Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Thị Sửu, nhấn mạnh du lịch nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trên phương diện kinh tế, môi trường và xây dựng nông thôn mới của đất nước. Chính vì vậy, du lịch nông nghiệp chỉ phát triển bền vững khi kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn văn hóa bản địa.
Việt Nam là quốc gia có nền nông nghiệp lâu đời, đa dạng về điều kiện tự nhiên, sinh thái và văn hóa vùng miền. Tiềm năng để phát triển loại hình du lịch nông nghiệp, nông thôn ở nước ta rất phong phú và đa dạng, trải dài từ Bắc vào Nam, từ vùng miền núi phía Bắc đến đồng bằng sông Hồng, khu vực miền Trung, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long… Vì vậy phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn là một định hướng quan trọng trong các chiến lược, chương trình, đề án phát triển du lịch Việt Nam.
Ngày nay, du lịch nông thôn đang trở thành động lực kép, vừa thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, vừa góp phần xây dựng nông thôn mới văn minh, hiện đại. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới chuyển đổi xanh và cam kết phát thải ròng bằng “0”, việc phát triển du lịch nông thôn gắn với “văn minh sinh thái” là hướng đi chiến lược, kết hợp tri thức bản địa, công nghệ xanh và mô hình kinh tế tuần hoàn để giảm phát thải, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển cộng đồng. Từ đó, tạo nền tảng kiến tạo môi trường sống xanh cho cộng đồng.
Thực tiễn thời gian qua, du lịch nông nghiệp, nông thôn đã có sự phát triển nhất định, mang lại sắc thái mới, sức sống mới ở khu vực nông thôn. Nhiều mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đã phát huy hiệu quả, thu hút sự quan tâm của du khách. Bà con dân tộc thiểu số ở các bản làng xa xôi, hẻo lánh trở nên tự tin, năng động hơn nhờ làm du lịch. Cuộc sống ở nhiều cộng đồng làng quê trở nên khấm khá, văn minh hơn nhờ làm du lịch. Nông, lâm, thủy sản, ngành nghề truyền thống, sản phẩm OCOP trở thành đặc sản địa phương và tăng thêm giá trị cũng nhờ có du lịch…
Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân và hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải, xu hướng phát triển du lịch xanh, thân thiện với môi trường sinh thái, tìm về nông thôn để trải nghiệm hoạt động du lịch nông nghiệp là một trong những xu hướng đang ngày càng được rất nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần được nhìn nhận và giải quyết để hướng tới sự phát triển bền vững hơn.
Nhân dịp Tết Nguyên đán 2026, chia sẻ với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường về tiềm năng của du lịch nông nghiệp Việt Nam, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Thị Sửu, đánh giá Việt Nam có lợi thế nổi bật về nông nghiệp nhiệt đới, cảnh quan sinh thái đa dạng và hệ văn hóa làng quê đặc sắc. Đây là nền tảng để du lịch nông nghiệp trở thành một lĩnh vực giàu tiềm năng và có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.
Phân tích sâu hơn, ĐBQH Nguyễn Thị Sửu nêu rõ, du lịch nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trên ba phương diện, đó là kinh tế, môi trường và xây dựng nông thôn mới. Trên phương diện kinh tế, du lịch nông nghiệp góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm địa phương và tăng giá trị thương hiệu OCOP. Tiếp đó là phương diện môi trường, du lịch nông nghiệp khuyến khích mô hình nông nghiệp xanh, sạch, giảm áp lực khai thác tài nguyên và nâng cao ý thức bảo tồn hệ sinh thái. Cuối cùng là góp phần cải thiện cảnh quan, thúc đẩy hạ tầng, tạo diện mạo “nông thôn mới kiểu mẫu” và tăng sức hấp dẫn của không gian sống nông thôn.
Để du lịch nông nghiệp trở thành mũi nhọn phát triển, đại biểu cho rằng cần tập trung vào ba nhóm chính sách. Cụ thể:
Một là, chính sách đất đai - hạ tầng, cần linh hoạt cho phép kết hợp sử dụng đất nông nghiệp với dịch vụ du lịch; đầu tư giao thông, môi trường và số hóa bản đồ điểm đến.
