Đây đều là những mặt hàng có quy mô sản xuất lớn, có vùng chuyên canh ổn định, được cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi.
Cùng với đó, nhóm sản phẩm OCOP và làng nghề truyền thống cũng được quan tâm phát triển. Các sản phẩm như: Sen, nem Lai Vung, hủ tiếu Sa Đéc, mắm Gò Công, xoài sấy và các loại trái cây đặc trưng như thanh long Chợ Gạo, sầu riêng Ngũ Hiệp, vú sữa Lò Rèn không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa nông thôn.
Tỉnh Đồng Tháp hiện có gần 135.000 ha cây ăn quả, sản lượng trên 2,5 triệu tấn mỗi năm. Trong đó, sầu riêng, mít là những cây trồng chủ lực, có giá trị kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước. Thời gian qua, tỉnh tập trung triển khai cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, với khoảng 51.000 ha được cấp mã số vùng trồng, gần 500 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.
Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, có tổ chức, gắn với hợp tác xã đã góp phần từng bước thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết, đồng bộ về quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc. Trong điều kiện thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và tính minh bạch, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị là yêu cầu tất yếu, trong đó truy xuất nguồn gốc giữ vai trò then chốt.
Trước đây, nông sản địa phương chủ yếu tiêu thụ qua thương lái nên ít chú trọng đến việc ghi chép, lưu trữ thông tin sản xuất. Tuy nhiên, khi tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là các thị trường khó tính như: Châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện bắt buộc.
Thực tế cho thấy, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ an toàn của sản phẩm. Do đó, việc minh bạch thông tin không chỉ giúp nâng cao uy tín sản phẩm mà còn góp phần tạo dựng niềm tin đối với thị trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở việc dán tem QR mà là hệ thống dữ liệu xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong tư duy sản xuất. Trên địa bàn tỉnh, các hợp tác xã trồng xoài ở xã Mỹ Thọ, Mỹ Hiệp, quýt hồng Lai Vung, vùng sản xuất lúa chất lượng cao đã triển khai nhật ký điện tử, mã vùng trồng và hệ thống quản lý truy xuất.
Mỗi sản phẩm từng bước được “định danh”, gắn với thông tin về vùng trồng, quy trình canh tác và tiêu chuẩn chất lượng. Việc ứng dụng công nghệ số giúp đơn giản hóa quy trình quản lý. Nông dân có thể cập nhật nhật ký sản xuất thông qua thiết bị di động, dữ liệu được lưu trữ thành hồ sơ điện tử cho từng lô sản phẩm, góp phần nâng cao tính minh bạch và khả năng kiểm soát chất lượng.
Triển khai Chương trình phối hợp về nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Đồng Tháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản; phát triển chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn gắn với vùng nguyên liệu tập trung, cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, sản phẩm OCOP và các ngành hàng chủ lực của tỉnh.
Phát triển và duy trì các chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn, phấn đấu số chuỗi tăng bình quân tối thiểu 10%/năm; ưu tiên các chuỗi liên kết gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã và hệ thống phân phối. Địa phương này đặt mục tiêu đến năm 2030, tối thiểu 70% chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản tham gia Chương trình đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc theo quy định; 100% mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói thuộc các ngành hàng chủ lực của tỉnh được rà soát, cập nhật và quản lý theo quy định.
Phấn đấu 100% sản phẩm OCOP thuộc lĩnh vực nông nghiệp áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản (trừ nhóm sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch). Hằng năm, hỗ trợ tối thiểu 5 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và công cụ cải tiến năng suất, chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Tỉnh rà soát, cập nhật, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở sơ chế, chế biến và các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng; từng bước xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và kết nối liên vùng.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, triển khai các giải pháp truy xuất nguồn gốc điện tử đối với nông, lâm, thủy sản; kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia và các hệ thống có liên quan theo quy định.
Bên cạnh đó, ngành chức năng tiến hành rà soát, đánh giá hiện trạng các chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn trên địa bàn tỉnh; duy trì, củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các chuỗi đã được xác nhận; ưu tiên phát triển các chuỗi đối với ngành hàng chủ lực, sản phẩm OCOP và các sản phẩm có lợi thế của tỉnh.
Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị; thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với cơ sở sơ chế, chế biến, hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị gia tăng, bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt, hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và các giải pháp quản lý tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông, lâm, thủy sản.
Tỉnh cần thường xuyên cập nhật, cung cấp thông tin về nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của thị trường trong nước và xuất khẩu để doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất chủ động tổ chức sản xuất phù hợp. Tăng cường các hoạt động kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia hệ thống phân phối hiện đại, sàn thương mại điện tử và các chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài nước. Hỗ trợ phát triển thương hiệu, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và nâng cao năng lực cạnh tranh đối với các sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực và sản phẩm OCOP của tỉnh.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng hiết lập và duy trì cơ chế phối hợp, trao đổi, chia sẻ thông tin thường xuyên giữa các tỉnh, thành phố về tình hình sản xuất, tiêu thụ, truy xuất nguồn gốc, chất lượng và an toàn thực phẩm đối với nông, lâm, thủy sản. Phối hợp triển khai các hoạt động kết nối giao thương, khảo sát thị trường, phát triển chuỗi cung ứng liên tỉnh; chia sẻ kinh nghiệm, mô hình sản xuất, quản lý và tiêu thụ hiệu quả, góp phần tăng cường liên kết vùng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị nông, lâm, thủy sản.
Sau giai đoạn xây dựng, làm sạch và liên thông dữ liệu, năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi dữ liệu đất đai bắt đầu đi vào trực tiếp quy trình giải quyết thủ tục hành chính của ngành Nông nghiệp và Môi trường. Dịch vụ công trực tuyến không còn dừng ở hạ tầng kỹ thuật, mà từng bước trở thành công cụ cải cách, tác động trực tiếp đến trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp.
Khởi nghiệp từ phế phẩm nông nghiệp, chị Vũ Thị Liễu đã tiên phong biến lá dứa thành sợi dệt may, một loại vải sinh học thân thiện môi trường. Không chỉ đưa sản phẩm dệt Việt Nam ra thị trường quốc tế, câu chuyện của chị còn truyền cảm hứng về chuyển đổi xanh gắn với chuyển đổi số, thúc đẩy sự phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường.
Nếu năm 2025 được xác định là năm ngành Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện nền tảng chuyển đổi số, thì Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai chính là trụ cột có quy mô lớn nhất, mức độ phức tạp cao nhất và tác động sâu rộng nhất trong toàn bộ tiến trình này. Việc hoàn thành xây dựng, làm giàu, làm sạch và đồng bộ dữ liệu đất đai trên phạm vi cả nước không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn đánh dấu bước ngoặt trong phương thức quản trị đất đai quốc gia trên môi trường số.
Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của Ngành Nông nghiệp và Môi trường trong tiến trình chuyển đổi số. Thông qua việc hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức làm việc và hoàn thành 100% nhiệm vụ được giao, ngành đã từng bước hình thành nền tảng chuyển đổi số đồng bộ, tạo tiền đề cho việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
Chất lượng môi trường nước trong nuôi trồng thủy sản là một trong những yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm thủy sản. Từ nghiên cứu của các kỹ sư Việt Nam, hệ thống quan trắc tự động môi trường nước ra đời, giúp người nuôi có thể kiểm soát chặt chẽ điều kiện nước, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
