Khánh Hòa phát triển du lịch biển: Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng nóng

PV: Sau sáp nhập, Khánh Hòa trở thành địa phương có đường bờ biển dài nhất nước. Ông đánh giá như thế nào về cơ hội mới này đối với du lịch tỉnh nhà?

Ông Nguyễn Long Biên: Có thể nói, sau sáp nhập, không gian phát triển du lịch Khánh Hòa đã thay đổi căn bản cả về quy mô, chiều sâu và khả năng liên kết sản phẩm. Nếu trước đây Khánh Hòa được biết đến mạnh mẽ với Nha Trang, vịnh Vân Phong, Cam Ranh thì nay tỉnh có thêm các giá trị đặc sắc của Ninh Chữ, Vĩnh Hy, Núi Chúa, văn hóa Chăm, nông nghiệp nông thôn, cảnh quan bán hoang mạc và các tuyến ven biển giàu tiềm năng. Đây là lợi thế rất lớn để Khánh Hòa hình thành một hệ sinh thái du lịch biển - đảo - sinh thái - văn hóa - nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe có tính bổ trợ, thay vì chỉ dựa vào một vài điểm đến truyền thống.

Tuy nhiên, cơ hội lớn luôn đi kèm trách nhiệm lớn. Đường bờ biển dài gần 500km không chỉ là lợi thế để thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, mở rộng thị trường khách mà còn là tài sản tự nhiên cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Quan điểm của tỉnh là phát triển du lịch phải đặt trong tổng thể phát triển kinh tế biển bền vững, gắn với bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ cảnh quan, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao sinh kế cho người dân địa phương. Tăng trưởng du lịch không thể chỉ đo bằng số lượng khách hay doanh thu, mà phải được nhìn ở chất lượng điểm đến, mức độ hài lòng của du khách và khả năng gìn giữ tài nguyên cho các thế hệ sau.

PV: Chiến lược phát triển du lịch Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 33 triệu lượt khách, tổng thu 9 tỷ USD. Với mục tiêu rất cao như vậy, đâu là nguyên tắc xuyên suốt để không rơi vào phát triển nóng?

Ông Nguyễn Long Biên: Trong Chiến lược phát triển du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, tỉnh xác định đến năm 2030 xây dựng Khánh Hòa trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế, thuộc nhóm 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về phát triển du lịch; tổng thu từ khách du lịch đạt 9 tỷ USD, đón 33 triệu lượt khách, khách quốc tế chiếm 40 - 45%, thời gian lưu trú bình quân đạt 4 - 5 ngày/khách. Đây là mục tiêu lớn, nhưng không phải mục tiêu tăng trưởng bằng mọi giá.

Nguyên tắc xuyên suốt là phát triển có chọn lọc, có quy hoạch, có tiêu chuẩn và có giám sát. Tỉnh sẽ ưu tiên những dự án có chất lượng, có cam kết về tiêu chuẩn xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đóng góp cho cộng đồng và phù hợp với định hướng từng phân vùng du lịch. Những dự án chỉ khai thác cảnh quan nhưng không tạo giá trị bền vững, không bảo đảm yêu cầu môi trường, không gắn với sinh kế địa phương thì không phù hợp với định hướng phát triển của Khánh Hòa.

Chúng tôi cũng xác định phải chuyển từ tư duy “thu hút thật nhiều khách” sang “thu hút đúng khách, đúng phân khúc, tăng thời gian lưu trú, tăng chi tiêu và giảm áp lực lên tài nguyên”. Muốn vậy, Khánh Hòa phải nâng chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn dịch vụ, năng lực quản trị điểm đến và khả năng điều tiết không gian du lịch.

PV: Vậy trong bài toán phát triển du lịch biển, môi trường được đặt ở vị trí nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Long Biên: Môi trường không phải là một phần phụ của du lịch, mà là nền tảng sống còn của du lịch Khánh Hòa. Nếu biển không còn xanh, rạn san hô suy giảm, cảnh quan bị xâm hại, đô thị ven biển quá tải, thì thương hiệu điểm đến cũng sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, tỉnh xác định rõ phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn tài nguyên và bảo vệ môi trường; thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về môi trường; giám sát chặt chẽ các dự án, cơ sở du lịch nhằm bảo vệ hệ sinh thái và bảo đảm phát triển bền vững.

Đối với các khu vực nhạy cảm như vịnh Nha Trang, Hòn Mun, Vĩnh Hy, Núi Chúa, Hòn Bà hay các vùng ven biển có giá trị sinh thái cao, yêu cầu đặt ra là phải quản lý theo sức chịu tải, kiểm soát hoạt động khai thác, tăng cường quan trắc, phục hồi hệ sinh thái và nâng cao ý thức của doanh nghiệp, người dân, du khách. Báo Khánh Hòa từng phản ánh việc phục hồi vịnh Nha Trang, đặc biệt là rạn san hô khu vực Hòn Mun, là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết và lâu dài của tỉnh.

Chúng tôi không xem bảo vệ môi trường là rào cản của phát triển, mà là điều kiện để phát triển có giá trị cao hơn. Một điểm đến xanh, sạch, an toàn, có trách nhiệm sẽ có sức cạnh tranh dài hạn tốt hơn nhiều so với phát triển ngắn hạn dựa vào khai thác quá mức tài nguyên.

