Toàn tỉnh Khánh Hòa hiện có 8 nghĩa trang liệt sĩ với 7.196 phần mộ, trong đó 2.234 mộ chưa xác định được thông tin. Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”, tỉnh đang tập trung rà soát địa bàn, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chuẩn hóa dữ liệu và lấy mẫu giám định ADN, với sự tham gia của các cấp, ngành, địa phương và lực lượng tại cơ sở.
Ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh cho biết, Khánh Hòa được giao thực hiện 3 nội dung trọng tâm, gồm tìm kiếm, quy tập 150 hài cốt liệt sĩ; xác minh, chuẩn hóa dữ liệu, kết luận 168 khu vực và 946 thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; tổ chức lấy mẫu 2.234 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin để giám định ADN.
Đây là khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung mới, đòi hỏi yêu cầu cao về chuyên môn, kỹ thuật và sự phối hợp liên ngành. Trong khi đó, hồ sơ, tài liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại một số địa phương chưa đồng bộ; thông tin về nơi hy sinh, nơi chôn cất ngày càng ít; nhiều phần mộ đã được an táng trong thời gian dài, hài cốt phân hủy mạnh, gây khó khăn cho việc khảo sát, lấy mẫu và xác định danh tính.
Để triển khai Chiến dịch, Ban Chỉ đạo tỉnh đã giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 260 hài cốt liệt sĩ cho 63 xã, phường; yêu cầu các địa phương tổ chức hội nghị tại thôn, tổ dân phố để tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nhất là thông tin liên quan đến quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ từ sau năm 1975 đến nay.
Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh cũng đề xuất Bộ Quốc phòng và Quân khu 5 cho chủ trương thành lập lâm thời Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ với quân số dự kiến 40 người. Tại các địa phương, lực lượng quân sự cơ sở được xác định làm nòng cốt, phối hợp với Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội để tuyên truyền, vận động và thu thập thông tin.
Cùng với việc rà soát, đối chiếu hồ sơ, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp Sở Nội vụ và các địa phương từng bước chuẩn hóa, cập nhật, số hóa dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Công an tỉnh tham gia xác minh nhân thân, cung cấp thông tin về liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ và bảo đảm an ninh, an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Ban Chỉ huy quân sự các xã, phường đã tham mưu cấp ủy, chính quyền tổ chức tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở, thông qua các cuộc họp dân, sinh hoạt đoàn thể và gặp gỡ nhân chứng lịch sử. Qua đó, các địa phương bước đầu thu thập được nhiều nguồn tin liên quan đến nơi hy sinh, nơi chôn cất và quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ trước đây.
Đến ngày 30/6/2026, 100% trong tổng số 64 xã, phường trên địa bàn tỉnh đã thành lập Hội đồng chính sách, Tổ tuyên truyền, vận động cung cấp thông tin và xây dựng kế hoạch thu thập thông tin tại thôn, tổ dân phố.
Một số địa phương được đánh giá triển khai sớm, đúng tiến độ và chủ động phối hợp gồm xã Ninh Hải, xã Vạn Hưng, xã Diên Khánh, phường Cam Linh, xã Cam An, phường Ninh Chử, xã Thuận Nam và xã Vĩnh Hải.
“Việc đưa hoạt động tuyên truyền, thu thập thông tin về tận thôn, tổ dân phố đã góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể và người dân; đồng thời huy động sự tham gia của các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, người từng trực tiếp chiến đấu hoặc tham gia quy tập hài cốt liệt sĩ qua các thời kỳ. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện giữa các địa phương chưa đồng đều. Một số xã, phường còn chậm so với mốc thời gian quy định; công tác tham mưu còn lúng túng; việc phối hợp giữa các ngành, đoàn thể có thời điểm chưa chặt chẽ, chất lượng rà soát và thu thập thông tin ban đầu còn hạn chế”, ông Nguyễn Long Biên nhận định.
Khai quật 78 phần mộ, 34 trường hợp đủ điều kiện lấy mẫu
Đối với công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đã tham mưu thành lập một Tổ Chuyên trách gồm 20 người, tổ chức 4 kíp lấy mẫu. Sở Y tế cử 4 cán bộ y tế tham gia, bảo đảm yêu cầu chuyên môn trong quá trình khai quật và lấy mẫu.
