Sáng ngày 01/10, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo “Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giảm phát thải khí mê-tan”, diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh.
Tham dự Hội thảo có Đại diện các cơ quan quản lý, trường đại học, doanh nghiệp, giảng viên và sinh viên… Hội thảo tập trung làm rõ chính sách, cam kết quốc tế, giải pháp giảm phát thải và vai trò của thị trường các-bon trong thực hiện mục tiêu đến năm 2030.
Sự kiện được tổ chức trong khuôn khổ triển khai Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 5/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động giảm phát thải khí mê-tan đến năm 2030… Chương trình gồm 5 nội dung chính, là chính sách, pháp luật về ứng phó biến đổi khí hậu; cam kết giảm phát thải mê-tan toàn cầu và kế hoạch hành động của Việt Nam; thích ứng với biến đổi khí hậu; thách thức, giải pháp giảm mê-tan; tổ chức và phát triển thị trường các-bon.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Mai Kim Liên, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, cho rằng biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày càng phức tạp, trong đó hoạt động của con người, đặc biệt việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, là một trong những nguyên nhân làm gia tăng phát thải khí nhà kính.
Theo TS. Mai Kim Liên, mê-tan có thời gian tồn tại trong khí quyển ngắn hơn CO2 nhưng khả năng làm nóng lên toàn cầu rất lớn. Vì vậy, giảm phát thải mê-tan vừa góp phần hạn chế biến đổi khí hậu, vừa đem lại các lợi ích về môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Bà Liên cho biết, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và tham gia Cam kết giảm phát thải mê-tan toàn cầu. Để cụ thể hóa các mục tiêu này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 và Kế hoạch hành động giảm phát thải khí mê-tan đến năm 2030.
TS. Mai Kim Liên nhấn mạnh, “Việc giảm phát thải khí mê-tan không chỉ dừng lại ở nhận thức hay cam kết, mà chúng ta cần những cách làm khả thi, có thể áp dụng trong sản xuất và đời sống”. Đồng thời, để chính sách đi vào thực tiễn cần sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội, cộng đồng và người dân...
Từ góc độ đào tạo, PGS,TS. Lê Hoàng Nghiêm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh yêu cầu đưa bài toán giảm phát thải mê-tan vào giảng dạy, nghiên cứu và thực hành. Theo PGS,TS. Lê Hoàng Nghiêm, Nhà trường định hướng tích hợp kiến thức về giảm phát thải mê-tan vào bài giảng, thực hành và hoạt động ngoại khóa; giúp sinh viên nhận diện nguồn phát sinh, tiếp cận phương pháp kiểm kê, kiểm tra dữ liệu và đánh giá mức phát thải để lựa chọn giải pháp phù hợp.
Bên cạnh đó, Nhà trường cũng định hướng nghiên cứu thực địa về thu hồi mê-tan từ nước thải, chất thải, kiểm soát rò rỉ và ứng dụng dữ liệu số trong giám sát... Đồng thời, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, địa phương để xây dựng mô hình thí điểm và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tế.
Về chính sách, TS. Nguyễn Hùng Minh, Phó Trưởng phòng Thị trường các-bon, Cục Biến đổi khí hậu, trình bày hệ thống chính sách, pháp luật về ứng phó biến đổi khí hậu của Việt Nam. Phần nội dung tập trung vào Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, các quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, kiểm kê khí nhà kính, MRV, hạn ngạch phát thải và thị trường các-bon…
Ông Minh cho biết, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng lượng phát thải khí nhà kính giảm 43,5% so với kịch bản phát triển thông thường và đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Hệ thống chính sách cũng đang được hoàn thiện theo hướng phát triển kinh tế các-bon thấp, chuyển đổi xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển thị trường các-bon.
Đáng chú ý, báo cáo kiểm kê phát thải mê-tan năm 2020 cho thấy tổng phát thải đạt khoảng 111,28 triệu tấn CO2 tương đương, trong đó các lĩnh vực AFOLU, chất thải và năng lượng là những nguồn phát thải quan trọng... Kế hoạch hành động theo Quyết định 942/QĐ-TTg đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm ít nhất 30% phát thải mê-tan so với năm 2020, tương đương không vượt quá 77,9 triệu tấn CO2 tương đương.
Tại hội thảo, TS. Lương Quang Huy, Trưởng phòng Quản lý phát thải khí nhà kính và Bảo vệ tầng ô-dôn, Cục Biến đổi khí hậu, phân tích Cam kết giảm phát thải mê-tan toàn cầu được khởi xướng tại COP26, với mục tiêu giảm ít nhất 30% phát thải mê-tan vào năm 2030 so với mức năm 2020. Cam kết tập trung vào các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và chất thải, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ, hợp tác với nông dân và nâng cao chất lượng kiểm kê phát thải.
Kế hoạch của Việt Nam xác định nhiều nhóm giải pháp, từ áp dụng kỹ thuật tưới tiên tiến trong trồng lúa, cải thiện khẩu phần thức ăn chăn nuôi, phát triển biogas đến xử lý chất thải, thu hồi khí mê-tan, kiểm soát rò rỉ trong khai thác dầu khí và than. Song song đó là tăng cường đo đạc, báo cáo, thẩm định và ứng dụng chuyển đổi số để giám sát phát thải.
