Hợp Tiến vào vụ Tết: Hồi sinh sau lũ, giữ nhịp xuân từ quất cảnh

Những ngày cuối năm, khi tiết trời chuyển lạnh, trên các tuyến đường dẫn vào vùng quất xã Hợp Tiến, xe tải lớn nhỏ nối đuôi nhau ra vào. Trong vườn, người dân miệt mài tỉa cành, lau lá, chỉnh thế quất để kịp xuất bán Tết. Không khí nhộn nhịp ấy là tín hiệu cho thấy vùng trồng quất lớn nhất tỉnh Thanh Hóa đang dần lấy lại nhịp sản xuất sau những tháng ngày ngập chìm trong mưa lũ.

Hồi sinh từ những cánh đồng quất từng chìm trong nước

Năm 2025 được xem là một năm đặc biệt khó khăn đối với người trồng quất ở Hợp Tiến. Liên tiếp hai cơn bão lớn đổ bộ, kèm theo mưa kéo dài khiến hàng chục hecta quất bị ngập sâu. Nước chưa kịp rút, bão sau đã ập đến, làm rễ cây bị úng, thối, lá vàng, quả non rụng hàng loạt. Nhiều gia đình đứng trước nguy cơ mất trắng vốn liếng và công sức chăm sóc suốt nhiều năm.

Ông Phạm Văn Huy, một hộ trồng quất lâu năm ở thôn Tiến Thành, vẫn chưa quên cảm giác bất lực khi vườn quất hơn 1,6 ha của gia đình chết gần một nửa. “Có những cây đã chuẩn bị bán vào dịp Tết 2026, nhìn quả úa dần mà không thể cứu được, coi như mất trắng”, ông Huy chậm rãi kể.

Không chỉ riêng gia đình ông Huy, nhiều hộ trồng quất ở thôn 3 và các thôn lân cận cũng rơi vào cảnh tương tự. Mất quất đồng nghĩa với mất nguồn thu chính, nhiều gia đình lâm vào cảnh khó khăn, nợ nần chồng chất. Những ngày mưa lũ, nhiều cánh đồng quất dù đã được đắp gốc cao vẫn chìm trong nước, chỉ còn trơ thân cây.

Sau bão lũ, khi nước rút, người dân lại ra đồng cắt bỏ cây chết, cải tạo đất, đào rãnh thoát nước để cứu những cây còn khả năng phục hồi. Người có kinh nghiệm chia sẻ kỹ thuật tiêu úng, phục hồi rễ; người còn giống hỗ trợ người mất trắng. Chính quyền địa phương cũng khẩn trương nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây sau ngập lụt, giúp bà con từng bước ổn định sản xuất.

Nhờ sự chung tay ấy, nhiều vườn quất từng chìm trong bùn nước dần xanh trở lại. Cuối năm, Hợp Tiến như thay da đổi thịt, không khí lao động nhộn nhịp trở lại trên các cánh đồng quất.

Canh từng ngày cho vụ quất Tết và hướng đi bền vững

Thời điểm này được xem là giai đoạn quyết định chất lượng quất Tết. Theo người trồng quất ở Hợp Tiến, quất đẹp không phải ở nhiều quả, mà quả phải đều, tán tròn, lá xanh bền đến sau Tết. Muốn vậy, người trồng phải chăm từ rất sớm, đặc biệt là khâu điều chỉnh nước tưới, phân bón và phòng trừ sâu bệnh trong những tháng cuối năm.

Tại thôn 3, gia đình anh Trần Văn Phúc đang chăm sóc khoảng 1.000 gốc quất cảnh. Anh cho biết, từ hơn 3 tháng nay, ngày nào cũng có mặt ở vườn để tỉa cành, lau lá, chỉnh dáng. “Chỉ cần sơ suất một chút là quả có thể chín không đều, lá nhanh vàng, cây mất giá”, anh Phúc nói.

Nhiều nhà vườn lớn khác trong xã cũng đang dồn lực cho vụ quất Tết. Gia đình ông Trần Văn Tân (thôn 3) hiện có khoảng 1.000 gốc quất với nhiều chủng loại, chiều cao trung bình 1,5m, giá bán dao động từ 2 triệu đồng/cây. Anh Hoàng Văn Chung (thôn 5) trồng khoảng 500 cây quất cao 3m trên diện tích 2 sào, giá bán khoảng 1,5 triệu đồng/cây. Gia đình Tiến – Thúy với 600 gốc quất bonsai, được chăm sóc từ 4–5 năm, giá bán từ 500 nghìn đến 3 triệu đồng/cây.

Theo các chủ vườn, năm nay sản lượng quất giảm do ảnh hưởng của bão lũ, song nhu cầu thị trường vẫn cao. Chính điều đó khiến giá quất có xu hướng nhích lên, phần nào bù đắp những thiệt hại mà người trồng quất đã phải gánh chịu. Nhiều thương lái từ các tỉnh, thành đã trực tiếp vào vườn xem quất và đặt cọc trước Tết.

Bà Hà Thị Liên, một hộ trồng quất ở thôn Hợp Thành, cho biết nhờ chủ động đào rãnh thoát nước, kê cao gốc từ trước mùa mưa bão nên vườn quất của gia đình chỉ bị ảnh hưởng nhẹ. Vụ này, gia đình bà trồng khoảng 700 cây quất thế và quất chum, tổng chi phí đầu tư hơn 400 triệu đồng. Đến nay, hơn 2/3 số quất đã được bán, giá dao động từ 3–5 triệu đồng/cây.

Hiện, toàn xã Hợp Tiến có hàng trăm hecta trồng quất, tập trung chủ yếu ở thôn 3 và một số thôn lân cận, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động. Ông Lê Quang Loan, Trưởng phòng Kinh tế xã Hợp Tiến cho biết: Quất cảnh được xác định là cây trồng chủ lực trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của địa phương. Sau bão lũ, xã đã tập trung cùng người dân khắc phục hậu quả, hỗ trợ kỹ thuật, khơi thông kênh mương để ổn định vùng trồng quất. Về lâu dài, địa phương sẽ tiếp tục xây dựng thương hiệu ‘quất cảnh Hợp Tiến’, nâng cao giá trị sản phẩm và hạn chế tình trạng bị ép giá trong mùa cao điểm.

Theo kế hoạch, dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, xã Hợp Tiến sẽ tổ chức hội chợ hoa, cây cảnh tại khu đường mẫu thôn 3 nơi có vùng quất tập trung. Đây được kỳ vọng là dịp để quảng bá quất cảnh địa phương, kết nối thị trường và từng bước đưa cây quất trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của xã.

Trên những vườn quất xanh trở lại sau lũ, người dân Hợp Tiến vẫn đang cần mẫn chăm từng tán cây, giữ từng chùm quả. Với họ, mỗi cây quất không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là niềm hy vọng về một cái Tết đủ đầy và sự bền bỉ của một làng nghề đã gắn bó qua nhiều thế hệ.