Đến ngày 30/6/2026, Tổ Chuyên trách đã triển khai tại hai nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh và Cam Ranh, khai quật 78 phần mộ liệt sĩ. Qua kiểm tra, có 34 phần mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt tỷ lệ 43,59%.
Trong số các mẫu đã lấy, 6 mẫu được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội. Các mẫu còn lại được lưu giữ tạm thời theo quy định, chờ bàn giao cho cơ quan chức năng tiếp nhận và thực hiện giám định ADN.
Quá trình triển khai được thực hiện chặt chẽ, trang nghiêm, bảo đảm quy trình kỹ thuật. Việc tổ chức làm trước tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh cũng giúp Ban Chỉ đạo tỉnh đánh giá sát hơn điều kiện thực tế, rút kinh nghiệm về tổ chức lực lượng, khai quật, lấy mẫu, số hóa thông tin và phối hợp giữa các cơ quan trước khi triển khai trên diện rộng.
“Bên cạnh kết quả đạt được, công tác lấy mẫu đang gặp nhiều khó khăn. Nhiều phần mộ được xây dựng kiên cố bằng bê tông, ốp đá, vị trí chôn cất sâu, khiến việc khai quật, hoàn trả và xây dựng lại phần mộ phát sinh thêm chi phí. Hài cốt sau nhiều năm an táng đã phân hủy mạnh nên tỷ lệ lấy được mẫu đủ điều kiện giám định ADN còn thấp”, ông Nguyễn Long Biên cho biết thêm.
Một số tính năng của phần mềm số hóa, quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ chưa ổn định; có thời điểm phần mềm bị treo hoặc mất dữ liệu đã cập nhật. Hồ sơ, sơ đồ mộ của một số trường hợp chưa đầy đủ, trong khi nhiều phần mộ đã được cải tạo, xây dựng lại qua nhiều giai đoạn, gây khó khăn cho việc đối chiếu và xác minh.
Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết thêm, trong thời gian tới, Khánh Hòa tiếp tục kiện toàn Ban Chỉ đạo Chiến dịch tại các xã, phường; tổ chức hội nghị triển khai tại thôn, tổ dân phố; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin và phát huy vai trò của các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, người từng tham gia chiến đấu, chôn cất hoặc quy tập hài cốt liệt sĩ.
Tỉnh đồng thời tiếp tục rà soát, xác minh, kết luận địa bàn; chuẩn hóa, số hóa hồ sơ liệt sĩ, mộ liệt sĩ; đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Những khó khăn liên quan đến kinh phí, định mức hỗ trợ, phần mềm số hóa và bảo đảm kỹ thuật sẽ được tổng hợp, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét tháo gỡ.
Việc triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” không chỉ nhằm hoàn thành các chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, mà còn góp phần thực hiện chính sách hậu phương quân đội, công tác “Đền ơn đáp nghĩa”, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” đối với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ.
Sau hơn 4 tháng triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Quảng Ngãi không chỉ đẩy mạnh công tác khảo sát, tìm kiếm trong nước và ở Lào, Campuchia mà còn đồng thời lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, số hóa dữ liệu mộ liệt sĩ. Việc kết hợp nhiều giải pháp đang từng bước nâng cao hiệu quả xác định danh tính liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Sáng ngày 6/7/2026, nghi thức nhập quan cho những bộ hài cốt vừa tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh) đã đánh dấu một cột mốc xúc động trong Chiến dịch 500 ngày đêm quy tập mộ liệt sĩ. Từng mảnh di vật, từng dấu vết được bảo vệ vẹn nguyên tại khu vực Nghĩa trang Đô Thành xưa chính là những manh mối, hy vọng cuối cùng để xác định danh tính cho hàng trăm nghìn người con ưu tú, đưa các anh rời khỏi sự lặng im của đất sâu để trở về trong vinh quang và lòng tri ân của Tổ quốc.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh yêu cầu này tại cuộc làm việc với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, sáng 8/12.