Hai là, chính sách tín dụng - tài chính, nên mở rộng tín dụng xanh, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp và hộ dân đầu tư vào du lịch nông nghiệp.
Ba là, chính sách nhân lực - chuyển đổi số, cần đào tạo kỹ năng quản trị du lịch cho nông dân, hợp tác xã; phát triển nền tảng số quốc gia phục vụ quảng bá và kết nối chuỗi giá trị.
Cùng với những khuyến nghị chính sách, ĐBQH Nguyễn Thị Sửu khẳng định du lịch nông nghiệp chỉ bền vững khi kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn văn hóa bản địa. Do đó, đại biểu chỉ ra ba trọng tâm cần chú ý, đó là bảo tồn văn hóa gắn với sản phẩm du lịch; khai thác trong giới hạn sinh thái phát triển sản phẩm dựa trên bản sắc vùng miền.
Cụ thể hơn, đại biểu khẳng định văn hóa phải là giá trị lõi của điểm đến; cần khuyến khích mô hình du lịch cộng đồng do người dân làm chủ; mỗi điểm du lịch cần xác định sức chịu tải để tránh tác động tiêu cực lên môi trường và xã hội. Đồng thời xây dựng sản phẩm gắn với câu chuyện văn hóa đặc thù của từng địa phương như Tây Bắc, miền Trung, Tây Nam Bộ hay Tây Nguyên.
Đề xuất các giải pháp ĐBQH Nguyễn Thị Sửu cho rằng cần ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia cho du lịch nông nghiệp về an toàn thực phẩm, lưu trú, dịch vụ và vệ sinh môi trường; chuyên nghiệp hóa nhân lực, đào tạo kỹ năng thuyết minh - phục vụ - quản trị cho người dân, hợp tác xã và chủ trang trại. Cùng với đó, phát triển sản phẩm trải nghiệm, chuyển từ tham quan đơn thuần sang mô hình tương tác, học nghề, chế biến, khám phá sinh thái; đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa quy trình quảng bá, đặt chỗ, thanh toán và quản lý phản hồi du khách. ĐBQH Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh, các giải pháp trên cần thực hiện đồng bộ nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng và tính chuyên nghiệp của du lịch nông nghiệp.
Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới là hướng đi quan trọng, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân ở nông thôn. Để loại hình này mang lại hiệu quả, cần phát huy giá trị vốn có của địa phương và tạo ra được sự gắn kết của chính quyền, cộng đồng và người làm du lịch.
Đề tài khoa học “Nghiên cứu và đề xuất phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm thiên nhiên gắn với văn hóa cộng đồng dân tộc thiểu số” do Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Trị) chủ trì đã và đang được đưa vào ứng dụng thực tiễn tại một số bản làng như Rào Con, Arem, Cà Roòng, Dộ – Tà Vờng, Cây Sú, bản Sắt, Còi Đá, Bạch Đàn… Nhân dịp này, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Hồng Thái – Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Chủ nhiệm đề tài, để làm rõ hơn tính ứng dụng và hiệu quả của mô hình này tại địa phương.
Những năm gần đây, du lịch nông nghiệp, nông thôn tại TP. Huế có bước chuyển mình rõ nét với nhiều mô hình du lịch cộng đồng, sinh thái gắn với sản xuất nông nghiệp và làng nghề truyền thống. Không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, các mô hình này còn tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập và gìn giữ giá trị văn hóa, môi trường cho khu vực nông thôn và miền núi.
Quảng Ninh từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, văn hóa và sinh thái thông qua phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, qua đó hình thành không gian và thị trường mới cho nông nghiệp đa giá trị theo hướng bền vững.
Thời gian qua, du lịch nông nghiệp đã trở thành hướng phát triển bền vững, góp phần hiệu quả vào giảm nghèo ở nông thôn. Nhiều làng bản và cộng đồng địa phương đã triển khai mô hình này và đạt kết quả tích cực. Việc đưa sản phẩm OCOP và sản phẩm nông thôn tiêu biểu vào hoạt động du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp là xu hướng phát triển bền vững, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân.