PV: Trong chiến lược mới, Khánh Hòa định hướng phát triển sản phẩm du lịch theo mô hình lõi kép. Mô hình này sẽ giúp giảm áp lực môi trường như thế nào?

Ông Nguyễn Long Biên: Mô hình lõi kép là một định hướng quan trọng. Theo đó, vùng phía Bắc với Vân Phong, Nha Trang là hạt nhân trung tâm, tập trung vào du lịch biển - đảo, nghỉ dưỡng cao cấp, đô thị biển, du lịch tàu biển và MICE; vùng phía Nam với vịnh Cam Ranh là trụ cột tăng trưởng, còn Ninh Chữ, Vĩnh Hy, Ninh Phước, Cà Ná là cực bổ trợ, phát triển du lịch sinh thái biển, văn hóa Chăm, du lịch nông nghiệp nông thôn. Chiến lược cũng đặt vấn đề tổ chức sản phẩm theo 13 phân khu du lịch để khai thác tài nguyên hiệu quả và quản lý không gian tốt hơn.

Cách tiếp cận này giúp tỉnh không dồn áp lực vào một điểm đến, nhất là khu vực Nha Trang vốn đã có mật độ hoạt động du lịch cao. Khi sản phẩm được phân bổ hợp lý, du khách có thêm lựa chọn, dòng khách được giãn ra, thời gian lưu trú được kéo dài và các địa phương khác có thêm cơ hội tham gia chuỗi giá trị du lịch. Đồng thời, mỗi phân khu sẽ có định hướng sản phẩm và yêu cầu quản lý riêng, phù hợp với đặc điểm tài nguyên, văn hóa, hạ tầng và sức chịu tải môi trường.

Nói cách khác, phát triển theo phân vùng không chỉ để mở rộng không gian du lịch, mà còn là công cụ quản trị bền vững. Khu vực nào ưu tiên nghỉ dưỡng cao cấp, khu vực nào phát triển sinh thái, khu vực nào bảo tồn nghiêm ngặt, khu vực nào khai thác văn hóa cộng đồng đều phải được xác định rõ để tránh phát triển tự phát, manh mún.

PV: Với doanh nghiệp du lịch, tỉnh sẽ đặt ra yêu cầu gì để cùng tham gia mục tiêu phát triển xanh?

Ông Nguyễn Long Biên: Doanh nghiệp là lực lượng trung tâm trong phát triển du lịch, nhưng phát triển xanh không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu. Tỉnh sẽ khuyến khích và từng bước yêu cầu doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn vận hành bền vững, tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải nhựa, xử lý nước thải đúng quy định, sử dụng lao động địa phương, tôn trọng văn hóa bản địa và tham gia các hoạt động bảo tồn. Trong thu hút đầu tư, tỉnh định hướng áp dụng cơ chế ưu đãi có điều kiện, gắn với chất lượng dự án, tiêu chuẩn xanh, bền vững và cam kết sử dụng lao động địa phương.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý du lịch, xây dựng hệ thống dữ liệu và phân tích điểm đến, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh. Khi có dữ liệu tốt, cơ quan quản lý có thể theo dõi dòng khách, đánh giá mức độ quá tải, đo lường phản hồi của du khách, quản lý chất lượng dịch vụ và kịp thời điều chỉnh chính sách. Đây là nền tảng quan trọng để quản trị điểm đến hiện đại, thay vì chỉ xử lý sự vụ sau khi phát sinh vấn đề.

Chúng tôi mong muốn doanh nghiệp không chỉ là nhà khai thác tài nguyên du lịch mà phải trở thành đối tác bảo vệ tài nguyên. Bởi nếu môi trường suy giảm, doanh nghiệp cũng là bên chịu thiệt hại trực tiếp.

PV: Ông muốn gửi thông điệp gì về định hướng phát triển du lịch Khánh Hòa trong giai đoạn mới?

Ông Nguyễn Long Biên: Khánh Hòa đang đứng trước thời điểm rất quan trọng để tái định vị mình trên bản đồ du lịch khu vực. Mục tiêu của tỉnh không chỉ là trở thành điểm đến đông khách, mà là điểm đến có thương hiệu, có bản sắc, có chất lượng và có trách nhiệm. Đến năm 2045, Khánh Hòa đặt định hướng được nhận diện toàn cầu như một trong những điểm đến du lịch biển hàng đầu châu Á, phát triển mạnh các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Thông điệp nhất quán của tỉnh là: phát triển du lịch nhưng không đánh đổi môi trường; tăng trưởng nhưng không hy sinh bản sắc; thu hút đầu tư nhưng không buông lỏng tiêu chuẩn; mở rộng không gian phát triển nhưng phải bảo vệ tài nguyên. Biển, rừng, văn hóa, con người và cộng đồng địa phương chính là tài sản cốt lõi của du lịch Khánh Hòa. Nếu gìn giữ được những giá trị đó, Khánh Hòa không chỉ phát triển nhanh mà còn phát triển bền vững, trở thành điểm đến đáng sống, đáng đến và đáng quay trở lại.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!