Đối với phần nội dung thích ứng, TS. Trần Đỗ Bảo Trung, Phó Trưởng phòng Thích ứng biến đổi khí hậu, Cục Biến đổi khí hậu, trình bày quá trình Việt Nam triển khai các cam kết quốc tế về thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, chủ yếu tập trung vào các vấn đề như Thỏa thuận Paris, Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), Kế hoạch quốc gia thích ứng (NAP), Liên minh Hành động Thích ứng Toàn cầu và các sáng kiến liên quan đến rừng, sử dụng đất, nông nghiệp bền vững… Việt Nam đã cập nhật NAP, lồng ghép thích ứng vào NDC và Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, đồng thời tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống y tế, hạ tầng và địa phương.
Trong khi đó, TS. Thái Phương Vũ, Phó Trưởng khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, tập trung phân tích những thách thức và định hướng giải pháp giảm mê-tan đến năm 2030. Nội dung ông Vũ chia sẽ về các lĩnh vực trọng tâm gồm, trồng trọt, chăn nuôi, quản lý chất thải rắn, năng lượng và xử lý nước thải… Để đạt mục tiêu giảm 30%, cần đồng thời hoàn thiện chính sách và cơ chế tài chính, thúc đẩy công nghệ và đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác quốc tế, đào tạo nguồn nhân lực và lồng ghép mục tiêu giảm mê-tan vào các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.
Một nội dung nữa được các đại biểu quan tâm là khả năng huy động nguồn lực thông qua thị trường các-bon. ThS. Nguyễn Thành Công, Phó Trưởng phòng Thị trường các-bon, Cục Biến đổi khí hậu, giới thiệu khung pháp lý và lộ trình tổ chức thị trường các-bon tại Việt Nam. Ông Công trình bày, thị trường đang được xây dựng theo hướng kết hợp hệ thống đăng ký quốc gia, sàn giao dịch các-bon, lưu ký và thanh toán… Doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch có thể mở tài khoản trên hệ thống đăng ký quốc gia, tài khoản giao dịch và tài khoản thanh toán để thực hiện mua bán, trao đổi hạn ngạch và tín chỉ các-bon.
Đặc biệt, trong giai đoạn thí điểm, các lĩnh vực sản xuất sắt, thép, xi măng và nhiệt điện… được xác định là nhóm trọng tâm, với khoảng 150 cơ sở phát thải lớn. Với lộ trình là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và khung pháp lý, hướng tới vận hành chính thức thị trường các-bon trong nước.
Chia sẻ tại hội thảo, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu đưa những nội dung chính sách, công nghệ và cam kết giảm phát thải vào thực tiễn. Từ giảm lãng phí thực phẩm, phân loại chất thải hữu cơ, cải thiện vận hành công trình xử lý, thu hồi khí mê-tan đến phát triển các mô hình nông nghiệp ít phát thải và thị trường các-bon, mỗi giải pháp đều cần gắn với điều kiện cụ thể của địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng.
Hội thảo qua đó tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, nhà trường, chuyên gia, doanh nghiệp và sinh viên chia sẻ thông tin, nâng cao nhận thức và tìm kiếm các giải pháp khả thi… Đây cũng là bước kết nối giữa chính sách với nghiên cứu, đào tạo và sản xuất, góp phần đưa mục tiêu giảm phát thải mê-tan đến năm 2030 từ cam kết thành những hành động cụ thể trong đời sống.
Công nghệ sinh học đang có cơ hội chuyển mạnh từ phòng thí nghiệm ra sản xuất, góp phần giải quyết đồng thời các bài toán về năng suất, tài nguyên, môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Tại TP. Hồ Chí Minh, kết nối nhà khoa học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý với nhu cầu thị trường được xác định là yếu tố quan trọng để đưa các giải pháp sinh học vào thực tiễn.
Vật liệu phân hủy sinh học đang chuyển từ một hướng nghiên cứu mang tính thay thế nhựa truyền thống, sang một lĩnh vực công nghệ có khả năng hình thành chuỗi giá trị mới, từ phụ phẩm nông nghiệp, công nghệ sinh học đến bao bì, vật liệu y sinh và dược phẩm… Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành thị trường, bài toán không chỉ nằm ở khả năng phân hủy, mà còn ở nguồn nguyên liệu, giá thành, tính năng, quy mô sản xuất và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường.
Kỳ họp thứ năm, HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI thông qua 38 Nghị quyết, trong đó có 24 Nghị quyết cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị... Các nội dung thảo luận và chỉ đạo tại kỳ họp cho thấy yêu cầu xuyên suốt là nhanh chóng chuyển cơ chế, chính sách thành nguồn lực và kết quả thực tế, đồng thời gắn phát triển đô thị với quản lý đất đai, tài sản công, không gian ngầm, môi trường, hạ tầng xanh và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Kỳ họp thứ năm, HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, khai mạc sáng 21/9, xem xét 38 nội dung, trong đó có 24 dự thảo Nghị quyết nhằm cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị. Nhiều cơ chế liên quan trực tiếp đến đất đai, tài nguyên, môi trường, quy hoạch không gian ngầm, xử lý chất thải, sử dụng rừng, phát triển nông thôn và huy động nguồn lực… được đặt ra với yêu cầu xuyên suốt là chính sách phải đi vào thực tiễn, tạo chuyển biến có thể đo lường đối với người dân và doanh nghiệp.
Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đặt mục tiêu chuyển mạnh từ trao đổi thông tin sang triển khai các dự án cụ thể, ưu tiên công nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp - thủy sản và năng lượng sạch…
